ظریف: بایدن با 3 فرمان اجرایی توان لغو تحریم ها را دارد

وزیر امور خارجه در گفت وگویی درباره وضعیت برجام گفت: لغو تحریم ها و بازگشت ایران به تعهدات زمان بر نیست و بایدن می تواند با 3 فرمان اجرایی تحریم ها را لغو کند.

وی همچنین با اشاره به شناخت دیرینهاش از جوبایدن، رئیس جمهور منتخب امریکا، چشم انداز رویکرد احتمالی دولت او به ویژه در زمینه بازگشت به پیمانهای بین المللی از جمله اجرای برجام را ترسیم کرد. در حالی که برخی جریانهای داخلی از امکان رفع تحریمها با توجه به روند تحریمهای همه جانبه ترامپ، ابراز دلسردی می کنند و از ترجیح حفظ وضع موجود سخن می گویند، وزیر امور خارجه ایران برداشتن یگ گام از سوی دولت بایدن و آن هم رفع تحریمها را برای حفظ برجام چاره ساز دانست.

تحولات قابل پیش بینی انتخابات آمریکا

ظریف درباره  تحولات مربوط به انتخابات آمریکا اظهار کرد: تحولات مربوط به انتخابات ریاست جمهوری امریکا تقریباً با تنشی که از قبل هم قابل پیشبینی بود، جریان دارد و این انتخابات برخلاف سایر انتخابات پیشین در امریکا نشاندهنده یک انتقال بی سروصدای قدرت نیست. این ویژگی هم در شخصیت  ترامپ وجود داشته و هست که حاضر است هر کاری کند تا دوباره به قدرت برسد.

وی ادامه داد: ما حتی امروز هم در نیویورک تایمز خواندیم که  ترامپ برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری برنامه داشته که حتی به ایران هم حمله کند. ایشان همه اقدامات و سیاستهایی را که بعد از  نوامبر 2016 (که انتخابات قبلی را برنده شد) در برنامه خود قرار داد، بر این اساس تنظیم کرده بود که چگونه دوباره انتخاب شود. بنابراین همه پیشبینی میکردند که ایشان به این راحتی دست از سر کاخ سفید برندارد. از سوی دیگر، بر اساس همه تحلیلها اگر فشار شدید کرونا هم نبود، احتمال بسیاری وجود داشت که کماکان رأی بیاورد؛ ولی مجموعهای از شرایط داخلی باعث شد وی شکست بخورد.

جامعه دوقطبی آمریکا

وزیر امور خارجه در این باره یادآور شد: در همین چارچوب طرح چند نکته بعد از انتخابات امریکا ضروری است؛ یکی شکاف عجیبی است که در جامعه امریکا اتفاق افتاده است. شاید جامعه امریکا  بعد از جنگ داخلی هیچگاه به اندازه امروز دوقطبی نبوده و این دوقطبی کاملاً مشخص و پرخشونت و پرتنش است. بر اساس آنچه آمار نشان میدهد طرفداران  ترامپ در ماههای گذشته بیشترین خرید سلاح در امریکا را داشتهاند و این اتفاق بویژه در مناطقی که به طور سنتی طرفدار جمهوریخواهان بوده است، صورت گرفته است.

ظریف تصریح کرد: من نمیگویم فردا در امریکا جنگ میشود. اما امریکا فضای بسیار پرتنشی دارد و روش  ترامپ کنترل تنش نیست بلکه دامن زدن به تشنج و تنش است و این روش در همه توئیتهای ایشان بعد از اعلام نتایج مشهود بود. البته همه میدانستند که  ترامپ در روز اول رأی بیشتری خواهد آورد زیرا به طور معمول و بر اساس سنت رأی دادن در امریکا، جمهوریخواهان و مخصوصاً طرفداران  ترامپ رأی حضوری میدهند و دموکراتها و خصوصاً اقلیتها به دلیل وجود برخی تبعیضهای نهادینه شده و خشونتهای سیستمی، ترجیح میدهند به وسیله پست و زودتر رأی دهند. به عنوان مثال،  فرید زکریا پیشبینی کرده بود که  ترامپ حتماً در شب اول رأی بالاتری خواهد داشت اما میزان رأی بتدریج تغییر خواهد کرد. حتی یک رهبر خارجی همان شب به  ترامپ تبریک هم گفت.  ترامپ هم تمام تلاش خود را کرد و هنوز هم اقدامات خود را از مسیرهای حقوقی و دادگاهها انجام میدهد که جلوی شکست خود را بگیرد.

وی یادآور شد: این مسأله شرایط پیچیدهای را برای امریکا ایجاد کرده که یکی از نتایج آن این است که در فاصله هفتاد و چند روز از انتخابات تا روز تحلیف که معمولاً به عنوان فاصله انتقال قدرت در نظر گرفته می شود و رئیس جمهوری منتخب می تواند با یک تیم بسیار گستردهای اقدامات مربوط به فرآیند انتقال قدرت را انجام دهد، کار انتقال از  ترامپ به  بایدن با سهولت انجام نخواهد شد. الان گفته می شود تیم انتقالی  بایدن شامل 500 نفر هستند که اقدامات خود را برای تحویل کارها تا 20 ژانویه آغاز کرده اند تا انتقال قدرت بی دردسر صورت گیرد. اما بسیار واضح است که این اتفاق رخ نخواهد داد.  برای آغاز این فرآیند تاکنون دو هفته زمان از دست رفته است  و در 70 روز این 2 هفته زمان زیادی است. بنابراین اگر با این فرض که مزاحمتهای  ترامپ متوقف شود و انتخاب  بایدن به عنوان رئیس جمهوری قطعی شود، ایشان با یک شرایط معمول و سنتی به کاخ سفید نخواهد رفت.

گفتمان تفرقه ترامپ

وزیر امور خارجه عنوان کرد: بیل برنز به عنوان یک دیپلمات باسابقه امریکا ماه گذشته در مقالهای پیشبینی کرده بود که در صورت پیروزی بایدن، ترامپ برای انتقال قدرت همراهی نخواهد کرد.  بنابراین آنچه امروز مشاهده می کنیم یک اتفاق غیرقابل تصور و غیرقابل پیشبینی نبوده است. ترامپ با توجه به ویژگیهای شخصیاش و پایگاه داخلیای که در چهار سال گذشته برای خود درست کرده است، یک گفتمان تفرقه را در داخل امریکا دنبال کرده است، یعنی همان کاری که در دنیا انجام داد. بنابراین به نظر میرسد امریکا دوران پرتنشی را در داخل خود خواهد داشت.

ظریف گفت: یکی از وجوه رویکرد سیاست خارجی ما، رفتار خارجی دولت  ترامپ بود. آنچه دولت ترامپ در عرصه خارجی انجام داد برای همه دنیا و از جمله ایران دارای اهمیت بود، به خاطر به چالش کشیدن خیلی از پیمانها. این دیدگاه شکل گرفته که دنیا با دموکراتها بهتر می تواند کنار بیاید و به رویکردی که بر مبنای تفاهم باشد اقبال بیشتری نشان میدهد.  بایدن قبل از انتخابات وعده بازگشت به خیلی از پیمانهایی را که ترامپ از آنها بیرون آمده بود، مطرح کرد. فکر میکنید چه تفاوت معناداری بین این دو از این نظر وجود دارد؟

وی توضیح داد: در این رابطه چند نکته وجود دارد. ما باید این واقعیت را بپذیریم که شکست  ترامپ در داخل امریکا بر اساس سیاست خارجی نبود. یعنی ایشان به دلیل مسائل داخلی از جمله مسائل اقتصادی و شیوع کرونا شکست خورد. از طرف دیگر  ترامپ یک شخصیت قانون گریز داشت و سوءاستفادههای زیادی از سمت خود داشت و این هم دلیل دیگری برای شکست ایشان است.

ناموفق ترین سیاست خارجی آمریکا

ظریف در ادامه اظهار کرد: متاسفانه کمتر شاهد بودیم که سیاست خارجی بسیار خطرناک ترامپ در دنیا نقش زیادی در شکست داخلی او داشته باشد و این یک نکته قابل توجه درباره جهتگیری جامعه امریکا است و  باید برای کل دنیا هم  زنگ خطری باشد و متوجه باشند که جامعه امریکا به سمت تندروی گرایش نشان داده است. نکته دوم این است که سیاست خارجی ترامپ یکی از ناموفقترین سیاستهای خارجی امریکا در تاریخ بود و این کشور را به یک عنصر یاغی تبدیل کرد. امریکا در مقام یک کشور قدرتمند به نحوی عمل کرد که بسیاری صرفاً به خاطر اجبار و ترس از قلدری او حرف این کشور را گوش میکردند. مثل یک قلدر چاقوکشی که سر کوچه میایستد و هر کسی از جلوی او رد میشود، سعی میکند طوری برود که به او نخورد و ممکن است دستی هم روی سینه بگذارد که خودش را نجات دهد. امریکا مخصوصاً در این چند سال این گونه رفتار کرد.

بدترین وزیر امور خارجه آمریکا

وی تصریح کرد: تردیدی وجود ندارد که محققان داخل و خارج امریکا،  پمپئو را بدترین وزیر خارجه امریکا میدانند. در یکی از جدیدترین مقالاتی که در روزنامه های امریکایی منتشر شد، مجدداً  پمپئو بدترین وزیر خارجه این کشور توصیف شده است. با در نظر گرفتن این شرایط، اروپاییها باید از دوران  ترامپ درس گرفته باشند و با توجه به اینکه سیاست خارجی از موضوعات مهم انتخاباتی امریکا نبود، نباید اجازه دهند که مصالح و آینده آنها در واشنگتن تعیین شود. اروپاییها باید بدانند که اگر اجازه دهند به جای اینکه پایتختهای خودشان سیاست خارجی و روابط بین المللی خودشان را تعیین کند، این کار را واشنگتن انجام دهد آینده خوبی نخواهند داشت.

به طور طبیعی در دوره بایدن، رابطه معقولتری میان اروپا و امریکا وجود خواهد داشت. امریکا یکجانبه گرایی کمتری را اتخاذ میکند چون این کشور هیچگاه این رویکرد را صد درصد کنار نگذاشته است.

جابجایی قدرت در جهان

وزیر امور خارجه تاکید کرد: از سوی دیگر مسأله تحولات جهانی هم مطرح است که کرونا آنها را تشدید کرده و آن حرکت قدرت از غرب به شرق است. این واقعیتی است که قبلاً وجود داشته، الان هم وجود دارد و در آینده و در دوران  بایدن هم وجود خواهد داشت. میزان موفقیت و شکست  بایدن در صحنه بین المللی به این بستگی دارد که چقدر تلاش کند خودش و امریکا را با این جابجایی  قدرت جهانی تطبیق دهد یا چقدر مانند اسلافش بیهوده تلاش کند که مانع این جابجایی شود.

وی ادامه داد: ترامپ به شکل جنگجویانه و تا حدی وحشی سعی کرد مانع این جابجایی قدرت شود. اگر بایدن میخواهد در امریکا و سطح بین المللی موفق شود باید این واقعیت را بپذیرد و با این واقعیت هماهنگ شود که امریکا دیگر نمی تواند در دنیا هژمون باشد. ممکن است مقامات امریکایی در اظهارات خود به این واقعیت نزدیک شده باشند اما اگر آن را در عمل بپذیرند و از گرایش سنتی دموکراتها مبنی بر مداخله در امور داخلی سایر کشورها فاصله بگیرند، می توانند سیاست خارجی موفق تری داشته باشند و آن وقت می توانند شکاف بین اروپا و امریکا را کم کنند. البته اختلافات ما با امریکا کماکان وجود دارد ولی  بایدن می تواند روش دیگری را انتخاب کند و با نگاه دیگری وارد قضایا شود. پیامهایی که تا الان به صورت علنی داده شده ممکن است این ظن را تقویت کند اما باید ببینیم در عمل چه میشود.

شکست فشار حداکثری ترامپ

ظریف در ادامه گفت: سیاست ترامپ در خروج از برجام و فشار حداکثری او بر ایران، شکست خورد. همه این را میدانند. البته اینکه او شکست خورده به معنای این نیست که ما از این سیاست بهره بردیم. بلکه به این معنی است که امریکا به هدفش نرسیده و البته فشار زیادی هم به ما وارد شد. ما در شکست دادن امریکا پیروز شدیم اما نسبت به اینکه اقتصاد کشور با تحریمهای ترامپ ضرر کرد، حتماً این گونه است و باید این واقعیت مورد توجه قرار گیرد. اما سیاست امریکا شکست خورد و این سیاست را هم هر قدر ادامه دهد بیشتر شکست خواهد خورد. الان میزان ذخایر اورانیوم اصلاً با قبل از ترامپ قابل مقایسه نیست و تحقیق و توسعه ما از قبل از برجام به مراتب جلوتر است. البته ما این اقدامات را در قالب برجام انجام دادیم. اینها نشان می دهد که امریکا نه تنها به اهدافش نرسیده بلکه از آنها دور هم شده است. این یک امتیاز منفی برای آنهاست. برخی فکر می کنند بایدن با یک ذخیرهای به میدان این قضیه می آید. نه؛  بایدن با یک امتیاز بسیار منفی می آید که این نتیجه دستاوردهای مهم هسته ای ایران در دوران  ترامپ بوده است.

اجرای تصمیمات شورای امنیت سازمان ملل

وی ادامه داد: دوم اینکه امریکا از دو شأن و جایگاه برخوردار است؛ یک شأن به عنوان عضو برجام و شأن دیگر عضو سازمان ملل متحد. ترامپ درست است که از برجام خارج شد اما از سازمان ملل متحد که خارج نشد. به عنوان عضو ملل متحد، چه دولت  ترامپ و چه دولت بایدن متعهد به اصل 25 منشور هستند. اصل 25 منشور ملل متحد دولت امریکا را موظف به اجرای تصمیمات شورای امنیت سازمان ملل متحد میکند. امریکا خودش عضو دائم شورای امنیت است و نمی تواند بگوید یک تصمیم این شورا عادلانه است یا غیرعادلانه و غیرقانونی. ما به عنوان کشوری که خارج از این شورا بودیم می گفتیم این تصمیم شورای امنیت غیرقانونی است.

وعده بایدن برای بازگشت به برجام

وزیر امور خارجه افزود: اما امریکا هم به عنوان عضو ملل متحد و هم به عنوان عضو دائم شورای امنیت نمی تواند بگوید قطعنامه 2231 غیرقانونی است. امریکا تعهدات برجامی اش در تعهدات ملل متحدی آن کشور وجود دارد. ترامپ با خروج از برجام فقط امتیازات عضویت امریکا در برجام را از دست داد. اشتباهی که ترامپ و اطرافیانش کردند، این بود که نفهمیدند با خروج از برجام از تعهدات خود به عنوان عضو ملل متحد خارج نمی شوند بلکه با نقض برجام، مرتکب نقض تعهد خود به عنوان عضو ملل متحد می شوند. البته امریکا خیلی از تعهدات بین المللی دیگرش  را نیز نقض کرد. اما با خروج از برجام، امریکا امتیازاتی را که در آن به عنوان یک عضو برجام داشت، از دست داد. کمااینکه ما در خلال تلاش آنها در شورای امنیت برای بازگرداندن تحریمها دیدیم که این امتیازات را از دست دادهاند. اینکه بایدن میخواهد به برجام برگردد خیلی هم خوب است، یک قسمت آن اجرای تعهداتشان به عنوان عضو ملل متحد است؛ باید تحریمها را بردارند، باید اقدامات تخریبی که ترامپ انجام داده و برخلاف قطعنامه 2231 بوده متوقف کنند. قسمت دوم برجام است.  اگر میخواهند به برجام برگردند در شرایطی نیستند که شرط بگذارند. چون آمریکایی ها امتیاز عضو برجام بودن را از دست داده اند و الان می خواهند این امتیاز را دوباره به دست بیاورند. البته این کار غیرممکنی نیست و حتماً همه از اینکه امریکا تلاش کند این امتیاز را به دست بیاورد، استقبال می کنند اما حتماً امریکا باید تلاش کند و حتماً نیاز به اقداماتی از طرف امریکا دارد که نشان دهد برجام مثل در چرخان جلوی ادارات نیست که از این طرف آن وارد شوید و از آن طرف خارج شوید، مثل گیشه سینما است که باید برای ورود خود بلیت بگیرید.

مقاومت مردم ایران

وزیر امور خارجه درباره این مهم مقاومت و ایستادگی 3 ساله مردم ایران و البته دیپلماسی هوشمندانه ای که وزارت خارجه دنبال کرد، توانست به لحاظ سیاسی امریکای ترامپ را منزوی کند و این ایستادگی می تواند در حکم یک سرمایه اجتماعی و ملی برای بهره برداری در شرایط احتمالی آینده تلقی شود توضیح داد: حتماً. همانطور که عرض کردم امریکا تعهداتی دارد که تعهدات امریکا به عنوان عضو ملل متحد است و باید آنها را چه به عنوان عضو برجام یا غیرعضو برجام انجام دهد. اما برای بازگشت به برجام و امتیازاتی که در برجام داشته، باید این امتیازات را کسب کند. ترامپ این امتیازات را از دست داده و  بایدن اگر میخواهد، باید این امتیازات را کسب کند. اولاً باید مشخص باشد که ایران شرطی را نمیپذیرد. ما یک اسب را دوبار نمیخریم و دوبار هم نمیفروشیم. آنچه در برجام است حاصل مذاکرات طولانی است. آنهایی که در برجام مذاکره کردهاند کلمه به کلمه توافق را نه تنها خوانده اند بلکه بر سر هر کلمه بحث و چانه زنی کرده اند.

ظریف تصریح کرد: انواع انتخابها برای هر کلمه وجود داشته  و بر سر هر موضوعی ساعتها بحث شده است. همین موضوع موشکی و منطقهای موضوعاتی نبود که در مذاکرات به راحتی کنار گذاشته شدند.  در این موضوعات آمریکایی ها و غربی ها حرفی برای گفتن نداشتند. مثلاً درباره سلاح، آیا آمریکایی ها حاضر بودند صدها میلیارد دلار سلاحی را که به منطقه میفروشند کم کنند؟ آیا حاضر بودند برد موشکهای رژیم صهیونیستی را کم کنند؟ یا او را به پذیرش معاهده عدم اشاعه سلاحهای هستهای وادار کنند؟ آیا حاضر بودند درباره اقدامات خود در سوریه و لبنان، اقدامات رژیم صهیونیستی علیه مردم فلسطین، اقدامات عربستان در یمن و سایر اقداماتی که وجود دارد صحبت کنند؟ همه اینها در جلسات پر تنشی چند بار بحث شده است. این طور نبوده که آرام از آنها  عبور شده باشد. دوران محدودیتها موضوع بحث فراوان بوده و کلمه به کلمه بحث شده تا به نتیجه رسیده است.  لذا این واقعیات را آمریکایی ها نمی توانند کنار بگذارند و بگویند آنچه ما گرفته ایم و آنچه را داده ایم دوباره دربارهاش معامله شود. اینها بدیهیات مذاکره است. خودشان هم میدانند. چون ترامپ یک زیاده رویهایی کرده و ادبیات جدیدی را آفریده و متأسفانه بعضیها دارند این ادبیات را ادامه میدهند. کسی که می تواند شرط بگذارد ایران است. ایران باید راضی بشود و بقیه 4+1 باید راضی شوند که امریکا به برجام برگردد.

تعهدات آمریکا

وی یادآور شد: امریکا باید تعهداتش را انجام دهد. امریکا گزینه دیگری ندارد. گزینه امریکا بازگشت است. چرا؟ به این خاطر که مقاومت مردم سیاست فشار حداکثری را به شکست کشاند. درست است ما هزینه دادیم ولی مردم به امریکا گفتند که ادامه این سیاست باعث نمی شود شما دستاوردی داشته باشید. به ما فشار می آورید. اگر قصد شما فقط مردم آزاری است و ادامه آن جنایات علیه بشریتی است که پمپئو انجام داده است. چون آنچه او انجام داده مسئولیت قانونی دارد. اگر دادگاهی در دنیا وجود داشته باشد و بخواهد جنایت علیه بشریت را بررسی و محاکمه کند، ایشان اعتراف کرده و گفته مردم ایران نمی توانند غذا و دارو داشته باشند مگر اینکه حرف ما را گوش کنند. این یعنی تعریف کتاب درسی جنایت علیه بشریت. یا ترامپ آمده مسئولیت ترور یک شخصیت حمایت شده بین المللی را پذیرفته که کنوانسیون هست. در مورد اینکه شخصیتهای دولتی وقتی در مأموریت دولتی هستند در کشور خارجی از نظر بین المللی حمایت شده هستند. ترامپ پذیرفته علیه این فرد اقدام به کار تروریستی کرده است. اینها مسئولیت دارد و امتیازی برای کسی نیست. لذا باید دولت امریکا از این موانع عبور کند. البته به نظر ما شدنی است. بایدن می تواند این کار را بکند اما باید بداند که اقداماتی را برای به دست آوردن امتیاز عضویت در برجام باید انجام دهد.

تفاوت بایدن و ترامپ

در ادامه ظریف در پاسخ به این پرسش که شما پیش از این قائل به تفاوت عملکرد بین ترامپ و بایدن بودید. نکته اینجاست که خود جنابعالی در رأس مذاکرات موفقی با دولتی در امریکا بودید که خود بایدن مسئولیت مهمی در آن داشت. همین سابقه باعث شده امیدواری ایجاد شود که می توان با دولت بایدن راه تعاملی را باز کرد. در این باره بفرمایید. عنوان کرد: تفاوت در ادبیات.

حتماً چنین چیزی ممکن است ولی سنگینی کار به عهده دولت امریکاست. یعنی امریکاست که باید برگردد به میز توافق. همانطور که مقام معظم رهبری هم فرمودند، ما هیچ وقت میز را ترک نکردیم. این امریکا بوده که از اتاق مذاکره رفته بیرون حالا باید برگردد به داخل اتاق. برای برگشت هم باید حتماً بلیت هواپیما بگیرد و بیاید به محل اتاق. این اقدامات را امریکا باید انجام دهد. ما قرار نیست برویم  واشنگتن که نیاز باشد کاری انجام دهیم. ما در اتاق توافق نشسته ایم به همراه   4+1 و این امریکا است که باید دوباره وارد شود. حتماً باید یک اقداماتی را انجام دهد. من معتقدم دولت بایدن می تواند این اقدامات را انجام دهد. منافعش در این است. شکست سیاست فشار حداکثری این ضرورت را ایجاب میکند که این اقدامات را انجام دهد. لذا پیشبینی برخی این بود که حتی دولت دوم  ترامپ هم مجبور میشد چنین کاری را بکند به خاطر شکستشان در سیاست اولیه اش. از دولت بایدن توقع بیشتری است به خاطر اینکه میدانند سابقه چیست. کسانی که در دور اول توافق حضور داشتند بسیاری از مشاوران کنونی بایدن بودهاند و میدانند چه گذشته است مثل افرادی نیستند که توافق را ندیده باشند و بر اساس گفتههای  بولتون درباره توافق نظر بدهند. لذا شرایط جدیدی خواهد بود و علی القاعده باید شرایط معقولتری باشد برای رسیدن به توافق. اما این امریکاست که باید اقدام کند.

آمریکا شان شرط گذاری ندارد

ظریف در پاسخ به این پرسش که اگر  بایدن در کاخ سفید مستقر باشد و لغو تحریمها را مشروط به انجام اقداماتی از سوی ایران کند. پاسخ مستقیم ما چیست؟ گفت: حتماً این است که امریکا در شأنی نیست که بخواهد شرط بگذارد. امریکا موظف است که به عنوان عضو ملل متحد و به عنوان عضو دائم شورای امنیت قطعنامه 2231 را اجرا کند. اگر این قطعنامه را اجرا کند و تحریمها برداشته شود و مانعی برای فعالیت اقتصادی ایران نباشد، ایران هم اعلام کرده که تعهدات برجامی خود را اجرا می کند. علت تعطیلی برخی تعهدات برجامی ایران این است که امریکا برجام را نقض کرده و اروپاییها هم با عدم اجرای تعهدات برجامی و عدم اجرای 11 تعهدی که بعد از خروج امریکا دادند، در نقض برجام هستند و طبق ماده 36 برجام این اجازه را به ما میدهد که برخی مفاد را رعایت نکنیم. اما کماکان به برجام متعهد هستیم. لذا چند نکته را باید از هم جدا کنیم یک، اگر امریکا تعهدات خود وفق قطعنامه 2231 را انجام دهد ما تعهدات خودمان را وفق برجام انجام میدهیم. دو، اگر امریکا بخواهد عضو برجام شود که ترامپ آن عضویت را از بین برده، ما حاضریم گفتوگو کنیم که امریکا چگونه می تواند وارد برجام شود. لذا امریکا در موقعیتی نیست که بخواهد شرط بگذارد. ولی یک کاری اتوماتیک می تواند انجام شود و نیازی هم به شرط و یا حتی مذاکره نیست. امریکا وظایف خود را طبق قطعنامه 2231 انجام دهد ما هم تعهداتمان را طبق برجام انجام میدهیم. این نه نیازی به مذاکره دارد و نه شرط. این کار شدنی است.

بازگشت بی مذاکره

ظریف توضیح داد: امریکا به عنوان عضو ملل متحد باید قطعنامه 2231 را انجام دهد و نیاز نیست که عضو برجام باشد. یعنی مثلاً ژاپن الان عضو برجام نیست ولی متعهد است که 2231 را انجام دهد. گفتم که اگر برگردد به اجرای تعهداتش، کاری که ما می کنیم هم سریع خواهد بود. یعنی به تعهدات برجامی برمیگردیم. این نیاز به مذاکره ندارد. مرحله بعد که نیاز به مذاکره پیدا میکند، بازگشت امریکا به داخل برجام است. که آن فوریت اول نیست فوریت اول خارج شدن امریکا از حوزه یاغیگری و نقض قانون است. یعنی  بایدن نمیخواهد میراث یاغیگری  ترامپ را با خود حمل کند.

تماس با ایران

و در پاسخ به این پرسش که اگر مقامات دولت  بایدن بعد از استقرار و آغاز مأموریت خودشان برای لغو تحریمها مستقیم با مقامهای دیپلماتیک ایران تماس بگیرند، شما به آنان پاسخ میدهید؟ تصریح کرد: آنچه که واضح است، اقداماتی است که ما و امریکا باید انجام دهیم تا برجام از سوی ما و قطعنامه 2231 از سوی امریکا کاملاً اجرایی شود. فعلاً برای امریکا قطعنامه 2231 به عنوان عضو ملل متحد و برای ما برجام مطرح است. آمریکایی ها می توانند این اقدامات را خودشان انجام دهند، بعد از آن می توان مذاکره کرد. هیچ ابهامی در این کار نیست که نیازی به نکتهای داشته باشد. اگر نیازی باشد، امکان انتقال نظرات ما از مسیرهای مشخص وجود دارد. امکان انجام این کار وجود دارد. اگر نیازی باشد امکان دارد مشخص شود که ما چگونه رفتار خواهیم کرد یعنی ایران هم مشخص خواهد کرد. مثلاً مشخص می کنیم که اگر تعهدات آنها اجرا شود، ما اعلام می کنیم آمادگی داریم چه کارهایی را در اجرای تعهدات برجامی خود انجام دهیم. چنانکه در نامه  رئیس جمهوری صریحاً نوشتیم که به هر میزان تعهدات طرف مقابل اجرا شود، ما هم تعهدات خود را برمیگردانیم. دیدگاهی در داخل کشور مطرح است مبنی بر اینکه پروسه لغو تحریمها بدون انجام هیچ گفتوگویی صورت بگیرد. من تبیین کردم که چرا این کار نیازی به مذاکره ندارد. ما مخالف مذاکره نبودیم، مخالف مذاکره هم نیستیم، مذاکره هم در چارچوب 5+1 امکانپذیر است، اما ورود امریکا به این چارچوب نیازمند این است که خودش را با مقررات تطبیق دهد. ما هم نمیگوییم که خود را با مقررات تطبیق نمیدهیم. اگر امریکا خود را با مقررات تطبیق دهد، ما نیز خودمان را با مقررات تطبیق میدهیم و این موضوعی است که صریحاً اعلام شده است.

لغو تحریم ها پس از انتخابات ایران؟

وزیر امور خارجه در پاسخ به این پرسش که جریانی در آمریکا معتقد است که با توجه به نزدیکی به انتخابات 1400 در ایران، دولت  بایدن شاید به نوعی برای پروسه لغو تحریمها و بازگشت به برجام دست نگه دارد تا تکلیف انتخابات در ایران روشن شود. دیدگاه شما در این رابطه چیست؟ گفت: من فکرمی کنم بیشتر این مسأله نگرانی برخی دوستان ما در داخل کشور باشد که متأسفانه پیامهای غلط را از داخل برای آنها میفرستند. اگر آمریکایی ها عقل داشته باشند، میدانند که در جمهوری اسلامی اینگونه مسائل، خارج از چارچوب صرف دولتها شکل می گیرد و نباید نگران باشند و علی القاعده هم نیستند. کما اینکه در گذشته در دوره  احمدی نژاد مذاکرات مسقط در دولت  احمدی نژاد شروع شد و امریکایی ها منتظر دولت بعدی نماندند. بنابراین، این میزان از فهم شرایط داخلی در امریکا هست. متأسفانه برخی جناحهای سیاسی به خاطر نگرانیهای سیاسی داخلی که به نظر من کاملاً بیمورد است، نگران این هستند که این مذاکرات الان شروع شود. به نظر من هر زمانی که امریکا به تعهدات خود در 2231 برگردد، این به نفع امریکا و به نفع دنیا و به نفع ایران است و لذا نباید سایر ملاحظات را وارد کرد. هدف همگی ما باید کاهش فشار بر مردم ایران و آرامش در جهان و جلوگیری از پروژه تندروهای صهیونیست برای امنیتی سازی شرایط در منطقه باشد.

ظریف ادامه داد: به نظر من الان با توجه به شرایط، امریکا متوجه شده است که سیاستش شکست خورده است و باید به تعهدات خود بازگردد. زمانی که به تعهدات خود بازگردد، ما هم برمیگردیم، عجله ای نیست. ولی سیاست تأخیری هم نداریم و نباید هم داشته باشیم. آمریکایی ها هم نباید سیاست تأخیری داشته باشند. به خاطر اینکه سیاست آنان تاکنون ناموفق بوده است، شما وقتی سیاست تأخیری دارید که سیاستتان موفق بوده باشد، اما سیاست آنان موفق نبوده است، سیاست ما در مقاومت موفق بوده است، اما بالاخره به مردم ما فشار وارد شده، ما هم نیازمند تأخیر نیستیم. به نظر من باید این ملاحظات بچگانه کنار گذاشته شود.بیشتر این بحثها در داخل مطرح است من هنوز ندیدم که در خارج این بحثها صورت بگیرد.

فراز و فرود روابط ایران و آمریکا

ظریف درباره اینکه روابط ایران و امریکا تا چه اندازه قرار است تحت تأثیر فراز و فرودهای ناشی از تغییرات چهره های سیاسی در امریکا قرار بگیرد تاکید کرد: آنچه در دوره  ترامپ اتفاق افتاد در واقع واگذاری سیاست خارجی امریکا بود. اینطور نبود که سیاست خارجی امریکا تحت تأثیر رژیم صهیونیستی باشد. شاید سیاست خارجی امریکا از زمان  ترومن تحت تأثیر رژیم صهیونیستی بوده است و کاخ سفید علیرغم نظر وزارت خارجه امریکا این رویکرد را از مرحله شناسایی اسرائیل تا امروز با فشار لابی صهیونیسم انجام داده است. گاهی اوقات نظر کارشناسی حاکم نیست. بلکه نظر گروههای فشار حاکم است. این اتفاق جدیدی نیست و همیشه در سیاست خارجی امریکا مطرح بود. اما در دوره  ترامپ اتفاق ویژهای که افتاد این بود که سیاست خارجی واگذار شد. یعنی رژیم صهیونیستی و بن سلمان و یکی دو نفر دیگر سیاست خارجی امریکا را مدیریت میکردند. حتی اگر خاطرتان باشد، بعد از اینکه 4 کشور عربی قطر را محاصره کردند،  ترامپ به نفع این کار 4 توئیت زد. یعنی حتی ایشان ملاحظه نکرده بود که 10 هزار سرباز امریکایی در پایگاه هوایی امریکا در قطر هستند. سیاست خارجی امریکا تا این حد واگذار شده بود. این دوران به پایان میرسد. اما اینکه تصور کنیم فشار لابی صهیونیستها در امریکا به پایان برسد، حتماً اینطور نیست. دوستان ما در داخل که میآیند سخنرانی بایدن را کلیپ میکنند یا حضور خانم کاملا هریس را در اجلاس ایپک توئیت میکنند، در واقع دارند زیره به کرمان میبرند. اینها واقعیت است، واقعیتی که نشان میدهد لابی صهیونیسم از زمان  ترومن، توانست حتی به رغم مخالفت وزارت خارجه خود را به امریکا تحمیل کند. ما هم باید این واقعیتها را بشناسیم و هم بشناسانیم، اما نباید دچار یک گرفتاری ادراکی شویم که  ترامپ و بایدن یکی هستند، نه؛ حتماً یکی نیستند.

پیش بینی ظریف

وزیر امور خارجه درباره خروج روند فعلی از انفعال و از پیش گرفتن ابتکار عمل از سوی دو طرف گفت: پیشبینی من این است که شرایط به لطف خدا و با ادامه مقاومت و درک خوب مردم ایران بسیار بهتر خواهد شد. این ممکن است در چند ماه آینده اتفاق بیفتد،  بایدن هنوز نتوانسته تیم خود را مستقر کند و ممکن است زمان بیشتری ببرد. اگر زمانی  بایدن مستقر شود و بخواهد تعهدات مبتنی بر قطعنامه 2231 امریکا را اجرا کند، ما هم می توانیم فوراً به تعهدات برجامی خود به صورت کامل برگردیم. این روند اصلاً زمانبر نیست. با چند قانون اجرایی از سوی رئیس جمهوری امریکا انجامپذیر است. این هم که گفته میشود  ترامپ مقرراتی گذاشته است که از سوی  بایدن قابل لغو نیست، همه این کار بازیهایی است که دولت  ترامپ در این مدت انجام داده تا بر افکارعمومی و امید مردم ما تأثیر بگذارد. یکی از مهمترین خواستههای ترامپ و رژیم صهیونیستی این است که امید مردم ما را از بین ببرند. در این روزهای اخیر و بعد از اظهارات و تهدیدهای پمپئو، اتفاقات زیادی در بازار ارز ما رخ داد که هیچ دلیل اقتصادی نداشت و صرفاً علت روانی داشت. ما نباید اجازه بدهیم که این وضعیت روانی ایجاد شود. اینکه گفته میشود رئیس جمهوری بعدی امریکا نخواهد توانست برخی از تحریمهای برجامی امریکا را لغو کند، فقط حرف است. ممکن است دشواریهایی وجود داشته باشد، اما ما نباید بپذیریم. امریکا برای بهانهجویی جهت عدم اجرای تعهدات بین المللیاش نمی تواند متوسل به مقررات داخلی شود. هیچ کشوری در دنیا نمی تواند از ابزار داخلی استفاده کند که تعهدات بین المللی خود را انجام ندهد. این یک اصل شناخته شده بین المللی است.

وی ادامه داد: بیهوده به حرفهایی که زده میشود اعتبار ندهیم. در پاسخ به دعواهای داخلی که میگویند  بایدن اگر بخواهد هم نمی تواند، باید گفت: نه.  بایدن اگر رئیس جمهور امریکا شد و در کاخ سفید مستقر شد، می تواند با سه فرمان اجرایی همه اینها را لغو کند. دوستان داخلی ما حواسشان باشد. حرفهایی که برای مصرف داخلی میزنند یعنی دارند به  بایدن علامت میدهند که این کار را نکنید. اگر رئیس جمهوری امریکا بخواهد در داخل امریکا آسمان را به زمین بیاورد یا نیاورد به خودشان مربوط است. به قول خودشان مسئولیت روی میز رئیس جمهوری امریکا تمام می شود. کنگره جز اعلان جنگ هیچ مسئولیتی در روابط خارجی امریکا ندارد، آن هم با همکاری رئیس جمهوری. آنکه در روابط خارجی امریکا مسئولیت دارد، رئیس جمهوری امریکا است. لذا مردم باید امیدوار باشند. اینکه ممکن است زمان آن تأخیر پیدا کند، به دلیل پروسه انتقال دولت است. توضیح دادم که  ترامپ در پروسه انتقال به  بایدن در حال ایجاد مانع است. موانع، مشکلات خودشان است و به خودشان ربط دارد.

ظریف توضیح داد: در مورد ایران هم ما هیچ مشکلی نداریم و از ابتدا گفتیم اقداماتی که می کنیم قابل بازگشت است. بله، علمی که در ذهن دانشمندان ما ایجاد شده بسیار خوب است و پیشرفتهای بسیار خوبی کردیم. من در اینجا بگویم که امریکا در این سه سال حتماً ضرر کرده است، در حوزه هسته ای ضررهای اساسی کرده است، اما خودشان آن را انتخاب کرده اند، ما این انتخاب را نکردیم. لذا آنها نمی توانند ایراد بگیرند که چرا شما پیشرفت در تحقیق و توسعه داشته اید. این ما هستیم که می توانیم به امریکا بگوییم با خروج از این توافق، به ما ضرر زدهاید. اروپاییها هم توان این را نداشتند که شرکتهای خود را کنترل کنند و از ایران بیرون رفتند. حالا ضرر کردند. آنها هم نمی توانند مدعی ما باشند. ولی هرجا جلوی این ضرر را بگیرند برای همه منفعت است. اگر امروز برجام را اجرا کنند، ما هم برجام را اجرا می کنیم.

منبع: ایران