یادداشت| ۱۳ آبان؛ روایت سه قیام تاریخی علیه سلطه آمریکا

به گزارش مجله خبری نگار، یادداشت ـ حجت‌الاسلام محمدزمان قربانی ـ رئیس شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی گلستان| ۱۳ آبان در تقویم جمهوری اسلامی ایران نمادی از چند دهه استکبارستیزی و تقابل ملت ایران با سلطه‌طلبی و مداخله‌جویی آمریکاست. سه رویداد مهم در سال‌های ۱۳۴۳، ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸، هر یک در مقطعی متفاوت از تاریخ معاصر ایران رقم خوردند، اما در نهایت به یک نقطه مشترک رسیدند: ایستادگی در برابر زیاده‌خواهی قدرتی که استقلال و آزادی ملت ایران را برنمی‌تابید.

تبعید امام خمینی (ره) در سال ۱۳۴۳ در پی اعتراض ایشان به قانون کاپیتولاسیون، شهادت دانش‌آموزان در ۱۳ آبان ۱۳۵۷ و تسخیر سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸، سه واقعه‌ای هستند که این روز را به یکی از نقاط عطف تاریخ انقلاب اسلامی تبدیل کرده‌اند. به همین دلیل، ۱۳ آبان را باید فراتر از یک مناسبت تقویمی و در چارچوب تجربه تاریخی ملت ایران در مواجهه با سیاست‌های مداخله‌جویانه آمریکا تحلیل کرد.

البته سابقه دشمنی آمریکا با ملت ایران به سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی محدود نمی‌شود. حتی پیش از استقرار نظام جمهوری اسلامی نیز رفتار و سیاست‌های این کشور نشان داده بود که با استقلال ملت‌ها و اراده کشور‌هایی که می‌خواهند بدون وابستگی مسیر خود را انتخاب کنند، سر سازگاری ندارد. از این منظر، ۱۳ آبان یادآور این واقعیت است که مسئله اصلی در مناسبات ایران و آمریکا، صرفاً اختلاف بر سر چند موضوع سیاسی نیست؛ بلکه موضوع استقلال، حق تعیین سرنوشت و مخالفت با سلطه خارجی در میان است.

امامین انقلاب بار‌ها درباره ماهیت سیاست‌های آمریکا هشدار داده و از این کشور با تعابیری همچون «شیطان بزرگ» یاد کرده‌اند. تحولات سال‌های اخیر، به‌ویژه رفتار آمریکا در قبال ملت‌های مستقل و مداخلات این کشور در نقاط مختلف جهان، بار دیگر ماهیت سلطه‌طلبانه این رویکرد را آشکار کرده است. از همین رو، گرامیداشت ۱۳ آبان تنها بزرگداشت سه واقعه تاریخی نیست؛ بلکه فرصتی برای بازخوانی تجربه گذشتگان و جلوگیری از فراموش شدن هزینه‌هایی است که ملت ایران برای استقلال خود پرداخته است.

اهمیت ۱۳ آبان امسال با توجه به حوادث و تحولات یک سال گذشته، ابعاد دیگری نیز پیدا کرده است. در این مدت، ملت ایران بار دیگر با پیامد‌های اقدامات نظامی و امنیتی آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن مواجه شده است؛ از شهادت رهبر شهید انقلاب و فرماندهان نظامی گرفته تا دانشمندان و شهروندان بی‌گناه.

در این میان، شهادت کودکان بی‌گناه و مردم عادی در کنار فرماندهان و دانشمندان، بار دیگر این پرسش را در افکار عمومی مطرح کرده که ادعا‌های آمریکا درباره حقوق بشر و دفاع از آزادی ملت‌ها تا چه اندازه با عملکرد واقعی این کشور همخوانی دارد. این رخداد‌ها تنها به ایران محدود نبوده و در کشور‌های مختلف نیز نمونه‌هایی از مداخله‌گری و فشار‌های خارجی مشاهده شده است؛ موضوعی که از جمله در تحولات ونزوئلا و برخی کشور‌های دیگر مورد توجه قرار گرفته است.

در مقابل این تحولات، آنچه در سال‌های اخیر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته، شکل‌گیری موجی از اعتراض و بیداری در میان گروه‌هایی از مردم کشور‌های مختلف نسبت به سیاست‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی است. انتشار تصاویر و ویدئو‌های اعتراضی در فضای مجازی، از نگاه این جریان فکری، نشانه‌ای از افزایش حساسیت افکار عمومی جهان نسبت به رفتار‌های این دو رژیم است. در چنین برداشتی، پایداری مردم ایران و خون شهدای کشور، به‌ویژه رهبر شهید انقلاب، نقشی مهم در آگاه‌سازی ملت‌ها و تقویت این موج اعتراضی داشته است.

در شرایط کنونی، تقابل با ایران تنها در عرصه نظامی دنبال نمی‌شود. به اعتقاد منتقدان سیاست‌های آمریکا، پس از ناکامی در دستیابی به اهداف مورد نظر از طریق فشار نظامی، اکنون تلاش برای تضعیف اراده عمومی و کاهش تاب‌آوری جامعه به یکی از محور‌های اصلی فشار تبدیل شده است.

محاسبات دشمن بر این فرض استوار بود که با شهادت رهبر انقلاب و تعدادی از فرماندهان نظامی، ایجاد فضای ارعاب و تشدید فشار‌های اقتصادی، جامعه ایران دچار ناامیدی و گسست خواهد شد و مردم از کشور و نظام خود فاصله خواهند گرفت. با این حال، حضور مستمر مردم در صحنه طی ماه‌های گذشته، از جمله در تجمعات شبانه و برنامه‌های اجتماعی، نشان داد که پیوند مردم با سرزمین و سرنوشت کشورشان فراتر از اختلاف‌نظر‌ها و گلایه‌های موجود است.

مردم ایران ممکن است نسبت به برخی مسائل اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی انتقاد‌ها و مطالباتی داشته باشند، اما این مطالبات را در چارچوب مسائل داخلی و متعلق به خانواده بزرگ ایران می‌دانند. این نگاه که مشکلات باید در داخل کشور و با مشارکت مردم و مسئولان حل‌وفصل شود، از جمله مؤلفه‌هایی است که در تحلیل چرایی تداوم حضور اجتماعی مردم مورد تأکید قرار می‌گیرد.

در همین زمینه، حضور هشت‌ماهه مردم در میدان و استمرار تجمعات، به‌عنوان نشانه‌ای از ظرفیت تاب‌آوری جامعه مطرح شده است. حتی دونالد ترامپ نیز در اظهاراتی به میزان تحمل و پایداری مردم ایران اشاره کرده و گفته بود که انتظار چنین سطحی از تاب‌آوری را نداشته است. از این منظر، آنچه امروز در کانون تقابل قرار دارد، صرفاً توان نظامی یا اقتصادی نیست؛ بلکه اراده ملتی است که حاضر نیست سرنوشت کشور خود را به تصمیم قدرت‌های خارجی واگذار کند.

۱۳ آبان در چنین شرایطی می‌تواند نمادی از همین اراده ملی باشد؛ فرصتی برای نمایش مخالفت با سلطه‌طلبی و تأکید بر استقلال و حق تعیین سرنوشت. حضور مردم در این روز، در نگاه برگزارکنندگان و دعوت‌کنندگان مراسم، پیامی به تمام بدخواهان ایران خواهد بود که فشار و تهدید نمی‌تواند به‌سادگی اراده یک ملت را از میان ببرد.

گرامیداشت ۱۳ آبان زمانی معنا و اثرگذاری بیشتری پیدا می‌کند که به بازخوانی تجربه تاریخی محدود نماند و به شناخت دقیق‌تر تحولات امروز و مسئولیت نسل‌های جدید منجر شود. یادآوری جنایت‌های آمریکا و مرور سه واقعه مهم این روز، فرصتی برای انتقال تجربه تاریخی به نسل جوان است؛ نسلی که باید بداند استقلال و آزادی امروز کشور، حاصل فراز و نشیب‌ها، ایستادگی‌ها و هزینه‌هایی است که در طول دهه‌های گذشته پرداخت شده است.

۱۳ آبان نه فقط روزی برای یادآوری گذشته، بلکه فرصتی برای نشان دادن موضع جامعه در برابر تحولات جاری است. نام‌گذاری این روز به‌عنوان روز ملی مبارزه با استکبار جهانی نیز بیانگر همین رویکرد است؛ رویکردی که بر مخالفت با مداخله خارجی، دفاع از استقلال کشور و حمایت از حق ملت‌ها برای تعیین سرنوشت خود تأکید دارد.

اکنون راهپیمایی ۱۳ آبان فرصتی دیگر برای نمایش این حضور و بازخوانی پیام تاریخی این روز است؛ پیامی که از دل سه واقعه مهم در تاریخ معاصر ایران شکل گرفت و امروز نیز با محوریت استقلال، مقابله با سلطه خارجی و حفظ اراده ملی دنبال می‌شود.