چرا همیشه از ابراز عشق خوشحال نمی‌شویم؟

به گزارش مجله خبری نگار، حالا نفر دوم را تصور کنید؛ کسی که گاهی سرد است، معلوم نیست چه احساسی دارد، یک روز نزدیک می‌شود و روز دیگر فاصله می‌گیرد و شاید حتی آنطور که باید به شما توجه نمی‌کند، اما ذهن شما مدام پیش اوست. منتظر پیامش می‌مانید، رفتارهایش را تحلیل می‌کنید، از یک جمله کوتاهش ده بار نتیجه می‌گیرید و وقتی جواب نمی‌دهد، بیشتر به او فکر می‌کنید. اینجاست که یک سوال ناراحت کننده، اما مهم شکل می‌گیرد:چرا گاهی کسی که ما را دوست دارد، برایمان جذاب نیست و کسی که مطمئن نیستیم ما را می‌خواهد، ذهنمان را تسخیر می‌کند؟ پاسخ همیشه این نیست که ما آدم‌های اشتباهی را انتخاب می‌کنیم. گاهی مسئله این است که مغز ما میان عشق، هیجان، انتظار و عدم قطعیت تفاوتی را تجربه می‌کند که خودمان از آن آگاه نیستیم. محبت، به تنهایی عشق ایجاد نمی‌کند. این یکی از مهمترین واقعیت‌های روابط عاطفی است. ممکن است کسی تمام ویژگی‌هایی را داشته باشد که روی کاغذ برای یک رابطه سالم لازم هستند، اما احساس عاشقانه‌ای در ما ایجاد نکند، زیرا جذابیت عاطفی فقط از فهرست ویژگی‌های مثبت طرف مقابل ساخته نمی‌شود.

ما ممکن است بدانیم کسی مهربان است، مسئولیت پذیر است، به ما احترام می‌گذارد و برای رابطه تلاش می‌کند، اما این دانستن به خودی خود نمی‌تواند احساس عاشقانه ایجاد کند. عشق با منطق حسابداری پیش نمی‌رود که اگر کسی ده ویژگی مثبت داشت، باید ده واحد علاقه هم در ما ایجاد شود.

در واقع، یکی از سخت‌ترین تجربه‌های عاطفی زمانی است که ذهن می‌گوید این آدم عالی است، اما احساس می‌گوید من چیزی را که باید، حس نمی‌کنم. این فاصله میان عقل و احساس گاهی ما را دچار عذاب وجدان می‌کند. با خودمان می‌گوییم شاید آدم ناسپاسی هستیم، شاید زیادی سخت می‌گیریم یا شاید، چون طرف مقابل هیچ مشکلی ندارد، ایراد از خود ماست. اما دوست داشتن دیگران وظیفه اخلاقی نیست. ما موظفیم با احساسات دیگران محترمانه رفتار کنیم، اما موظف نیستیم در پاسخ به محبت آنها عاشق شویم. مشکل زمانی پیچیده‌تر می‌شود که متوجه می‌شویم اتفاق دیگری هم در حال رخ دادن است: گاهی آنچه ما را به یک نفر جذب می‌کند، خود عشق نیست؛ بلکه میزان اطمینان یا عدم اطمینانی است که درباره او داریم.

چرا بعضی‌ها وقتی به ما عشق می‌دهند، برایمان جذاب نیستند؟

ذهن انسان به اطلاعات ناقص حساس است

وقتی نمی‌دانیم کسی چه احساسی دارد، ممکن است بیشتر به او فکر کنیم. وقتی نمی‌دانیم پیام می‌دهد یا نه، منتظر می‌مانیم. وقتی رفتارش قابل پیش بینی نیست، مغز تلاش می‌کند الگو پیدا کند. او امروز چرا اینطور حرف زد؟ چرا دیروز صمیمی بود و امروز سرد شد؟ چرا پیامم را دید و جواب نداد؟ آیا هنوز به من علاقه دارد؟ این سوال‌ها ممکن است ذهن را به شدت فعال کنند، اما فعال شدن ذهن با عاشق شدن یکی نیست. گاهی ما آنقدر درگیر حل کردن معمای یک رابطه می‌شویم که خود رابطه را با عشق اشتباه می‌گیریم.

عدم قطعیت می‌تواند توجه را بالا ببرد و توجه زیاد می‌تواند احساس اهمیت ایجاد کند. به همین دلیل رابطه‌ای که مدام ما را در وضعیت انتظار نگه می‌دارد، ممکن است از نظر ذهنی بسیار پررنگ‌تر از رابطه‌ای باشد که در آن همه چیز روشن و قابل پیش بینی است. در رابطه امن، طرف مقابل دوستمان دارد و می‌دانیم دوستمان دارد. در رابطه مبهم، هر روز باید بفهمیم آیا هنوز دوستمان دارد یا نه و همین تفاوت می‌تواند شدت تجربه ذهنی را تغییر دهد، اما اینجا یک اشتباه مهم وجود دارد: نباید هر هیجان شدیدی را عشق بدانیم. ممکن است چیزی که در رابطه مبهم تجربه می‌کنیم، ترکیبی از کشش، اضطراب، انتظار، ترس از دست دادن و نیاز به تایید باشد. این احساس می‌تواند بسیار شدید باشد؛ حتی گاهی شدیدتر از احساسی که در کنار یک فرد امن تجربه می‌کنیم، اما شدیدتر بودن، لزوما به معنای عمیق‌تر یا سالم‌تر بودن نیست.

گاهی آرامش را با بی حسی اشتباه می‌گیریم

فردی وارد زندگی ما می‌شود که قابل پیش بینی است، به ما احترام می‌گذارد، در دسترس است و رفتارش ثبات دارد. اما چون اضطرابی ایجاد نمی‌کند، احساس می‌کنیم هیجان خاصی وجود ندارد. در مقابل، کسی که دائما ما را بین نزدیک شدن و فاصله گرفتن معلق نگه می‌دارد، می‌تواند احساس بسیار شدیدی در ما ایجاد کند. اگر ذهن ما به این نوع رابطه عادت کرده باشد، ممکن است آرامش در ابتدا برایمان کسل کننده به نظر برسد. اینجاست که تجربه‌های قبلی رابطه اهمیت پیدا می‌کند. اگر فرد در گذشته بار‌ها تجربه کرده باشد که برای دریافت محبت باید تلاش کند، منتظر بماند یا خودش را ثابت کند، ممکن است ناخودآگاه رابطه‌ای را آشنا‌تر احساس کند که در آن عشق به راحتی در دسترس نیست.

این به معنای آن نیست که هر فردی که از آدم‌های امن فاصله می‌گیرد، حتما سبک دلبستگی خاصی دارد. روان انسان پیچیده‌تر از این برچسب هاست، اما وقتی یک الگو بار‌ها تکرار می‌شود، ارزش بررسی دارد. آیا هر بار که کسی به من نزدیک می‌شود، جذابیتش برایم کم می‌شود؟ آیا وقتی کسی مرا می‌خواهد، احساس خفگی می‌کنم؟ آیا بیشتر جذب آدم‌هایی می‌شوم که باید محبتشان را به دست بیاورم؟ آیا وقتی رابطه آرام می‌شود، ناگهان احساس می‌کنم دیگر دوستش ندارم؟

اگر پاسخ این سوال‌ها بار‌ها مثبت باشد، شاید مسئله فقط آدم‌هایی که انتخاب می‌کنیم نباشد؛ شاید لازم باشد رابطه خودمان با صمیمیت و امنیت را هم بشناسیم. البته داستان همیشه به این پیچیدگی نیست. گاهی یک نفر واقعا برای ما جذاب نیست.

ممکن است شخصیت او با ما هماهنگ نباشد، کشش عاطفی وجود نداشته باشد یا به سادگی احساس کنیم رابطه عاشقانه‌ای میان ما شکل نمی‌گیرد. در این حالت نباید به زور برای خودمان دلیل روان شناختی پیدا کنیم. همه بی علاقگی‌ها نشانه ترس از صمیمیت یا زخم عاطفی نیستند. گاهی ما فقط کسی را دوست نداریم و این هم بخشی طبیعی از روابط انسانی است، اما مسئله زمانی جالب می‌شود که یک نفر از نظر منطقی برای ما مناسب است و حتی از بودن کنارش احساس خوبی داریم، اما هیچ کشش عاطفی شکل نمی‌گیرد؛ در حالی که نسبت به آدم‌های نامطمئن و دور، احساس بسیار شدیدی پیدا می‌کنیم.

اینجا باید از خودمان بپرسیم آیا تعریف ما از جذابیت با آنچه واقعا برای یک رابطه سالم نیاز داریم، هماهنگ است یا نه. ممکن است سال‌ها به دنبال پروانه‌های شکم باشیم و متوجه نباشیم که چیزی که به آن هیجان عشق می‌گوییم، گاهی همان اضطراب انتظار است. ممکن است تصور کنیم اگر کسی واقعا مناسب ما باشد، باید از همان ابتدا نتوانیم از فکر کردن به او دست برداریم. در حالی که بعضی رابطه‌های سالم اصلا با چنین انفجاری شروع نمی‌شوند. گاهی علاقه آرام است. گاهی اعتماد اول می‌آید و هیجان بعدا. گاهی شناختن یک نفر است که جذابیت را ایجاد می‌کند بنابراین نبودن هیجان شدید در روز‌های اول لزوما به معنای نبودن امکان عشق نیست. از طرف دیگر، وجود هیجان شدید هم تضمین کننده عشق نیست.

چرا بعضی‌ها وقتی به ما عشق می‌دهند، برایمان جذاب نیستند؟ ۲

نگاه روانشناختی

دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و استاد دانشگاه- معتقد است: در روابط عاطفی، یکی از سوال‌هایی که ارزش دارد هر فرد از خودش بپرسد این است که آیا من واقعا دنبال عشق هستم یا دنبال احساسی که آن را با عشق اشتباه گرفته‌ام؟ اگر کسی مرا نخواهد، آیا ناگهان جذاب‌تر می‌شود؟ اگر کسی کاملا در دسترس باشد، آیا ارزشش برایم پایین می‌آیدآیا برای به دست آوردن محبت باید احساس کنم در حال مبارزه هستم؟ آیا آدمی که با ثبات و احترام کنارم می‌ایستد، برایم جذاب نیست، چون آرام است یا، چون واقعا با او ارتباطی ندارم؟

این تفاوت بسیار مهم است. هدف روانشناسی این نیست که به ما بگوید باید عاشق چه کسی شویم. هیچ درمانگری نمی‌تواند به انسان دستور بدهد که عاشق یک فرد خاص شود. هدف این است که بفهمیم انتخاب‌های عاطفی ما چگونه شکل می‌گیرند و آیا الگویی در آنها وجود دارد که خودمان از آن بی خبر هستیم. اگر همیشه جذب آدم‌های دور از دسترس می‌شویم، شاید لازم باشد ببینیم چرا فاصله برای ما جذابیت می‌سازد. اگر همیشه وقتی کسی به ما نزدیک می‌شود عقب می‌کشیم، شاید لازم باشد بفهمیم نزدیکی در ذهن ما با چه معنایی همراه شده است و اگر در یک رابطه امن احساس می‌کنیم چیزی کم است، بهتر است پیش از فرار از رابطه از خودمان بپرسیم واقعا چه چیزی کم است.

آیا کشش وجود ندارد؟ یا فقط هیجان و اضطرابی که به آن عادت کرده‌ایم وجود ندارد؟ این دو سوال می‌توانند مسیر کاملا متفاوتی ایجاد کنند. یک رابطه سالم قرار نیست همیشه قلب ما را به لرزه بیندازد. گاهی قرار است بتوانیم در آن نفس بکشیم. گاهی قرار است نگران نباشیم که فردا چه می‌شود. گاهی قرار است مطمئن باشیم دوست داشته می‌شویم و همین اطمینان، به جای اینکه عشق را کم کند، فرصت رشد آن را فراهم کند. شاید برای بعضی آدم‌ها دشوارترین مرحله رابطه همین باشد؛ اینکه یاد بگیرند نبودن اضطراب به معنای نبودن عشق نیست.

لازم است میان دو جمله تفاوت بگذاریم: من او را نمی‌خواهم و من هنوز به احساس آرامی که کنار او دارم عادت نکرده‌ام. این دو یکی نیستند. اگر هیچ کششی، هیچ کنجکاوی، هیچ میل به شناخت و هیچ احساس مثبتی نسبت به فرد وجود ندارد، نباید خودمان را مجبور کنیم رابطه را ادامه دهیم، اما اگر احترام، آرامش، صمیمیت و علاقه وجود دارد و فقط خبری از آن هیجان طوفانی نیست، شاید ارزش داشته باشد کمی زمان بدهیم و اجازه دهیم رابطه خودش را نشان دهد. در نهایت، اینکه کسی ما را دوست دارد، دلیل کافی برای عاشق شدن ما نیست، اما اینکه عشق او آرام، قابل اعتماد و بدون بازی روانی است نیز نباید به خودی خود باعث شود آن را کم ارزش بدانیم. گاهی چیزی که به نظرمان جذاب نیست، در واقع چیزی است که سال‌ها تجربه نکرده‌ایم: امنیت.

یکی از مهمترین سوال‌های عاطفی زندگی این است: اگر کسی بدون اینکه مجبورم کند دنبالش بدوم، مرا دوست داشته باشد، آیا هنوز می‌توانم او را دوست داشته باشم؟

اگر پاسخ این سوال برایمان سخت است، شاید مسئله فقط پیدا کردن آدم مناسب نباشد. وقت آن رسیده که بفهمیم مغز و قلب ما دقیقا به چه چیزی می‌گویند عشق.