دانشمندان آرتریتِ صعب‌العلاج را با افسردگی و اختلالات خواب مرتبط دانسته‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، درد و خستگی مرتبط با آرتریت روماتوئید حتی پس از کاهش التهاب می‌تواند ادامه یابد. اختلالات خواب، افسردگی و سندرم‌های درد مزمن نیز می‌توانند بر سلامت بیمار تأثیر بگذارند. ایزوستیا بررسی می‌کند که چگونه پزشکان علت علائم را شناسایی می‌کنند و چرا همیشه تغییر درمان ضد التهابی ضروری نیست.

چرا درمان همیشه درد را تسکین نمی‌دهد؟

آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی مزمن است که در آن التهاب در درجه اول مفاصل را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این می‌تواند باعث درد، تورم و سفتی شود. درمان‌های مدرن به بسیاری از بیماران کمک می‌کند تا فعالیت بیماری را کاهش دهند، اما برای برخی، علائم علیرغم درمان ادامه می‌یابد.

طبق برآورد‌های دانشگاه سملوایز، بین ۶ تا ۲۸ درصد از بیماران در گروه به اصطلاح آرتریت روماتوئید صعب العلاج قرار می‌گیرند. این اختلاف به دلیل تفاوت بین مطالعات و نحوه تعریف این گروه است.

یکی از دلایل این پیچیدگی این است که شکایات بیمار و علائم التهاب همیشه به یک شکل تغییر نمی‌کنند. اگر مفاصل همچنان ملتهب باقی بمانند، پزشک ممکن است نیاز به تجدید نظر در درمان ضد روماتیسمی داشته باشد. با این حال، وضعیت دیگری نیز می‌تواند ایجاد شود: علائم بهبود می‌یابند، اما درد، خستگی یا مشکل در فعالیت‌های روزانه همچنان ادامه دارد. این موضوع از اعتبار شکایات نمی‌کاهد. بلکه این سوال را مطرح می‌کند که آیا همه آنها با التهاب مداوم توضیح داده می‌شوند یا خیر.

گیورگی ناگی، رئیس بخش روماتولوژی و ایمونولوژی دانشگاه سملوایز، توضیح داد: «وقتی مقادیر هدف بهبود می‌یابند، اما بیمار هنوز از درد و خستگی رنج می‌برد، وقت آن است که یک قدم به عقب برداریم. به جای تجویز خودکار دارو‌های بیشتر، باید مشخص کنیم چه چیزی باعث ایجاد علائم می‌شود: درد مزمن، افسردگی، اختلالات خواب یا چاقی.»

این بدان معنا نیست که بیماری که درد مداوم دارد به دارو‌های آرتروز نیازی ندارد. این تصمیم به وجود علائم التهاب مداوم، سیر قبلی بیماری و سایر علل درد که شناسایی شده‌اند بستگی دارد. تمرکز اصلی محققان این است که درمان باید علت علائم را برطرف کند، نه فقط وجود آنها را.

چگونه درد، خلق و خو و خواب به هم مرتبط هستند؟

محققان وضعیتی را توصیف می‌کنند که در آن چندین مشکل می‌توانند با یکدیگر در ارتباط باشند. درد مداوم مانع حرکت و خواب می‌شود و فعالیت‌های روزانه را محدود می‌کند. کمبود خواب و خلق و خوی افسرده، به نوبه خود، می‌تواند احساس درد و خستگی را تشدید کند. اگر فرد کمتر حرکت کند، حفظ تناسب اندام دشوارتر می‌شود؛ فعالیت‌های روزمره حتی دشوارتر می‌شوند.

در نتیجه، بهبود در شاخص‌های التهاب لزوماً به معنای بهبود قابل توجه در رفاه نیست. مهم است که پزشکان این شکاف را در نظر بگیرند: برای بیمار، هدف از درمان همچنان توانایی خواب طبیعی، حرکت و انجام فعالیت‌های عادی است، نه فقط یک نتیجه آزمایش مثبت.

با این حال، افسردگی یا اختلالات خواب را نمی‌توان به عنوان یک توضیح جهانی برای درد مداوم در نظر گرفت. وجود آنها، آرتریت فعال، آسیب مفصلی یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای را رد نمی‌کند. محققان پیشنهاد می‌کنند که علل احتمالی در هر مورد بررسی شود، به خصوص اگر درمان ضد التهابی تشدید شده به طور معمول نتواند نتایج مورد انتظار را به همراه داشته باشد.

داده‌های بیشتر در مورد آرتریت روماتوئید صعب‌العلاج در یک متاآنالیز منتشر شده در مجله روماتولوژی لنست ارائه شده است. این متاآنالیز توسط تیمی از محققان به رهبری ونهوی شیه تهیه شده است. این یک مطالعه جداگانه است و نه مطالعه دانشگاه سملوایز. نویسندگان نتایج ۲۱ مطالعه مشاهده‌ای شامل ۲۲۹۶۸ فرد مبتلا به آرتریت روماتوئید را گردآوری کردند. از این تعداد، ۲۷۸۳ نفر صعب‌العلاج در نظر گرفته شدند.

محققان ارتباط آماری بین این نوع بیماری و سیگار کشیدن، چاقی، فیبرومیالژیا و افسردگی پیدا کرده‌اند. فیبرومیالژیا بیماری است که با درد مزمن گسترده مشخص می‌شود؛ وقتی با آرتروز ترکیب شود، ارزیابی علت اصلی آن به ویژه چالش برانگیز است. مهمترین ارتباط در متاآنالیز برای فیبرومیالژیا یافت شد: نسبت شانس ۲.۲۰ بود. برای افسردگی، نسبت شانس ۱.۷۴، برای چاقی، ۱.۳۸ و برای سابقه سیگار کشیدن، ۱.۱۶ بود.

این ارقام به این معنی نیست که افسردگی باعث آرتروز می‌شود یا اینکه درمان این بیماری در یک فرد سیگاری خاص لزوماً دشوارتر خواهد بود. متاآنالیز شامل مطالعات مشاهده‌ای بود که می‌توانند ارتباطات را تشخیص دهند، اما به خودی خود مکانیسم علت و معلولی را مشخص نمی‌کنند. به عنوان مثال، یک بیماری طولانی مدت و شدید نیز می‌تواند در ایجاد افسردگی نقش داشته باشد. تعامل عوامل نیاز به مطالعه بیشتر دارد.

چه تغییراتی در رویکرد درمانی پیشنهاد می‌شود؟

در مقاله‌ای در مجله Nature Reviews Rheumatology، لیلا گانکل-توث، ایان مک‌اینس و گیورگی ناگی چگونگی تکمیل رویکرد رایج «درمان برای هدف» را بررسی می‌کنند. در این رویکرد، پزشک و بیمار با هم همکاری می‌کنند تا هدف درمان را تعیین کنند، فعالیت بیماری را به طور منظم ارزیابی کنند و در صورت نیاز درمان را تنظیم کنند.

نویسندگان پیشنهاد می‌کنند از نتایج این مشاهده برای پرداختن به مسئله‌ی دیگری استفاده شود. اگر هدف کاهش التهاب محقق شده باشد، اما بیمار همچنان درد و خستگی شدید را تجربه کند، باید سایر منابع احتمالی علائم و موانع بهبودی ارزیابی شوند. این موارد شامل سندرم‌های درد مزمن، بیماری‌های همراه، مشکلات روانی و مسائلی است که در پایبندی به برنامه‌ی درمانی اختلال ایجاد می‌کنند.

به گفته نویسندگان، این رویکرد می‌تواند به جلوگیری از تغییرات غیرضروری یا تشدید دارو‌ها کمک کند. در عین حال، هدف آن جلوگیری از خطای متضاد - دست کم گرفتن التهابی که همچنان فعال است - است. این مقاله یک مدل پیشنهادی برای مدیریت بیمار ارائه می‌دهد، نه نتایج یک کارآزمایی که نشان می‌دهد این مدل در همه موارد نتایج را بهبود می‌بخشد.

دانشگاه سملوایز گزارش می‌دهد که متخصصان آن پیش از این مزایای تجزیه و تحلیل دقیق‌تر علل علائم را در عمل خود مشاهده کرده‌اند. با این حال، این نشریه دانشگاهی داده‌هایی از یک کارآزمایی بالینی جداگانه برای ارزیابی میزان این اثر ارائه نمی‌دهد.

آیا هوش مصنوعی کمکی خواهد کرد؟

مسیر بعدی محققان، شناسایی تفاوت‌های بین بیماران مبتلا به آرتروز صعب‌العلاج است. به گفته لیلا گانکل-توث، روش‌های تشخیص الگو مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند گروه‌هایی از افراد را که علل مشابهی برای علائم مداوم دارند، شناسایی کنند. این امر می‌تواند به طور بالقوه منجر به درمان دقیق‌تر شود. در حال حاضر، این هنوز یک طرح تحقیقاتی است، نه یک سیستم درمانی کاملاً توسعه‌یافته.

پیامد عملی انتشارات فعلی، ارزیابی دقیق‌تر بیمار به عنوان یک کل است. اگر درد علیرغم درمان ادامه یابد، پزشک باید مشخص کند که آیا التهاب فعال باقی مانده است و سایر شرایط چه نقشی در آن دارند. برای بیمار، این به معنای توانایی توصیف دقیق‌تر نه تنها درد مفاصل، بلکه خستگی، خواب، خلق و خو و چگونگی تأثیر علائم بر زندگی روزمره است. تغییر دارو‌های ضد روماتیسمی بر اساس این انتشارات توصیه نمی‌شود: شکایات یکسان ممکن است به راه‌حل‌های متفاوتی نیاز داشته باشند.