آثار اقتصادی تجمعات شبانه مردمی

به گزارش مجله خبری نگار، سیدطه حسین مدنی در نشستی که با موضوع بررسی تجمعات شبانه مردمی با حضور نمایندگان برخی اصناف، افراد صاحب نظر و نمایندگان برخی دستگاه‌های اجرایی به صورت وبیناری به میزبانی روابط عمومی اندیشکده حکمرانی هوشمند برگزار شد، اظهار کرد: پس از آغاز جنگ رمضان و شهادت رهبر انقلاب، دشمن تلاش داشت با بهره‌گیری از عوامل داخلی خود، جنگ را به داخل شهر‌ها بکشاند و امنیت و آرامش جامعه را هدف قرار دهد.

وی افزود: تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد که حتی چند ماه پیش از آغاز جنگ نیز نشانه‌های این سناریو قابل مشاهده بود. به طوری که دشمن با استفاده از عناصر وابسته خود در داخل کشور توانست در برخی نقاط عملیات‌های تروریستی انجام دهد، به برخی افراد و زیرساخت‌های مهم کشور آسیب برساند و اختلالاتی در مدیریت شهری ایجاد کند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ادامه داد: این اقدامات علاوه بر خسارت‌های مستقیم اقتصادی، هزینه‌های سنگینی برای بازسازی زیرساخت‌ها به کشور تحمیل می‌کند و تا زمان بازگشت شرایط به وضعیت عادی، فرصت‌های اقتصادی و توسعه‌ای فراوانی از دست می‌رود. همچنین بروز ناامنی، زنجیره‌های لجستیکی کشور را نیز با مشکلات جدی مواجه می‌کند.

مدنی با بیان اینکه برنامه‌ریزی دشمن بر ایجاد فشار همزمان از بیرون مرز‌ها و در داخل شهر‌ها استوار بوده است، گفت: تجربه نشان داده کنترل آشفتگی‌های داخلی به مراتب پرهزینه‌تر از مقابله با تهدیدات خارجی است و خسارت‌های گسترده‌تری نیز به کشور وارد می‌کند.

وی با اشاره به سخنان رهبر شهید انقلاب پیش از شهادتشان افزود: ایشان تأکید کرده بودند که اگر حادثه‌ای برای کشور رخ دهد، ملت ایران مبعوث شده و به میدان خواهد آمد و همین حضور مردمی، امروز یکی از مهمترین عوامل خنثی شدن برنامه‌های دشمن است.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به فضاسازی برخی رسانه‌های معاند گفت: رسانه‌هایی مانند ایران اینترنشنال و من‌وتو تلاش کرده‌اند این تصور را در افکار عمومی ایجاد کنند که تجمع‌های مردمی به کسب‌وکار‌ها آسیب می‌زند، در حالی که بررسی واقعیت‌های میدانی نتیجه‌ای متفاوت را نشان می‌دهد.

وی توضیح داد: در کلان‌شهر‌هایی مانند تهران، این تجمع‌ها عمدتاً پس از ساعت ۹ شب برگزار می‌شود؛ ساعتی که بخش عمده بازار‌ها فعالیت اقتصادی خود را به پایان رسانده‌اند. از سوی دیگر، بسیاری از اقدامات خرابکارانه و عملیات‌های تروریستی نیز معمولاً در همین ساعات انجام می‌شود و حضور مردم عملاً فرصت اجرای چنین سناریو‌هایی را از عوامل خرابکار سلب می‌کند.

مدنی افزود: در گذشته نیز بخش قابل توجهی از خرابکاری‌ها در ساعات پایانی شب و پس از تعطیلی بازار‌ها رخ داده است؛ به‌گونه‌ای که برخی کسبه صبح هنگام با راسته‌بازار‌های تخریب‌شده یا اموال آسیب‌دیده خود مواجه می‌شدند. مانند اتفاقی که در بازار رشت رخ داد.

وی خاطرنشان کرد: دشمن به خوبی می‌داند که ضربه به اقتصاد کشور، تاب‌آوری مردم در برابر جنگ خارجی را کاهش می‌دهد و به همین دلیل آسیب زدن به فعالیت‌های اقتصادی را یکی از اهداف اصلی خود قرار داده است.

وی ادامه داد: بنابراین، تجمع‌های مردمی نه تنها مزاحم فعالیت اقتصادی نیست، بلکه در برخی موارد به رونق کسب‌وکار‌ها نیز کمک کرده است. بر اساس مشاهدات میدانی، در بسیاری از شهرستان‌ها، خیابانی که برای برگزاری تجمعات مردمی بسته می‌شود؛ میزبان جمعیت قابل توجهی است، حتی برخی کسبه عنوان می‌کنند که هیچ‌گاه تا این اندازه مراجعه‌کننده در ساعات شب نداشته‌اند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: به بیان دیگر و بر خلاف آنچه برخی رسانه‌های معاند عنوان می‌کنند؛ شکل‌گیری پیاده‌روی‌های مردمی موجب افزایش تردد شهروندان در مسیر‌های تجاری شده است. در نتیجه، برخی مغازه‌داران از افزایش محسوس تعداد مشتریان خود در زمان برگزاری این تجمع‌ها خبر داده‌اند و می‌گویند که حتی تعداد مراجعات آنها در همان بازه زمانی نسبت به گذشته رشد قابل توجهی داشته است.

وی با بیان اینکه یکی دیگر از آثار مهم این حضور مردمی، پیشگیری از خرابکاری‌های برنامه‌ریزی‌شده دشمن است، اظهار کرد: وقتی مردم در صحنه حضور دارند، امکان اجرای سناریو‌هایی مانند آتش زدن اماکن عمومی، تخریب اموال یا ایجاد ناامنی به شدت کاهش می‌یابد و عملاً فرصت عملیات از عوامل خرابکار گرفته می‌شود.

مدنی افزود: این موضوع علاوه بر تقویت همبستگی اجتماعی و افزایش احساس همدلی و صمیمیت میان مردم، آثار اقتصادی مهمی نیز برای دولت دارد. مثلاً همین حضور با رفع خسارت‌های ناشی از خرابکاری، هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده از جمله پرداخت خسارت‌های بیمه‌ای را حذف می‌کند و وقتی اقتصاد با جلوگیری از چنین حوادثی، دچار آسیب جدی نشود، نیاز به مداخلات پرهزینه و حمایت‌های اضطراری دولت نیز کمتر خواهد شد.

وی با بیان اینکه تجمعات مردمی و حضور مردم در خیابان‌ها، دغدغه‌های نیرو‌های انتظامی، امنیتی و نظامی را نیز سبک‌تر کرده است، گفت: در شرایط جنگی و خاص، معمولاً نیرو‌های نظامی در محدوده‌های پیرامونی شهر‌ها و نیرو‌های انتظامی در داخل شهر مستقر می‌شوند، اما حضور گسترده مردم در فضا‌های شهری می‌تواند نیاز به استقرار متراکم نیرو‌های انتظامی را کاهش دهد.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: کاهش حضور ظاهری نیرو‌های نظامی و انتظامی در سطح شهر، آثار روانی مهمی نیز دارد؛ زیرا مشاهده گسترده نیرو‌های مسلح در معابر، به‌ویژه در شرایط جنگی که تاب‌آوری مردم شکننده‌تر است؛ می‌تواند نگرانی و اضطراب عمومی را تشدید کند. هرچه این جلوه‌های امنیتی کمتر در معرض دید مردم باشد، آرامش روانی جامعه حفظ می‌شود و همین آرامش نیز آثار مثبت اقتصادی و اجتماعی به همراه خواهد داشت.

وی افزود: از سوی دیگر، کاهش نیاز به حضور مستمر نیرو‌های انتظامی و نظامی، از فرسودگی آنها نیز جلوگیری می‌کند. تجربه برخی آشوب‌های سال‌های گذشته نشان داده است که نیرو‌های امنیتی گاهی ناچار بودند تا ۷۲ ساعت به صورت مداوم در مأموریت حضور داشته باشند. شرایطی که با فشار جسمی، روانی و عملیاتی سنگینی همراه است و پس از استراحتی کوتاه، دوباره باید مأموریت جدیدی را آغاز کنند.

مدنی ادامه داد: حضور همدلانه مردم در میدان، موجب می‌شود مأموریت‌های طولانی‌مدت نیرو‌های امنیتی کاهش یابد و در صورت نیاز نیز این نیرو‌ها در نقاط پرریسک‌تر و حساس‌تر به کار گرفته شوند.

وی گفت: در مجموع، حضور مردم در تجمعات شبانه نه تنها مخل فعالیت کسب و کار‌ها نیست بلکه موجب رونق آنها نیز شده است. مهمتر از موضوع اقتصادی، این حضور معادلات دشمن را در ایجاد ناامنی به هم زده و موجب حفظ امنیت شهر‌ها و مصون ماندن زیرساخت‌ها و نیروی انسانی تأمین کننده امنیت شده است. نیرو‌هایی که آسیب دیدن آنها، علاوه بر خسارت‌های انسانی، به معنای از بین رفتن سرمایه‌گذاری گسترده کشور در حوزه آموزش و تربیت نیرو‌های حرفه‌ای است. از این رو، حضور مردم در صحنه علاوه بر تقویت امنیت اجتماعی، به حفظ سرمایه‌های انسانی و کاهش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی کشور نیز کمک می‌کند.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعلی خمینی در مجلس ترحیم رهبر شهید انقلاب در قم درباره این تجمعات و ادامه آن، خاطرنشان کرد: نوه امام خمینی (ره) با اشاره به حضور خیابانی مردم از جمله در تجمعات شبانه و با تأکید بر اینکه این «ملت» بودند که جمهوری اسلامی را حفظ کردند، گفته بود که «نمی‌شود زمانی که چشم‌ها و مشت‌های کثیف دشمنان به دنبال جمهوری اسلامی است به مردم تکیه کنیم، آنها به خیابان بیایند و کشور را حفظ کنند و وقتی برای انتقام خون رهبر شهید فریاد می‌زنند، بگوییم اینها تندرو هستند. اینها همان کسانی هستند که کشور شما را حفظ کردند و فریاد مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل آنها گوش همه را کر کرده است.» «تا وقتی که رهبری معظم انقلاب، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای نگویند، این مردم در خیابان‌ها هستند و میدان‌ها را حفظ می‌کنند. وقتی رهبری بگویند میدان‌ها را خالی خواهیم کرد و در جای دیگر خواهیم بود.»

گفتنی است در پایان این نشست، گزارش گردآوری شده از خسارات ناآرامی‌های دی در سراسر کشور توسط روابط عمومی اندیشکده حکمرانی هوشمند ارائه شد. در بخشی از این گزارش به سخنان اصغر جهانگیر سخنگوی قوه قضاییه در نشست خبری ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ اشاره شد که طی آن از خسارت ۳۲ همتی در مناطق مختلف خبر داد و گفت که «بر اساس گزارش مرکز وکلا، کارشناسی خسارات در تهران، به ویژه در شهرداری، انجام شده و برآورد اولیه حدود دو و نیم همت است که شامل اماکن مذهبی ۴۰۰ میلیارد تومان، خدمات شهری ۴۰۰ میلیارد تومان، حمل و نقل شهری ۴۰۰ میلیارد تومان، ساختمان‌های نواحی شهرداری ۹ میلیارد تومان و خسارت فنی ۵۰ میلیارد تومان می‌شود. در سایر استان‌ها نیز اقدامات کارشناسی ادامه دارد؛ در اصفهان حدود ۳ تا ۳.۳ همت، در البرز ۲.۵ همت، در شیراز ۲.۱ همت، در استان مرکزی ۱.۵ همت، در گیلان حدود ۱۰ همت که بیشترین خسارت به بازار تاریخی رشت وارد شده، در ایلام ۲ همت، در مازندران ۱.۵ همت، در همدان، گلستان و خوزستان هر کدام یک همت برآورد شده است.

مجموع خسارات زیرساخت شهری در ۲۱ شهر خسارات وارده شامل اماکن دولتی و انتظامی مانند ۴۱۴ ساختمان دولتی، ۷۴۹ کلانتری، ۷۵۰ شعبه بانک، ۶۰۰ دستگاه خودپرداز، ۱۲۰ مرکز بسیج، ۳۵ آمبولانس، ۵۰ خودروی آتش‌نشانی و ۲۵۳ ایستگاه اتوبوس است. همچنین اماکن خصوصی و تجاری مردم شامل ۳۰۰ واحد مسکونی، ۷۰۰ فروشگاه محلی، ۸۰۰ خودروی شخصی و ۳۵۰ مسجد نیز آسیب دیده‌اند.

همچنین گزارشی از دادستانی کل کشور دریافت شده که شامل گزارش‌های واصله از دادگستری‌های سراسر کشور درباره میزان خسارات وارده و پرونده‌های تشکیل‌شده است. بر اساس این گزارش خسارات در استان‌ها به این ترتیب است: گلستان ۱۶۰۰ میلیارد تومان، اردبیل ۱۹ میلیارد تومان، شیراز ۱۲۰۰ میلیارد تومان، البرز ۲۳۸ میلیارد تومان، مازندران ۱.۵ همت، همدان ۱۲۰ میلیارد تومان، هرمزگان یک همت، خوزستان ۲.۱ همت، کرمانشاه ۱.۳ همت، خراسان شمالی ۵۵۹ میلیارد تومان، کرمان ۲.۵ همت، کهگیلویه و بویراحمد ۸۰۰ میلیارد تومان، کردستان ۵۰ میلیارد تومان، گیلان ۱۰ همت، لرستان ۳ میلیارد تومان، آذربایجان شرقی ۹۷ میلیارد تومان، قزوین ۱.۵ همت، چهارمحال و بختیاری ۳۵۶ میلیارد تومان و قم ۱۱ میلیارد تومان.»

در این گزارش به میزان خسارات در بخش‌‎ها و شهر‌های مختلف به نقل از مسئولان ملی و استانی به تفکیک اشاره شد که به شرح زیر است:

جعفر میعادفر رئیس اورژانس کشور ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ عنوان کرد که ۲۳۰ تا ۲۵۰ میلیارد تومان آسیب به آمبولانس‌های ما وارد شد.

ابوالفضل قربانی عضو شورای شهر اصفهان ۹ بهمن ۱۴۰۴ اعلام کرد که بر اساس برآورد‌های صورت گرفته متأسفانه تا این لحظه بالغ بر ۱۵۰۰ میلیارد تومان خسارت شناسایی شده است.

عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران ۶ بهمن ۱۴۰۴ گفت: ۵۳ دستگاه خودروی آتش‌نشانی مورد آسیب قرار گرفتند که از این تعداد ۷ دستگاه کاملاً نابود و یک دستگاه از رده خارج شد.

غلامرضا غلامی مدیرکل مدیریت بحران استانداری فارس ۵ بهمن ۱۴۰۴ خاطرنشان کرد که اغتشاشات اخیر در این استان حدود یک هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان خسارت به همراه داشته است.

فرماندار نیشابور هم ۵ بهمن ۱۴۰۴ میزان خسارت‌ها را به بیش از ۶۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان ۵ بهمن ۱۴۰۴ گفت: مجموع خسارت‌های واردشده به اماکن فرهنگی، هنری و مذهبی استان اصفهان بر اساس برآورد‌های اولیه بیش از ۲ هزار میلیارد تومان است.

همچنین سرپرست معاونت سیاسی امنیتی و اجتماعی استانداری مازندران ۵ بهمن ۱۴۰۴ اعلام کرد که خسارت افزون بر هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بوده است.

امیرعباس بقایی فرماندار قم ۵ بهمن ۱۴۰۴ هم گفت: حدود ۳۰ میلیارد تومان خسارت به اموال و تجهیزات شهرداری قم وارد شده است.

احمد کرمی استاندار ایلام هم ۵ بهمن ۱۴۰۴ میزان خسارت به اماکن دولتی و عمومی این استان را حدود ۱۷۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد.

مهدی بهترین شهردار بیرجند ۵ بهمن ۱۴۰۴ گفت: ۱۰ میلیارد تومان خسارت به اموال عمومی وارد شده که بخش عمده این خسارات به تخریب تجهیزات شهری و اموال وابسته به شهرداری مربوط می‌شود.

نظربلند دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ۵ بهمن ۱۴۰۴ گفت: در جریان آشوب‌های دی‌ماه ۱۴۰۴، بیش از ۵۰ کتابخانه در سراسر کشور آسیب جدی دیده‌اند و خساراتی جبران‌ناپذیر به منابع و زیرساخت‌های فرهنگی وارد شده است.

محمد پورهاشمی مدیرکل دفتر امنیتی و انتظامی استانداری کرمانشاه هم ۴ بهمن ۱۴۰۴ عنوان کرد که خسارات وارد شده به اماکن عمومی و دولتی بالغ بر یک‌هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان است.

بابک محمودی رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر ۲۹ دی ۱۴۰۴ گفت که بیش از ۱۴ مرکز شهری، شامل انبار‌ها و مراکز امدادی، مورد تخریب قرار گرفت و حدود ۱۱ دستگاه خودروی تخصصی امداد و نجات به‌طور جدی آسیب دید و از چرخه عملیاتی خارج شد. برآورد اولیه خسارات واردشده تاکنون بیش از ۴۰۰ میلیارد تومان است.

محمد صفری شهردار اردبیل ۲۹ دی ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که اغتشاشگران با آسیب‌زدن به اتوبوس‌ها، خودرو‌های آتش‌نشانی، المان‌ها و مبلمان شهری خسارت ۱۵ میلیارد تومانی به شهرداری اردبیل تحمیل کردند.

علیرضا زاکانی شهردار تهران ۲۴ دی ۱۴۰۴ گفته بود که برآورد اولیه خسارات به امکانات، تجهیزات و اماکن شهرداری تهران حدود ۳ همت است.

علیرضا مفرح رئیس شورای اسلامی شهر کاشان ۲۴ دی ۱۴۰۴ گفت: میزان این خسارت‌ها به اموال عمومی در کاشان ۲۰۰ میلیارد ریال است.

شهرداری ساری ۲۳ دی ۱۴۰۴ اعلام کرد که اغتشاشات ۷۰ میلیارد تومان به زیرساخت‌های شهری و عمومی شهر ساری خسارت وارد کرده است.

رحیم شوقی شهردار گیلان ۲۳ دی ۱۴۰۴ گفته بود: حدود ۵۰۰ مغازه شهروندان در این ایام توسط اغتشاش‌گران تخریب شد یا خسارت کلی دید. همچنین بیش از ۱۳ مسجد، ۱۷ خودروی آتش‌نشانی، ۱۱ اداره دولتی، ۱۶ شعبه بانک، یک درمانگاه نیز خسارت شدید، دیدند.

احمدرضا آدینه فرماندار آزادشهر ۲۳ دی ۱۴۰۴ گفته بود: برآورد خسارت اولیه بیش از ۵۰۰ میلیارد ریالی به تاسیسات و اموال ساختمان فرمانداری این شهرستان است.

معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری شیراز هم ۲۳ دی ۱۴۰۴ اعلام کرد: اغتشاش در این کلانشهر افزون بر یک هزار میلیارد تومان به زیرساخت‌های حمل‌ونقل و اموال عمومی خسارت وارد کرد.

امیرالله شمقدری معاون امنیتی انتظامی استاندار خراسان رضوی ۲۳ دی ۱۴۰۴ اعلام کرد: بخش‌هایی از متروی مشهد تخریب و تعدادی از اتوبوس‌های شهری به آتش کشیده شده و شماری آمبولانس و خودرو آتش نشانی نیز خسارت دیده است.

محمدرضا قلندر شریف شهردار مشهد هم ۲۳ دی ۱۴۰۴ گفت: اغتشاشات یک هزار میلیارد تومان به بخش حمل و نقل و خدمات شهری مشهد خسارت وارد کرده است. از این میزان، حدود ۵۰۰ میلیارد تومان به بخش حمل و نقل و به همین میزان نیز به بخش خدمات شهری خسارت وارد شده است.

محسن تویسرکانی شهردار کرمان ۲۳ دی ۱۴۰۴ اعلام کرد که قریب به ۹۰۰ میلیارد تومان خسارت به اموال عمومی شهر کرمان از سوی عوامل دشمن وارد شده است.

اسماعیل دهستانی معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار یزد ۲۳ دی ۱۴۰۴ گفت: بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد بالغ بر سه هزار میلیارد تومان خسارت به اموال مردم و اماکن عمومی در استان یزد وارد شده است.

مرتضی رضایی مدیرخدمات شهری شهرداری همدان ۲۳ دی ۱۴۰۴ خاطرنشان کرد که بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان به زیرساخت‌های شهری خسارت وارد شد.

عبدالرضا حاج‌علی بیگی فرماندار اراک ۲۳ دی ۱۴۰۴ گفت: جمعی از اغتشاش‌گران ۷۰۰ میلیارد ریال به اموال و اماکن عمومی این شهر خسارت وارد کردند.

محمدحسین واحدیان شهردار شهرکرد ۲۳ دی ۱۴۰۴ اعلام کرد: ۲۰۰ میلیارد ریال خسارت به بخش حمل و نقل و خدمات شهری شهرکرد وارد شده است.

شهردار گناباد ۲۲ دی ۱۴۰۴ گفته بود که اغتشاشگران ۱۶۰ میلیارد ریال به زیرساخت‌های شهری در حوزه‌های مختلف خسارت زدند.

علی قاسم زاده شهردار اصفهان ۲۱ دی ۱۴۰۴ عنوان کرد که اغتشاشگران پنج هزار میلیارد ریال به امکانات عمومی و مبلمان شهری اصفهان خسارت زدند.

محمد علی کشمیری شهردار بجنورد ۲۱ دی ۱۴۰۴ تصریح کرد که اغتشاشگران در چند روز اخیر ۳۰۰ میلیارد ریال به اموال عمومی و خودرو‌های شهرداری بجنورد خسارت زدند.

فرماندار اراک ۲۱ دی ۱۴۰۴ اعلام کرد: جمعی از اغتشاشگران پنجشنبه شب (۱۸ دی‌ماه) ۷۰۰ میلیارد ریال به اموال عمومی خسارت وارد کردند.