پزشکان علائم نامحسوس آسم برونش را آشکار کرده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، سرفه، تنگی نفس، خس خس سینه و گرفتگی قفسه سینه ممکن است نشان دهنده آسم باشند، اما هیچ یک از این علائم به تنهایی بیماری را تأیید نمی‌کنند. برای تشخیص، پزشک باید ماهیت حملات را ارزیابی کرده و عملکرد ریه را به طور عینی بررسی کند. مقاله ایزوستیا توضیح می‌دهد که چگونه آسم را تشخیص دهیم، آن را از سایر بیماری‌ها متمایز کنیم و چه درمان‌هایی امروزه در دسترس است.

در بیماری آسم چه اتفاقی برای مجاری هوایی می‌افتد؟

آسم برونشیال یک بیماری مزمن است که در آن مجاری هوایی ملتهب شده و نسبت به محرک‌های مختلف حساسیت بیش از حد نشان می‌دهند. هنگامی که در معرض آلرژن، عفونت، هوای سرد، دود یا سایر محرک‌ها قرار می‌گیرند، عضلات اطراف برونش‌ها منقبض می‌شوند، مجرای آنها باریک می‌شود و غشای مخاطی متورم می‌شود و به طور بالقوه مخاط بیشتری تولید می‌کند. این امر خروج هوا از ریه‌ها را دشوارتر می‌کند.

طبق داده‌های به‌روز شده سازمان بهداشت جهانی که در آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد، تقریباً ۳۶۳ میلیون نفر در سال ۲۰۲۳ از آسم رنج می‌بردند. این بیماری تقریباً باعث ۴۴۲۰۰۰ مرگ شد. بخش قابل توجهی از عواقب شدید آن نه با فقدان درمان مؤثر، بلکه با تشخیص دیرهنگام، درمان ناکافی و دسترسی محدود به دارو‌های استنشاقی مرتبط است.

چه علائمی ممکن است نشان دهنده آسم باشد؟

بارزترین علائم آسم شامل دوره‌های عودکننده‌ی تنگی نفس، خس خس سینه، احساس فشار یا گرفتگی در قفسه سینه و سرفه است. سرفه ممکن است خشک یا همراه با تولید خلط باشد. در برخی از بیماران، سرفه تنها علامت قابل توجه است - این بیماری آسم نوع سرفه نامیده می‌شود.

اگر آسم در شب یا اوایل صبح بدتر شود، بعد از دویدن، خندیدن، تماس با حیوانات، گرد و غبار یا گرده گل‌ها رخ دهد و بعد از هر عفونت تنفسی عود کند، احتمال ابتلا به آن بیشتر است. همانطور که خوان کارلوس موریلو، متخصص آلرژی-ایمونولوژیست، اشاره می‌کند، بیمارانی که آسم تشخیص داده نشده دارند اغلب وضعیت خود را اینگونه توصیف می‌کنند: «هر سرماخوردگی در سینه‌ام فرو می‌رود و هفته‌ها سرفه می‌کنم.»

حملات می‌توانند چندین بار در روز یا فقط چند بار در سال رخ دهند. با این حال، علائم نادر همیشه به معنای کم خطر بودن نیستند: تشدید شدید حتی در کسی که معمولاً به ندرت آسم را تجربه می‌کند، ممکن است. ترکیبی از علائم تنفسی با رینیت آلرژیک، درماتیت آتوپیک یا آلرژی غذایی نیز نشان‌دهنده این بیماری است. اگر بستگان نزدیک آسم داشته باشند، خطر بیشتر است. با این حال، این بیماری می‌تواند غیر آلرژیک نیز باشد، بنابراین عدم وجود آلرژی نمی‌تواند آن را رد کند.

چرا سرفه به تنهایی برای تشخیص کافی نیست؟

سرفه، خس خس سینه و تنگی نفس در شرایط مختلفی شایع هستند. علائم مشابهی می‌توانند پس از عفونت، در بیماری انسدادی مزمن ریوی، بیماری رفلاکس معده به مری، رینوسینوزیت مزمن، نارسایی قلبی یا اختلال عملکرد تار‌های صوتی رخ دهند. تنگی نفس همچنین می‌تواند با اضطراب، کم‌خونی، چاقی و عدم آمادگی جسمانی مرتبط باشد.

بنابراین، تشخیص بیماری نمی‌تواند صرفاً بر اساس شکایات، سمع ریه یا این واقعیت که بیمار پس از استفاده از استنشاقی گشادکننده برونش احساس بهتری دارد، انجام شود. پزشک باید همزمان وجود علائم نوسانی مشخصه را تأیید کند و شواهد عینی مبنی بر تغییر باز بودن راه هوایی در طول زمان به دست آورد. معمولاً معاینه اولیه توسط پزشک عمومی یا متخصص اطفال انجام می‌شود. در موارد پیچیده، بیمار ممکن است نیاز به مشاوره با متخصص ریه یا متخصص آلرژی-ایمونولوژی داشته باشد.

چگونه آسم تایید می‌شود؟

اسپیرومتری همچنان روش تشخیصی اصلی است. در طول آزمایش، بیمار نفس عمیقی می‌کشد و سپس به طور کامل و با شدت در دستگاه مخصوصی بازدم می‌کند. پزشک ارزیابی می‌کند که فرد در ثانیه اول چقدر هوا می‌تواند بیرون بدهد و ریه‌ها با چه سرعتی خالی می‌شوند.

سپس می‌توان این آزمایش را پس از تجویز برونکودیلاتور تکرار کرد. اگر نتایج به طور قابل توجهی بهبود یابد، این نشان دهنده تنگی برگشت‌پذیر مجاری هوایی است که مشخصه آسم است. نتیجه طبیعی اسپیرومتری همیشه بیماری را رد نمی‌کند. اگر آزمایش در دوره بدون علامت انجام شود، عملکرد ریه ممکن است طبیعی به نظر برسد. در این حالت، آزمایش در دوره بدتر شدن بیماری تکرار می‌شود یا از روش‌های دیگر استفاده می‌شود.

اگر اسپیرومتری در دسترس نباشد، پزشک ممکن است اندازه‌گیری حداکثر جریان بازدمی را در صبح و عصر به مدت یک تا دو هفته پیشنهاد کند. برای این منظور از یک دستگاه پیک فلومتر قابل حمل استفاده می‌شود. نوسانات قابل توجه در نتایج از روزی به روز دیگر یا در عرض ۲۴ ساعت، تشخیص را تأیید می‌کند، اگرچه این روش نسبت به اسپیرومتری دقت کمتری دارد.

اگر شکایات ادامه یابد و آزمایش‌های استاندارد طبیعی باشند، گاهی اوقات آزمایش تحریک برونش انجام می‌شود. بیمار ماده‌ای را استنشاق می‌کند یا ورزشی انجام می‌دهد که می‌تواند باعث انقباض کنترل‌شده برونش شود. این آزمایش باید تحت نظارت پزشک انجام شود.

چه تفاوت‌هایی بین انواع آسم وجود دارد؟

آسم یک بیماری واحد با یک مکانیسم واحد نیست، بلکه گروهی از بیماری‌ها با علائم مشابه است. پزشکان آنها را به فنوتیپ‌ها و اندوتیپ‌ها تقسیم می‌کنند - انواعی که در تظاهرات خارجی و مکانیسم‌های بیولوژیکی التهاب متفاوت هستند.

شایع‌ترین نوع، آسم التهابی نوع II است. این شامل آسم آلرژیک و ائوزینوفیلیک می‌شود. در آسم آلرژیک، علائم مربوط به پاسخ ایمنی به آلرژن‌های خاص است. در آسم ائوزینوفیلیک، ائوزینوفیل‌ها - سلول‌های ایمنی که قادر به ایجاد التهاب هستند - در مجاری هوایی تجمع می‌یابند.

در آسم نوع ۲ با التهاب کم، سطح FeNO و ائوزینوفیل ممکن است طبیعی باقی بماند. سایر سلول‌های ایمنی، از جمله نوتروفیل‌ها، گاهی اوقات درگیر می‌شوند. طبقه‌بندی این وضعیت دشوارتر است و برخی دارو‌ها کمتر مؤثر هستند.

علاوه بر این، آسم به عنوان بیماری‌ای که در اثر شرایط کاری، فعالیت بدنی یا استفاده از آسپرین و سایر دارو‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی ایجاد یا تشدید می‌شود، طبقه‌بندی می‌شود. تعیین نوع خاص آسم فقط یک امر تشریفاتی نیست: بلکه انتخاب درمان را تعیین می‌کند، به خصوص در مورد بیماری‌های شدید و عوامل بیولوژیکی.

چه چیزی می‌تواند باعث حمله شود؟

محرک‌های رایج شامل گرده، مایت‌های گرد و غبار خانگی، کپک، شوره حیوانات و ذرات پوست هستند. با این حال، حذف کامل آلرژن‌های بالقوه بدون حساسیت تأیید شده توصیه نمی‌شود. چنین اقداماتی می‌تواند گران، پیچیده و بی‌اثر باشد اگر ماده با علائم بیمار مرتبط نباشد.

عفونت‌های ویروسی از علل شایع تشدید بیماری هستند. حملات همچنین می‌توانند در اثر هوای سرد، تغییرات ناگهانی آب و هوا، دود تنباکو، ویپینگ، آلودگی هوا، آتش‌سوزی جنگل‌ها، بو‌های تند و مواد شیمیایی ایجاد شوند.

فعالیت بدنی می‌تواند باعث انقباض کوتاه‌مدت برونش‌ها شود، اما اگر آسم کنترل شده باشد، معمولاً ترک ورزش ضروری نیست. درمان مناسب باید به فرد اجازه دهد زندگی فعالی داشته باشد. اگر تنگی نفس مرتباً شما را مجبور به توقف هنگام پیاده‌روی یا ورزش می‌کند، این دلیلی است که باید در مورد تنظیمات درمانی با پزشک خود صحبت کنید.

استرس تنها علت بیماری محسوب نمی‌شود، اما احساسات قوی و تنفس سریع می‌تواند علائم را در افرادی که از قبل برونش‌های حساس دارند، تحریک کند. با این حال، تا زمانی که علل تنفسی و قلبی عروقی رد نشده‌اند، نباید تنگی نفس را به طور خودکار به اضطراب نسبت داد.

اگر علائم در بزرگسالی ظاهر شوند، ارزیابی محیط کار مهم است. بهبود علائم در طول آخر هفته یا تعطیلات ممکن است نشان دهنده آسم شغلی باشد. این بیماری می‌تواند توسط آرد، گرد و غبار چوب، مواد شیمیایی، رنگ‌ها، آئروسل‌ها، لاتکس و سایر موادی که در محل کار با آنها مواجه می‌شوید، تحریک شود.

آیا درمان کامل آسم امکان‌پذیر است؟

دارو‌های مدرن به فرد این امکان را می‌دهند که به وضعیتی برسد که سرفه او را در شب از خواب بیدار نکند، بتواند آزادانه ورزش کند، به ندرت به اسپری استنشاقی اضطراری نیاز داشته باشد و هیچ تشدید بیماری را تجربه نکند. با این حال، عدم وجود مداوم علائم لزوماً به معنای از بین رفتن بیماری نیست.

در برخی از کودکان، علائم آسم تا دوران نوجوانی فروکش می‌کند یا از بین می‌رود، اما ممکن است بعداً عود کند. برخی از بیماران مبتلا به آسم شدید با دارو‌های بیولوژیک، بهبودی بالینی را تجربه می‌کنند. این به کنترل بیماری اشاره دارد که گاهی اوقات با درمان پشتیبانی می‌شود، نه یک درمان تضمینی.

پس از بهبود، کورتیکواستروئید‌های استنشاقی را خودسرانه قطع نکنید. اگر کنترل پایدار باشد، پزشک شما می‌تواند به تدریج دوز را کاهش داده و حداقل دوز مؤثر را پیدا کند. توصیه می‌شود پس از حفظ کنترل خوب به مدت دو تا سه ماه، چنین تغییری را در نظر بگیرید و نظارت را ادامه دهید.

وقتی کمک فوری لازم است

اگر فردی به دلیل تنگی نفس در صحبت کردن با جملات کامل، نوشیدن یا دراز کشیدن مشکل داشته باشد، تنفس به سرعت بدتر شود و دارو‌های تجویز شده تسکینی ایجاد نکنند، مراقبت‌های پزشکی فوری ضروری است. علائم خطر همچنین شامل خواب‌آلودگی، گیجی، کبودی لب‌ها، کاهش ناگهانی صدا‌های تنفسی و "صدای خس خس سینه" (خس خس سینه که به دلیل انسداد شدید ناگهان ناپدید می‌شود) است.

تا زمان رسیدن کمک پزشکی، از یک برنامه درمانی فردی که توسط پزشک شما تهیه شده است، پیروی کنید. هیچ رژیم دوز جهانی برای همه بیماران وجود ندارد و تنگی نفس شدید تازه شروع شده ممکن است نه تنها با آسم، بلکه با آنافیلاکسی، ذات الریه، آمبولی ریوی یا بیماری قلبی نیز مرتبط باشد.

هدف اصلی درمان، تحمل علائم تا حمله بعدی نیست، بلکه دستیابی به کنترل پایدار است. با تشخیص صحیح و تایید شده، استنشاقی مناسب و نظارت منظم، آسم در بیشتر موارد نباید در فعالیت بدنی طبیعی، کار، مدرسه یا خواب اختلال ایجاد کند.