تستوسترون بالا؛ زنگ خطر هورمونی در مردان و زنان!

به گزارش مجله خبری نگار/بهداشت نیوز، تستوسترون هورمونی است که در بدن مردان و زنان تولید می‌شود و در تنظیم میل جنسی، حفظ توده عضلانی و استخوانی و عملکرد دستگاه تولید مثل نقش دارد. اگرچه میزان این هورمون در مردان بیشتر است، زنان نیز مقدار کمتری از آن تولید می‌کنند.

بالا رفتن غیرطبیعی تستوسترون می‌تواند در هر دو جنس با مشکلاتی همراه باشد. با این حال، علائم و دلایل آن در مردان و زنان یکسان نیست و تشخیص این وضعیت به آزمایش خون و بررسی پزشکی نیاز دارد.

نشانه‌های تستوسترون بالا در مردان

بالا بودن تستوسترون در مردان سالم، بدون مصرف دارو یا هورمون، چندان شایع نیست. در بسیاری از موارد، افزایش غیرطبیعی آن به مصرف تستوسترون تجویزی، استروئید‌های آنابولیک یا برخی مکمل‌های هورمونی مربوط می‌شود.

این وضعیت ممکن است با آکنه و چرب شدن پوست، افزایش توده عضلانی، تغییرات خلقی، تحریک پذیری، اختلال خواب و افزایش میل جنسی همراه باشد. مصرف دوز‌های بالای تستوسترون و استروئید‌های آنابولیک همچنین می‌تواند تولید طبیعی اسپرم را سرکوب کند، تعداد اسپرم را کاهش دهد و به ناباروری منجر شود. افزایش گلبول‌های قرمز خون و بالا رفتن فشار خون نیز از عوارض احتمالی مصرف این مواد است.

دلایل بالا رفتن تستوسترون در مردان

مصرف تستوسترون و استروئید‌های آنابولیک از دلایل مهم افزایش این هورمون است. برخی تومور‌های نادر بیضه یا غدد فوق کلیوی نیز می‌توانند تولید آندروژن‌ها را افزایش دهند.

نشانه‌های تستوسترون بالا در زنان

افزایش تستوسترون در زنان ممکن است با رشد مو‌های زائد صورت و بدن، آکنه، چرب شدن پوست، ریزش موی سر با الگوی مردانه، نامنظمی قاعدگی، اختلال تخمک گذاری و دشواری باروری همراه باشد.

در موارد شدیدتر، ممکن است صدا بم شود، توده عضلانی افزایش یابد و اندازه کلیتوریس بزرگ‌تر شود. بروز سریع این تغییرات به بررسی پزشکی جدی نیاز دارد.

دلایل افزایش تستوسترون در زنان

سندرم تخمدان پلی کیستیک یکی از شایع‌ترین دلایل افزایش آندروژن‌ها در زنان است. این اختلال می‌تواند با نامنظمی قاعدگی، اختلال تخمک گذاری، آکنه و رشد مو‌های زائد همراه باشد.

هایپرپلازی مادرزادی غدد فوق کلیوی نیز یک اختلال ژنتیکی است که می‌تواند تولید هورمون‌های مردانه را افزایش دهد. تومور‌های تخمدان یا غدد فوق کلیوی و مصرف برخی دارو‌ها و استروئید‌ها نیز از دلایل دیگر این وضعیت هستند.

تشخیص تستوسترون بالا

تشخیص با بررسی علائم، سوابق دارویی و آزمایش خون انجام می‌شود. پزشک ممکن است علاوه بر تستوسترون کل، تستوسترون آزاد و هورمون‌های دیگری مانند DHEAS را نیز بررسی کند.

محدوده طبیعی تستوسترون به جنس، سن و روش آزمایش بستگی دارد. به همین دلیل، نتیجه باید بر اساس محدوده مرجع همان آزمایشگاه تفسیر شود. در زنان، روش دقیق اندازه گیری اهمیت ویژه‌ای دارد.

درمان و کنترل تستوسترون بالا

درمان به علت افزایش هورمون بستگی دارد. اگر مصرف تستوسترون یا استروئید عامل مشکل باشد، پزشک درباره کاهش یا قطع مصرف تصمیم می‌گیرد. در سندرم تخمدان پلی کیستیک، اصلاح سبک زندگی، مدیریت وزن و دارو‌های مناسب می‌توانند به کنترل علائم کمک کنند.

در صورت وجود تومور یا اختلال غدد فوق کلیوی، درمان اختصاصی لازم است. دارو‌هایی مانند قرص‌های هورمونی یا اسپیرونولاکتون نیز ممکن است در برخی زنان برای کنترل علائم تجویز شوند.

افرادی که با نشانه‌های افزایش غیرطبیعی تستوسترون مواجه هستند، باید برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنند. مصرف خودسرانه دارو‌های هورمونی و مکمل‌های افزایش دهنده تستوسترون توصیه نمی‌شود.

توصیه پزشکی: تشخیص و درمان اختلالات هورمونی باید با نظر پزشک و بر اساس آزمایش‌های معتبر انجام شود. از قطع یا تغییر دوز دارو‌های تجویزی بدون مشورت با پزشک خودداری کنید.