سیاستِ نمایش در دیاسپورای سلطنت‌طلب

برنامه‌هایی که به مناسبت سالروز تاجگذاری رضاشاه در میان بخشی از دیاسپورای سلطنت‌طلب برگزار می‌شود، در ظاهر یادمانی تاریخی است، اما در عمل به صحنه‌ای برای بازتولید هویت سیاسی و نمادسازی ایدئولوژیک تبدیل شده.

به گزارش مجله خبری نگار، برنامه‌هایی که به مناسبت سالروز تاجگذاری رضاشاه در میان بخشی از دیاسپورای سلطنت‌طلب برگزار می‌شود، در ظاهر یادمانی تاریخی است، اما در عمل به صحنه‌ای برای بازتولید هویت سیاسی و نمادسازی ایدئولوژیک تبدیل شده. مسئله اصلی در این تجمع‌ها، صرفاً یادآوری یک واقعه تاریخی نیست، بلکه شیوه‌ای است که در آن تاریخ به ابزار بسیج، متمایز‌نمایی و نمایش وفاداری بدل می‌شود.

در این میان، عنوان «گارد جاویدان» با لباس‌های سیاه یکدست و حضور رژه مانند در لندن و گلاسگو از منظر رسانه‌ای قابل بررسی است. لباس یکدست، نام‌گذاری شبه‌نظامی و حضور آیینی در فضای عمومی، همگی نشان می‌دهند که این کنش‌ها تنها جنبه تزئینی یا نوستالژیک ندارند. چنین الگو‌هایی معمولاً برای القای نظم، انسجام و قدرت بصری به کار می‌روند و در سطح نشانه‌شناختی، به سنت‌های آشنای جنبش‌های اقتدارگرا نزدیک می‌شوند.

از منظر رسانه‌ای، اهمیت این رفتار‌ها در فرم آنهاست. فاشیسم در تاریخ معاصر صرفاً از طریق شعار یا برنامه سیاسی شناخته نمی‌شود، بلکه از راه سازمان‌دهی بدن‌ها، لباس‌ها، رنگ‌ها و مناسک نیز خود را بازنمایی می‌کند. سیاه‌پوشی، صف‌آرایی خیابانی و استفاده از نام‌های پرطمطراق، همه در خدمت ساختن یک تصویر از «قدرت منسجم» قرار می‌گیرند؛ تصویری که بیش از آن‌که بر گفت‌و‌گو و تکثر استوار باشد، بر تمایز، انضباط و حذف دلالت دارد.

نکته قابل توجه این است که در فضای دیاسپورا، چنین نمایش‌هایی اغلب به‌جای آن‌که نشانه قدرت واقعی باشند، نوعی جبران نمادین برای فقدان قدرت سیاسی در داخل کشورند. به همین دلیل، سیاست به‌جای نهادسازی، به صحنه‌آرایی تبدیل می‌شود؛ و کنش سیاسی به‌جای برنامه، به تصویر. در این چارچوب، «گارد جاویدان» را می‌توان بخشی از یک منطق گسترده‌تر دانست که در آن، سلطنت‌طلبی از بازخوانی تاریخی عبور کرده و به بازسازی آیینی و شبه‌فاشیستی هویت خود نزدیک می‌شود.

در جمع‌بندی، مسئله اصلی این نیست که یک گروه صرفاً از گذشته دفاع می‌کند، بلکه این است که چگونه از گذشته برای تولید یک زبان سیاسی اقتدارگرا بهره می‌برد. وقتی تاریخ به لباس، خیابان و نمایش وفاداری تقلیل پیدا می‌کند، نتیجه نه بازاندیشی تاریخی، بلکه بازتولید یک سیاستِ نمادین است که با منطق فاشیستی هم‌پوشانی پیدا می‌کند.

منبع: فرهیختگان-سید علی موسوی(پژوهشگر رسانه)

لینک کپی شد

اشتراک‌ گذاری