چگونه ماندگاری باقیمانده غذا را افزایش دهیم؟

به گزارش مجله خبری نگار/بهداشت نیوز، بسیاری از موارد مسمومیت غذایی نتیجه بی‌توجهی به زمان و دمای نگهداری غذا‌های باقی‌مانده است؛ در حالی که با چند اقدام پیشگیرانه می‌توان از فساد مواد غذایی و رشد باکتری‌های خطرناک جلوگیری کرد.

چه غذای بیرون‌بر باشد و چه غذای خانگی، باقیمانده‌ها معمولاً بین سه تا پنج روز در یخچال ماندگاری دارند. غذا‌های فاسدشدنی که قبلاً گرم یا سرد بوده‌اند نیز اگر در دمای اتاق رها شوند، تنها یک تا دو ساعت دوام می‌آورند و پس از آن باید در یخچال قرار گیرند. رعایت نکردن اصول نگهداری یا نگه داشتن بیش از حد غذا در یخچال، زمینه رشد باکتری‌ها را فراهم می‌کند؛ مسئله‌ای که می‌تواند به فساد مواد غذایی و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های منتقله از غذا، از جمله مسمومیت غذایی، منجر شود.

کارشناسان ایمنی مواد غذایی تأکید می‌کنند که با رعایت چند اصل ساده می‌توان ماندگاری غذا‌های باقی‌مانده را افزایش داد، بی‌آنکه سلامت مصرف‌کننده به خطر بیفتد. در ادامه، مهم‌ترین توصیه‌ها برای نگهداری ایمن و طولانی‌تر غذا‌ها آمده است.

۱. هرچه سریع‌تر سرد کنید یا فریز کنید

باقیمانده غذا باید حداکثر ظرف یک تا دو ساعت پس از صرف غذا در یخچال یا فریزر قرار گیرد. اگر غذا بیش از دو ساعت در دمای محیط مانده باشد بهتر است دور ریخته شود. باکتری‌ها در دمای محیط به‌سرعت تکثیر می‌شوند و هرچه این زمان طولانی‌تر شود، خطر فساد افزایش می‌یابد.

۲. از ظروف دربسته استفاده کنید

غذا‌های باقی‌مانده را همیشه در ظروف دربسته یا با پوشش مناسب نگهداری کنید. این کار مانع ورود باکتری‌های جدید و همچنین جذب بو‌های دیگر مواد غذایی داخل یخچال می‌شود. استفاده از درپوش‌های محکم، سلفون یا کیسه‌های مخصوص نگهداری مواد غذایی می‌تواند به حفظ رطوبت و طعم غذا کمک کند.

۳. حجم زیاد را تقسیم کنید

غذا‌های گرم باقی‌مانده را در مقادیر کوچک‌تر و در ظروف کم‌عمق نگهداری کنید. این روش باعث می‌شود غذا سریع‌تر خنک شود و زودتر به دمای ایمن برسد. برای مثال، سوپ یا یک تکه بزرگ گوشت بریان اگر به‌صورت یک‌جا در یخچال گذاشته شود، ممکن است بخش مرکزی آن تا ساعت‌ها گرم بماند و محیطی مناسب برای رشد باکتری‌ها ایجاد کند؛ در حالی که تقسیم آن به چند ظرف کوچک‌تر روند سرد شدن را تسریع می‌کند.

۴. دمای یخچال را بررسی کنید

برای اطمینان از ایمنی مواد غذایی، دمای یخچال باید ۴ درجه سانتی‌گراد یا کمتر و دمای فریزر منفی ۱۷ درجه سانتی‌گراد یا پایین‌تر باشد. استفاده از دماسنج مخصوص لوازم خانگی می‌تواند کمک کند تا از تنظیم صحیح دستگاه مطمئن شوید. دمای بالاتر از حد استاندارد، حتی اگر اختلاف اندک باشد، می‌تواند سرعت رشد میکروب‌ها را افزایش دهد.

تبلیغات

۵. از اپلیکیشن‌های راهنما کمک بگیرید

اپلیکیشن FoodKeeper که توسط بخش ایمنی و بازرسی مواد غذایی وزارت کشاورزی ایالات متحده طراحی شده، اطلاعات دقیقی درباره مدت ماندگاری انواع غذا‌ها ارائه می‌دهد. این ابزار می‌تواند راهنمای خوبی برای دانستن زمان مصرف ایمن غذا‌های مختلف باشد.

۶. غذای گرم را گرم نگه دارید

اگر غذای گرم قرار است بیش از دو ساعت بیرون بماند بهتر است از وسایلی مانند آرام‌پز، ظروف گرم‌کن یا سینی‌های حرارتی استفاده شود تا دمای آن بالاتر از محدوده خطر باقی بماند. نگه داشتن غذا در دمای مناسب مانع ورود آن به «منطقه خطر» رشد باکتری‌ها می‌شود.

۷. مواد غذایی سرد را سرد نگه دارید

مواد غذایی فاسدشدنی سرد مانند سالاد سیب‌زمینی، فرآورده‌های گوشتی یا لبنیات اگر بیش از دو ساعت بیرون بمانند، باید روی یخ نگهداری شوند. قرار دادن این مواد روی ظرف یخ در پیک‌نیک‌ها یا گردهمایی‌های فضای باز، احتمال فساد را کاهش می‌دهد.

۸. از آلودگی متقاطع در یخچال جلوگیری کنید

یخچال را به‌طور منظم تمیز کنید و غذا‌های باقی‌مانده را دور از گوشت خام نگهداری کنید. تماس احتمالی با آب گوشت خام می‌تواند باکتری‌های خطرناک را به دیگر غذا‌ها منتقل کند. گردش مناسب هوا در یخچال نیز اهمیت دارد؛ چیدمان بیش از حد فشرده مانع خنک شدن یکنواخت می‌شود.

۹. باقیمانده غذا را به‌طور کامل گرم کنید

پیش از مصرف دوباره غذا‌های گرم، آنها را تا دمای داخلی حداقل ۷۴ درجه سانتی‌گراد گرم کنید. استفاده از مایکروویو یا فر باید به‌گونه‌ای باشد که تمام بخش‌های غذا به‌طور یکنواخت گرم شوند. حرارت کافی بسیاری از باکتری‌های مضر را از بین می‌برد.

چه عواملی بر ماندگاری غذا اثر می‌گذارند؟

دو عامل اصلی تعیین‌کننده ماندگاری باقیمانده غذا، زمان و دما هستند. باکتری‌ها در بازه دمایی ۴ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد که به «منطقه خطر» معروف است به‌سرعت رشد می‌کنند. در این محدوده، جمعیت باکتری‌ها می‌تواند هر ۲۰ دقیقه دو برابر شود. به همین دلیل، غذا‌های رهاشده در دمای اتاق طی حدود دو ساعت ممکن است به‌طور کامل فاسد شوند. در دما‌های بالاتر از ۳۲ درجه سانتی‌گراد، این روند حتی سریع‌تر رخ می‌دهد و گاهی تنها یک ساعت کافی است تا غذا غیرایمن شود.

قرار دادن غذا در یخچال رشد باکتری‌ها را کند می‌کند، اما آن را به‌طور کامل متوقف نمی‌سازد. حتی در صورت نگهداری صحیح، بیشتر غذا‌های باقی‌مانده پس از سه تا چهار روز دیگر ایمن محسوب نمی‌شوند. در مقابل، فریز کردن در دمای منفی ۱۷ درجه سانتی‌گراد رشد میکروبی را متوقف می‌کند؛ با این حال، کیفیت غذا پس از حدود سه تا چهار ماه کاهش می‌یابد.

یخچال یا فریزر؟

اگر قصد دارید ظرف سه تا پنج روز آینده غذا را مصرف کنید، نگهداری در یخچال کافی است. اما برای نگهداری طولانی‌تر، فریز کردن گزینه بهتری خواهد بود. با این حال، برخی غذا‌ها مانند سالاد‌های حاوی سس مایونز، سس‌های خامه‌ای یا کاهو پس از انجماد کیفیت مطلوبی نخواهند داشت.

گرچه غذا‌های منجمد از نظر ایمنی می‌توانند مدت بسیار طولانی باقی بمانند، اما انجماد رطوبت را کاهش داده و در طول زمان باعث افت کیفیت می‌شود. برای بهترین نتیجه، غذا را زمانی فریز کنید که هنوز تازه و در اوج کیفیت است. هنگام مصرف نیز آن را در یخچال، آب سرد یا مایکروویو یخ‌زدایی کرده و ظرف سه تا چهار روز مصرف کنید.

نشانه‌های فساد غذا

غذای فاسد معمولاً از طریق تغییرات ظاهری و بویایی قابل تشخیص است. تیره شدن یا کم‌رنگ شدن رنگ، بافت چسبناک یا لزج، وجود کپک‌های سبز، سفید یا سیاه‌رنگ و بوی نامطبوع از مهم‌ترین نشانه‌ها هستند. در صورت مشاهده هر یک از این علائم، بهتر است غذا دور ریخته شود.

اگر غذای فاسد خوردید چه می‌شود؟

مصرف غذای فاسد می‌تواند باعث ورود باکتری‌های مضر به دستگاه گوارش و بروز مسمومیت غذایی شود. علائمی مانند اسهال، استفراغ، درد شکم، تب و سردرد ممکن است از شش تا ۲۴ ساعت پس از مصرف یا حتی چند روز بعد ظاهر شوند. باکتری‌هایی مانند استافیلوکوکوس اورئوس، سالمونلا، اشرشیا کلی، کمپیلوباکتر و کلستریدیوم پرفرنژنس از عوامل شایع مسمومیت غذایی ناشی از نگهداری نامناسب باقیمانده‌ها هستند؛ میکروارگانیسم‌هایی که در دمای ناایمن ۴ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد به‌سرعت تکثیر می‌شوند.

در نهایت، رعایت اصول ساده ایمنی مواد غذایی نه‌تنها به کاهش دورریز کمک می‌کند، بلکه از بروز بیماری‌های قابل پیشگیری نیز جلوگیری خواهد کرد. کمی دقت در زمان و دمای نگهداری، تفاوتی بزرگ در سلامت خانواده ایجاد می‌کند.