نامه‌ها عادی‌اند، امّا تسلیم هرگز

به گزارش مجله خبری نگار، - افشای نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان، موجی از روایت‌های متناقض در واشنگتن و گزارش‌های گمانه‌زنانه در رسانه‌های آمریکایی را به دنبال داشته است. رسانه‌ها و منابع مختلف آمریکایی نکاتی درباره محتوای نامه ابراز کرده‌اند، اما واقعیت این است که این اظهارنظر‌ها به هیچ عنوان قابل تأیید نیست و شاید یکی از کارکردهایش، جهت‌دهی به افکار عمومی و فضاسازی برای رسیدن به هدف مطلوب باشد.

از منظر تاریخی، این نامه هیچ امر بی‌سابقه‌ای نیست. نامه نوشتن به مقامات ارشد ایران از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ یک رویه آمریکایی بوده و تاکنون دست‌کم ۲۰ نامه، پیام و مکاتبه علنی شده است. بنا به نقل منابع تاریخی، این فهرست با نامه ۶ نوامبر ۱۹۷۹ جیمی کارتر به امام خمینی (ره) آغاز می‌شود که قرار بود رمزی کلارک و ویلیام میلر حامل آن باشند، اما پس از تسخیر سفارت آمریکا هرگز تحویل نشد.

از این منظر، پیام معاون رئیس‌جمهور آمریکا به دبیر شورای عالی امنیت ملی اقدامی عادی و متعارف است، نه نقطه عطف. اما زمان‌بندی بسیار معنادار است. آمریکا فقط دو هفته با انتخابات میان‌دوره‌ای فاصله دارد و همه نشانه‌ها از رقابتی بسیار دشوار برای جمهوری‌خواهان حکایت دارد. جنگ هشت‌ماهه با ایران به پاشنه آشیل دولت ترامپ تبدیل شده است.

دولت آمریکا برای آرام کردن قیمت سوخت پیش از رأی‌گیری، دست به هر کاری زده؛ از آزادسازی اضطراری ذخایر و توافق با روسیه برای تثبیت بازار سوخت تا مجوز بسیار جنجالی استفاده از گازوئیل قرمز ارزان‌تر، اما قیمت‌ها همچنان بالا بوده و کاهش نداشته‌اند. جنگی جدید، قیمت‌ها را باز هم بالاتر می‌برد؛ اما یک «فرایند» دیپلماتیک، ولو نمایشی، در محاسبه کاخ سفید، شوک مثبتی ایجاد می‌کند و به ترامپ اجازه می‌دهد مدعی شود اوضاع تحت کنترل است.

به همین دلیل است که همان دولتی که به کشور‌های عرب منطقه هشدار می‌دهد برای حملات پساانتخاباتی «آماده» باشند، هم‌زمان نامه خود را نشت می‌دهد. دولت ترامپ رجز زیاد می‌خواند، اما در عمل دچار مخمصه‌ای جدی است. راه‌حل این مخمصه، پذیرش اشتباه و تبعات آن است، اما حداقل فعلاً به نظر می‌رسد کاخ سفید جرئت آن را ندارد. پس باید کار دیگری کرد؛ به راه انداختن نمایش توافق‌جویی پیش از انتخابات و تزریق آرامش مصنوعی به اردوگاه جمهوری‌خواه در شرایطی که اصلاً حال‌وروز خوبی ندارد.

جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با چنین وضعیتی، با چشمان باز و دیدی بلند، به میدان می‌نگرد. نه وعده‌ها تهران را دستپاچه می‌کند و نه تهدید‌ها آن را مضطرب و دچار اشتباه محاسباتی.

رهبر انقلاب در دیدار اخیر دبیر شورای عالی امنیت ملی، بهره‌مندی از نقشه راه مبتنی بر تصویر کامل هر اقدام ــ از نقطه شروع تا نقطه پایان ــ را لازمه اتخاذ تصمیم‌های متقن و استوار دانستند. پرونده جنگ، مهم‌ترین مصداق و میدان برای عملی کردن این مطالبه خردمندانه است. به عبارت دیگر، تهران وارد فرایندی که پایانش از پیش در واشنگتن نوشته شده باشد، نخواهد شد.

اگر قرار به پاسخ دادن باشد، قطعاً ایران پاسخی منطقی به این نامه خواهد داد. مشخص نیست ونس چه نوشته و چه دریافت خواهد کرد، اما یک چیز واضح و روشن است: اگر آمریکایی‌ها هنوز هم به دنبال فریبکاری، توافق تحمیلی و خیال خامِ تسلیم ایران و از این قبیل اهداف باشند، نامه ونس نیز به فهرست طولانی و تاریخی نامه‌های آمریکایی خواهد پیوست که گمان می‌کردند می‌توانند مقاومت ایران را در هم بشکنند.