بورس پشت مرز ۸ میلیون واحد جا ماند؛ خروج ۱۷ همت پول حقیقی در یک هفته

به گزارش مجله خبری نگار، بازار سهام در معاملات ۲ تا ۶ آبان، هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ هفته‌ای که با خروج سنگین پول آغاز شد، در میانه راه نشانه‌هایی از بازگشت تقاضا نشان داد و سرانجام با ازدست‌رفتن کانال ۸ میلیون واحد به پایان رسید.

رشد روز پایانی، بخشی از افت سه‌شنبه را جبران کرد، اما نتوانست تراز هفتگی شاخص‌ها و جریان سرمایه را مثبت کند.

آنچه این هفته را قابل‌توجه می‌کند، تفاوت میان تغییر رنگ تابلو و رفتار نقدینگی است.

چهارشنبه هر سه شاخص اصلی رشد کردند، اما ورود پول حقیقی به بخش سهامی بسیار محدود بود و صندوق‌های درآمد ثابت بخش عمده ورود پول هفتگی خود را در همین روز جذب کردند.

بنابراین، بازار در پایان هفته نشانه‌هایی از کاهش فشار فروش داشت، ولی هنوز شواهد کافی برای بازگشت فراگیر و پرقدرت تقاضا ارائه نکرد.

شاخص کل عقب نشست، هم‌وزن دیرتر برگشت

شاخص کل بورس در پایان هفته به ۷ میلیون و ۹۶۷ هزار و ۵۴۰ واحد رسید؛ حدود ۲۰۶ هزار و ۲۲۷ واحد پایین‌تر از تراز پیش از آغاز هفته که معادل افت ۲٫۵۲ درصدی است.

این شاخص پس از عقب‌نشینی شنبه و یکشنبه، دوشنبه تا ۸ میلیون و ۶۹ هزار و ۷۸۹ واحد بالا رفت، اما سه‌شنبه به ۷ میلیون و ۹۲۶ هزار و ۹۱۹ واحد سقوط کرد. رشد چهارشنبه نتوانست فاصله باقی‌مانده تا مرز ۸ میلیون واحد را از میان ببرد.

شاخص هم‌وزن چهار روز متوالی کاهش یافت و تنها در چهارشنبه مثبت شد. این شاخص هفته را در سطح ۲ میلیون و ۲۰۹ هزار و ۷۴۴ واحد تمام کرد و در مقایسه با مبنای پیش از هفته، حدود ۴۵ هزار و ۹۱۰ واحد، معادل ۲٫۰۴ درصد افت داشت.

شاخص کل فرابورس نیز با کاهش هفتگی حدود ۱٫۵۷ درصدی به ۶۶ هزار و ۳۸۴ واحد رسید. در نتیجه، بهبود روز پایانی در هر سه نماگر دیده شد، اما زیان هفتگی همچنان باقی ماند.

دوگانگی معاملات دوشنبه اهمیت ویژه‌ای داشت؛ شاخص کل رشد کرد، درحالی‌که هم‌وزن و شاخص فرابورس کاهش یافتند.

این ترکیب نشان می‌دهد بازگشت آن روز بیشتر بر شرکت‌های اثرگذار بر شاخص کل تکیه داشت و به حرکتی فراگیر تبدیل نشد.

البته افت هفتگی کمتر هم‌وزن نسبت به شاخص کل نیز نشان می‌دهد بزرگان بازار در مجموع هفته فشار بیشتری تحمل کرده‌اند؛ بنابراین، تصویر روزانه و نتیجه هفتگی باید در کنار یکدیگر خوانده شوند.

معاملات پرحجم زیر فشار فروش

ارزش کل معاملات هفته به ۵۳۸ هزار و ۲۴۴ میلیارد تومان رسید که ۲۱۹ هزار و ۴۵۲ میلیارد تومان آن به معاملات خرد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی اختصاص داشت.

سهم معاملات خرد از مجموع معاملات حدود ۴۰٫۸ درصد و میانگین روزانه آن ۴۳ هزار و ۸۹۰ میلیارد تومان بود.

ارزش معاملات خرد از شنبه تا چهارشنبه به‌ترتیب ۴۶ هزار و ۱۶۹، ۴۶ هزار و ۶۷۹، ۴۱ هزار و ۶۹۹، ۴۸ هزار و ۵۲۰ و ۳۶ هزار و ۳۸۵ میلیارد تومان ثبت شد.

بیشترین معاملات خرد هفته در سه‌شنبه انجام شد؛ روزی که شاخص کل کانال ۸ میلیون واحد را از دست داد و خروج پول حقیقی شدت گرفت. این هم‌زمانی نشان می‌دهد گردش بالای معاملات، الزاماً نشانه تقویت تقاضا نیست؛ در روز‌های نزولی، افزایش دادوستد می‌تواند حاصل عرضه گسترده و انتقال سهام از فروشندگان حقیقی به خریداران حقوقی باشد. بنابراین، عدد بالای معاملات سه‌شنبه را باید در کنار جهت قیمت و تغییر مالکیت سهام تفسیر کرد.

چهارشنبه، هم‌زمان با مثبت‌شدن بازار، ارزش معاملات خرد نسبت به روز قبل حدود ۲۵ درصد کاهش یافت و به کمترین مقدار هفته رسید. این وضعیت با فروکش‌کردن فشار عرضه سازگار است، اما هنوز از گسترش مشارکت خریداران خبر نمی‌دهد.

همچنین اوج ارزش کل معاملات در دوشنبه، با رقم ۱۹۶ هزار و ۱۲۱ میلیارد تومان، نباید با رونق مشابه معاملات سهام اشتباه گرفته شود؛ سهم معاملات خرد در آن روز تنها حدود ۲۱ درصد بود.

خروج ۱۷ همت پول و پناه‌گرفتن در درآمد ثابت

خالص خروج پول حقیقی از سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی در مجموع هفته به ۱۶ هزار و ۹۷۱ میلیارد تومان رسید.

شنبه ۷ هزار و ۹۷۹ میلیارد تومان، یکشنبه ۲ هزار و ۶۳۶ میلیارد تومان و سه‌شنبه ۷ هزار و ۴۳۲ میلیارد تومان از این بخش خارج شد. در مقابل، ورود هزار و ۲۸ میلیارد تومانی دوشنبه و ۴۸ میلیارد تومانی چهارشنبه، تنها بخش کوچکی از خروج‌ها را جبران کرد.

بر پایه تفکیک اندازه شرکت‌ها، حدود ۶ هزار میلیارد تومان خروج به گروه زیر ۴۰ هزار میلیارد تومان ارزش بازار و نزدیک به ۱۱ هزار میلیارد تومان به گروه بزرگ‌تر مربوط بود.

در معیار «سرانه هر نماد»، سرانه خرید از ۷۳٫۶ میلیون تومان در شنبه به ۷۶٫۶ میلیون تومان در چهارشنبه رسید، اما سرانه فروش از ۱۱۹٫۹ به ۵۷٫۹ میلیون تومان کاهش یافت. نسبت این دو سرانه از حدود ۰٫۶۱ به ۱٫۳۲ تغییر کرد؛ بنابراین، بهبود این نسبت بیش از آنکه از جهش اندازه خرید ناشی شده باشد، حاصل کوچک‌ترشدن سرانه فروش بود.

در معیار جداگانه «سرانه هر کد، میانگین نمادها» نیز خرید از ۸۱٫۱ به ۷۹٫۴ میلیون تومان رسید و فروش از ۶۰ به ۲۳٫۳ میلیون تومان کاهش یافت. بالاتر بودن سرانه خرید در این تعریف، به‌تنهایی به معنای ورود پول نیست؛ سه‌شنبه نیز با وجود این برتری، خروج سنگین سرمایه ثبت شد.

در سوی دیگر، صندوق‌های درآمد ثابت طی هفته ۶ هزار و ۲۰۶ میلیارد تومان ورود خالص پول حقیقی داشتند که ۵ هزار و ۱۳۶ میلیارد تومان آن در چهارشنبه ثبت شد؛ یعنی حدود ۸۳ درصد ورود خالص هفتگی.

تحلیل تکنیکال؛ هشت میلیون از دست رفت، اما تقاضا واکنش نشان داد

مهم‌ترین اتفاق هفته، بسته‌شدن شاخص کل زیر مرز ۸ میلیون واحد در سه‌شنبه و باقی‌ماندن آن زیر این مرز در چهارشنبه بود.

بااین‌حال، شاخص در روز پایانی از کمینه حدود ۷٫۸۵۲ میلیون واحد فاصله گرفت و نزدیک سقف روز بسته شد. این واکنش، محدوده ۷٫۸۵ تا ۷٫۹۳ میلیون واحد را به ناحیه‌ای برای رصد تقاضای کوتاه‌مدت تبدیل می‌کند. حفظ این محدوده می‌تواند به ادامه تلاش برای بازیابی قیمت‌ها کمک کند؛ ازدست‌رفتن کف آن، نشانه تضعیف برگشت اخیر خواهد بود.

در مسیر صعود، محدوده ۷٫۹۹ تا ۸٫۰۲ میلیون واحد نخستین ناحیه مهم بازپس‌گیری است؛ جایی که مرز روانی ۸ میلیون با بخشی از دامنه معاملات یکشنبه هم‌پوشانی دارد.

عبور و ماندگاری بالای این محدوده، همراه با بهبود گردش معاملات و جریان پول، اعتبار بیشتری به برگشت می‌دهد. پس از آن، محدوده ۸٫۰۷ تا ۸٫۱۳ میلیون واحد، با توجه به تراز‌ها و سقف‌های همین هفته، ناحیه احتمالی افزایش عرضه است. این محدوده‌ها از داده‌های پنج روز اخیر استخراج شده‌اند و حمایت و مقاومت تاریخی تأییدشده محسوب نمی‌شوند.

برای شاخص هم‌وزن، محدوده ۲٫۱۹۳ تا ۲٫۲۰۳ میلیون واحد ناحیه واکنش اخیر و محدوده ۲٫۲۳۰ تا ۲٫۲۴۳ میلیون واحد ناحیه احتمالی عرضه در مسیر بازگشت است. مثبت‌شدن چهارشنبه پس از چهار روز افت، نخستین نشانه توقف کاهش بود؛ اما برای ارزیابی تغییر روند، تداوم این حرکت اهمیت دارد. نمودار زیر دامنه روزانه و تراز پایانی را نشان می‌دهد؛ اطلاعات موجود برای ترسیم کندل کامل یا محاسبه معتبر اندیکاتور‌های متکی بر سابقه طولانی‌تر کافی نیست.

تحلیل بنیادی؛ قیمت پایین‌تر چه زمانی فرصت می‌شود؟

کاهش قیمت سهام تنها زمانی به بهبود روشن ارزندگی منجر می‌شود که چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها به همان اندازه یا بیشتر تضعیف نشده باشد.

اگر برآورد سود حفظ شود، افت قیمت می‌تواند نسبت قیمت به سود را کاهش دهد؛ اما اگر بازار هم‌زمان کاهش سود آینده را پیش‌بینی کند، پایین‌آمدن قیمت لزوماً به معنای ارزان‌شدن سهم نیست.

داده‌های این هفته فشار نقدینگی را به‌وضوح نشان می‌دهند، ولی برای قضاوت درباره ارزندگی عمومی بورس کافی نیستند.

در بررسی بنیادی، باید رشد مبلغ فروش را از رشد مقدار فروش و افزایش واقعی حاشیه سود جدا کرد. برای شرکت‌های صادراتی، نرخ تسعیر در کنار حجم فروش، وصول مطالبات و هزینه تولید اهمیت دارد؛ در شرکت‌های داخلی نیز توان انتقال هزینه‌ها به قیمت فروش و حفظ تقاضا تعیین‌کننده است.

از این منظر، اصلاح بازار می‌تواند فاصله میان شرکت‌های دارای سود عملیاتی پایدار و شرکت‌های متکی بر انتظار رشد قیمت دارایی را آشکارتر کند. نتیجه بنیادی این هفته، ضرورت بررسی دقیق‌تر شرکت‌هاست؛ نه صدور حکم یکسان درباره ارزندگی همه بازار.

تحلیل رفتاری؛ خریداران برگشتند، اما انتخابی

رفتار دوشنبه و چهارشنبه، دو شکل متفاوت از بازگشت تقاضا را نشان داد. دوشنبه، گروه شرکت‌های بزرگ‌تر هزار و ۸۱۴ میلیارد تومان ورود پول داشت، درحالی‌که گروه کوچک‌تر با خروج ۷۸۶ میلیارد تومانی مواجه شد؛ ترکیبی که با رشد شاخص کل و افت هم‌وزن هماهنگ بود.

چهارشنبه این جهت تغییر کرد: گروه کوچک‌تر ۵۸۸ میلیارد تومان جذب کرد و گروه بزرگ‌تر همچنان خروج حدود ۵۴۱ میلیارد تومانی داشت. بنابراین، تقاضا در دو روز مثبت هفته یک ترکیب ثابت و فراگیر نداشت.

از نظر رفتاری، کاهش محسوس سرانه فروش و توقف تقریباً کامل خروج خالص پول در چهارشنبه، نشانه آرام‌ترشدن عرضه است.

اما جذب قابل‌توجه پول در درآمد ثابت نشان می‌دهد بخش دیگری از سرمایه‌گذاران همچنان حفظ نقدشوندگی و کاهش نوسان دارایی را ترجیح داده‌اند. بازار در پایان هفته از شدت فروش فاصله گرفت، ولی برای تبدیل این آرامش به روندی پایدار، باید خریداران بیشتری حاضر به پذیرش عرضه در قیمت‌های بالاتر شوند.

کیفیت نقدشوندگی را پشت رنگ تابلو ببینیم

مجتبی دانشی، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گویی درباره ارزیابی نقدشوندگی در هفته پرنوسان گذشته گفت: ارزش بالای معاملات کل بازار، تضمین نمی‌کند که هر سهم به‌آسانی قابل فروش باشد. ممکن است گردش معاملات در چند نماد متمرکز شود و سهمی دیگر با فاصله زیاد میان سفارش خرید و فروش روبه‌رو باشد. برای سنجش نقدشوندگی، باید اندازه سفارش‌ها، استمرار حضور خریدار و امکان انجام معامله بدون تغییر شدید قیمت را بررسی کرد.

این کارشناس درباره سرمایه‌گذاری از طریق صندوق‌های سهامی توضیح داد: در صندوق قابل معامله، تغییر قیمت تابلو و تغییر ارزش خالص دارایی‌ها الزاماً یکسان نیست. سرمایه‌گذار باید بررسی کند چه بخشی از بازده یا افت قیمت، از تغییر ارزش پرتفوی آمده و چه بخشی حاصل افزایش یا کاهش فاصله قیمت معامله با ارزش دارایی‌هاست. نادیده‌گرفتن این تفاوت می‌تواند برداشت نادرستی از عملکرد صندوق ایجاد کند.

وی درباره شیوه ورود به بازار نیز افزود: زمان‌بندی نیاز به پول باید پیش از انتخاب دارایی مشخص شود. سرمایه‌ای که در آینده نزدیک برای پرداخت تعهدات لازم است، ظرفیت تحمل نوسانی متفاوت با سرمایه بلندمدت دارد. تصمیمی که بدون توجه به این تفاوت گرفته شود، ممکن است سرمایه‌گذار را در زمان نامناسب به فروش وادار کند؛ حتی اگر ارزیابی او از شرکت در بلندمدت درست باشد.

توقف فروش، مقدمه‌ای که به تأیید نیاز دارد

هفته نخست آبان با عقب‌نشینی هر سه شاخص اصلی و خروج قابل‌توجه سرمایه حقیقی پایان یافت. معاملات خرد همچنان گردش بالایی داشت، اما بیشترین مقدار آن در یکی از سنگین‌ترین روز‌های فروش ثبت شد.

در مقابل، برگشت چهارشنبه با کمترین معاملات خرد هفته و ورود بسیار محدود پول همراه بود؛ ترکیبی که بیشتر از کاهش فشار فروش حکایت دارد تا آغاز قطعی موج تازه خرید.

بااین‌حال، فاصله‌گرفتن شاخص از کف روز پایانی، بهبود نسبت سرانه خرید به فروش و جذب پول در گروه کوچک‌تر، نشانه‌هایی هستند که ادامه معاملات می‌تواند اعتبار آنها را روشن کند. برای بازار، بازپس‌گیری ۸ میلیون واحد زمانی معنای محکم‌تری خواهد داشت که با بهبود گسترده‌تر تقاضا و کاهش پایدار خروج پول همراه شود.

بورس هفته را پشت این مرز تمام کرد، اما واکنش چهارشنبه نشان داد در قیمت‌های پایین‌تر نیز تقاضا حضور دارد.