ویدیو‌های کوتاه چه اثرات منفی روی مغز و احساسات کودکان می‌گذارد؟

به گزارش مجله خبری نگار،ریسرچ گیت نوشت: انجمن روانشناسی آمریکا طی یک گزارش هشدار داد که کودکان در حال «تغذیه ذهنی منفی» هستند.

انجمن روانشناسی آمریکا طی یک گزارش هشدار داد که کودکان در حال «تغذیه ذهنی منفی» هستند. ویدیو‌های کوتاه در پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، تیک‌تاک و یوتیوب به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی روزمره کودکان و نوجوانان تبدیل شده‌اند؛ محتوایی سریع، بی‌پایان و کاملاً شخصی‌سازی‌شده که در نگاه اول سرگرم‌کننده است، اما پژوهش‌ها و هشدار کارشناسان نشان می‌دهد که این روند می‌تواند پیامد‌های پنهان و نگران‌کننده‌ای برای سلامت روان و رشد ذهنی کودکان داشته باشد.

بر اساس بررسی‌ها، ویدیو‌های ۱۵ تا ۹۰ ثانیه‌ای با تحریک مداوم «حس تازگی»، باعث ترشح سریع دوپامین در مغز می‌شوند؛ فرآیندی که در بلندمدت به کاهش دامنه توجه، دشوارتر شدن تمرکز طولانی‌مدت و عادت به پاداش فوری منجر می‌شود.

نتیجه آن، بی‌حوصلگی در فعالیت‌های عادی مانند درس خواندن، مطالعه یا حتی بازی‌های گروهی است. از سوی دیگر، نور صفحه‌نمایش و هیجان محتوای کوتاه می‌تواند چرخه خواب کودکان را مختل کند و سطح اضطراب را افزایش دهد.

همچنین مقایسه مداوم خود با زندگی‌های اغراق‌شده و فیلترشده در شبکه‌های اجتماعی، در برخی کودکان و نوجوانان به کاهش عزت‌نفس و نارضایتی از خود منجر می‌شود.

کارشناسان همچنین نسبت به خطر پخش خودکار و نبود پیش‌زمینه محتوایی هشدار می‌دهند؛ موضوعی که ممکن است باعث شود کودکان به‌طور ناگهانی با ویدیو‌های نامناسب، خشن یا جنسی روبه‌رو شوند.

در این میان، کودکانی که زمینه اضطراب، بیش‌فعالی یا ADHD دارند، معمولاً بیش از دیگران در چرخه اسکرول بی‌پایان گرفتار می‌شوند.

ویدیو‌های کوتاه اگر به شکل نامناسب یا بیش از حد در دسترس کودکان قرار گیرند، می‌توانند به تاب‌آوری عاطفی و شناختی آنها آسیب بزنند. این صدمات معمولاً ناشی از محتوا، زمان تماشای بیش از حد، یا نبود نظارت والدین است. برخی از مهم‌ترین اثرات منفی عبارت‌اند از:

۱. افزایش اضطراب و استرس

ویدیو‌های با محتوای خشونت‌آمیز، ترسناک یا منفی می‌توانند باعث تحریک هیجانات منفی در کودک شوند و توانایی او در مدیریت استرس و بازسازی عاطفی را کاهش دهند. این موضوع به ویژه در کودکانی که مهارت‌های هیجانی ضعیف‌تری دارند، خطرناک است.

۲. کاهش تمرکز و انعطاف شناختی

تماشای مداوم ویدیو‌های کوتاه با سرعت بالا و تغییرات سریع تصاویر، می‌تواند توانایی کودک در تمرکز و توجه پایدار را کاهش دهد و باعث شود کودک در حل مسائل و برنامه‌ریزی شناختی کمتر تاب‌آور شود.

۳. وابستگی به محرک‌های سریع و فوری

ویدیو‌های کوتاه اغلب هیجانات لحظه‌ای و پاداش سریع ایجاد می‌کنند. این موضوع باعث می‌شود کودک به دنبال تجربه‌های سریع و بدون صبر باشد و تاب‌آوری شناختی و توانایی تحمل ناکامی یا انتظار طولانی را ضعیف کند.

۴. الگو‌های هیجانی ناسالم

اگر ویدیو‌ها رفتار‌های منفی مانند پرخاشگری، تنبیه یا عصبانیت لحظه‌ای را نشان دهند، کودک ممکن است آنها را الگو قرار دهد و مهارت‌های مقابله سالم با هیجان‌ها را یاد نگیرد.

۵. کاهش تعامل اجتماعی واقعی

تماشای بیش از حد ویدیو‌های کوتاه می‌تواند وقت بازی، گفت‌و‌گو و فعالیت‌های اجتماعی واقعی را کاهش دهد. این کاهش تعامل اجتماعی به مرور تاب‌آوری اجتماعی و مهارت‌های همدلی و همکاری کودک را تضعیف می‌کند.

۶. تأثیر بر خواب و ریتم بیولوژیک

تماشای ویدیو‌های کوتاه پیش از خواب می‌تواند خواب کودک را مختل کند و باعث خستگی ذهنی و کاهش توانایی مقابله با چالش‌ها شود، که مستقیماً تاب‌آوری عاطفی و شناختی را کاهش می‌دهد.

در مجموع، استفاده نامناسب از ویدیو‌های کوتاه می‌تواند باعث کاهش مهارت‌های هیجانی، شناختی و اجتماعی کودک شود و تاب‌آوری یا resiliency او را تضعیف کند. برای پیشگیری، بهتر است والدین محتوای مناسب، زمان محدود و نظارت فعال داشته باشند و ویدیو‌ها را با فعالیت‌های واقعی و تعاملی ترکیب کنند.

منبع: عصر ایران