وقتی خوردن قند را متوقف می‌کنیم، چه اتفاقی برای مغز می‌افتد؟

به گزارش مجله خبری نگار، شاید تعجب کنید اگر بدانید که مصرف شکر (حداقل در بریتانیا و سایر کشورهای توسعه‌یافته) در طول دهه گذشته به طور پیوسته در حال کاهش بوده است. این می‌تواند به دلایل مختلفی مانند تغییر در ذائقه و سبک زندگی و افزایش محبوبیت رژیم‌های غذایی کم کربوهیدرات مانند کتو در طول دهه گذشته باشد. آگاهی بیشتر ما از خطرات مصرف بیش از حد شکر برای سلامتی‌مان ممکن است عامل اصلی این کاهش باشد.

کاهش مصرف قند فواید سلامتی آشکاری دارد، از جمله کاهش کالری دریافتی که می‌تواند به کاهش وزن و بهبود سلامت دندان‌ها کمک کند. با این حال، برخی افراد گزارش می‌دهند که هنگام تلاش برای خوردن قند کمتر، عوارض جانبی منفی مانند سردرد، خستگی یا نوسانات خلقی را تجربه کرده‌اند که معمولاً موقتی هستند.

علت این عوارض جانبی هنوز به خوبی درک نشده است، اما احتمالاً این علائم مربوط به نحوه واکنش مغز هنگام مواجهه با غذاهای شیرین و چیزی است که از نظر بیولوژیکی "پاداش " نامیده می‌شود.

کربوهیدرات‌ها به اشکال مختلفی وجود دارند - از جمله قندها، که می‌توانند به طور طبیعی در بسیاری از غذاها وجود داشته باشند، مانند فروکتوز در میوه و لاکتوز در شیر. شکر سفره - که به عنوان ساکارز نیز شناخته می‌شود - در نیشکر، چغندر قند و شربت افرا یافت می‌شود، در حالی که گلوکز و فروکتوز اجزای اصلی عسل هستند. از آنجایی که تولید انبوه مواد غذایی رایج شده است، ساکارز و سایر قندها به غذاها اضافه می‌شوند تا آنها را خوش طعم‌تر کنند.

شکر علاوه بر بهبود طعم غذا، اثرات بیولوژیکی عمیقی بر مغز دارد. این اثرات آنقدر قابل توجه هستند که بحث‌هایی را در مورد اینکه آیا می‌توان به شکر "معتاد" شد، برانگیخته‌اند - اگرچه این موضوع هنوز در دست بررسی است.

ساکارز گیرنده‌های طعم شیرین را در دهان فعال می‌کند که در نهایت منجر به آزاد شدن ماده شیمیایی به نام دوپامین در مغز می‌شود. دوپامین یک انتقال‌دهنده عصبی است، به این معنی که ماده شیمیایی است که پیام‌ها را بین اعصاب مغز منتقل می‌کند. وقتی ما یک محرک پاداش‌دهنده را تجربه می‌کنیم، مغز با آزاد کردن دوپامین پاسخ می‌دهد، به همین دلیل است که اغلب به آن ماده شیمیایی "پاداش " می‌گویند.

اثرات پاداش‌دهنده‌ی دوپامین عمدتاً در بخشی از مغز که مسئول لذت و پاداش است، متمرکز شده است. پاداش رفتار ما را کنترل می‌کند - به این معنی که ما به تکرار رفتارهایی که باعث ترشح دوپامین می‌شوند، سوق داده می‌شویم. دوپامین می‌تواند ما را به سمت جستجوی غذا، مانند غذاهای ناسالم، سوق دهد و آزمایش‌ها روی حیوانات و انسان‌ها نشان داده است که قند نقش مهمی در فعال کردن این مسیرهای پاداش دارد. در واقع، قندهای قوی از نظر پاداش ذاتی که تولید می‌کنند، حتی از کوکائین نیز قوی‌تر هستند.

بر اساس برخی مطالعات انجام شده روی موش‌ها، شکر می‌تواند مسیرهای پاداش را در مغز نیز فعال کند، چه در دهان مزه شود و چه به جریان خون تزریق شود. این بدان معناست که اثر شکر مستقل از طعم شیرین آن است.

در موش‌ها، شواهد محکمی وجود دارد که نشان می‌دهد مصرف ساکارز می‌تواند ساختارهای فعال‌شده با دوپامین در مغز را تغییر دهد، همچنین پردازش عاطفی را تغییر داده و رفتار را هم در حیوانات و هم در انسان‌ها اصلاح کند.

واضح است که شکر می‌تواند تأثیر قدرتمندی بر ما داشته باشد. بنابراین، طبیعی است که وقتی شکر کمتری مصرف می‌کنیم یا آن را به طور کامل از رژیم غذایی خود حذف می‌کنیم، اثرات منفی آن را ببینیم.

در طول این مرحله اولیه «ترک قند»، برخی علائم روانی و جسمی ظاهر می‌شوند - از جمله افسردگی، اضطراب و مه مغزی، همراه با سردرد، خستگی و سرگیجه.

این بدان معناست که ترک مصرف قند می‌تواند از نظر روحی و جسمی ناخوشایند باشد، که ممکن است پایبندی به تغییر رژیم غذایی را برای برخی دشوار کند.

با وجود استفاده از شکر در بسیاری از غذاهایی که مصرف می‌کنیم، مصرف شکر در ایالات متحده و اروپا کاهش یافته است.

تحقیقات دیگری که روی حیوانات انجام شده است نشان داده است که اثرات اعتیاد به قند، ترک و عود مشابه اثرات ناشی از مواد مخدر است.

با این حال، بیشتر تحقیقات موجود در این زمینه بر روی حیوانات تمرکز دارد، بنابراین در حال حاضر تعیین اینکه آیا همین امر در مورد انسان نیز صدق می‌کند یا خیر، دشوار است. مسیرهای پاداش در مغز انسان به دلیل تکامل تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده است - و احتمالاً بسیاری از موجودات دیگر مسیرهای پاداش مشابهی در مغز خود دارند. این بدان معناست که اثرات بیولوژیکی ترک قند مشاهده شده در حیوانات احتمالاً تا حدودی در انسان نیز رخ می‌دهد، زیرا مغز ما مسیرهای پاداش مشابهی دارد.

احتمالاً تغییر در تعادل شیمیایی مغز، علت علائم گزارش شده توسط افرادی است که مصرف قند خود را متوقف یا کاهش می‌دهند. دوپامین همچنین کنترل هورمون، حالت تهوع، استفراغ و اضطراب را تنظیم می‌کند. هنگامی که قند از رژیم غذایی حذف می‌شود، کاهش سریع اثرات دوپامین در مغز ممکن است در عملکرد طبیعی بسیاری از مسیرهای مختلف مغز اختلال ایجاد کند، که توضیح می‌دهد چرا افراد این علائم را گزارش می‌دهند.

بنابراین، اگر می‌خواهید در درازمدت قند را از رژیم غذایی خود حذف کنید، توانایی عبور از چند هفته دشوار اول بسیار مهم است. همچنین مهم است که بدانید قند به خودی خود "بد" نیست، اما باید در حد اعتدال، همراه با یک رژیم غذایی سالم و ورزش مصرف شود.