زنجان چگونه به قطب لوبیای کشور تبدیل شد؟

به گزارش مجله خبری نگار،، حبوبات به عنوان ستون‌های امنیت غذایی و منابع غنی پروتئین گیاهی، جایگاهی راهبردی در سبد مصرفی خانوار‌ها و الگوی کشت کشور دارند. این محصولات که از دیرباز با اقلیم‌های متنوع ایران سازگاری داشته‌اند، فراتر از ارزش تغذیه‌ای، نقشی بنیادین در پایداری اکوسیستم‌های کشاورزی و تأمین پروتئین مورد نیاز جامعه ایفا می‌کنند. توجه به ارتقای کمّی و کیفی این محصول، ضرورتی است که مستقیماً با خودکفایی در تأمین کالا‌های اساسی گره خورده است.

از منظر زراعی، لوبیا در تناوب کشت، نقشی پیشرو و احیاکننده دارد. توانایی منحصر‌به‌فرد این گیاه در تثبیت بیولوژیک نیتروژن هوا و انتقال آن به خاک، نیاز به کود‌های شیمیایی را کاهش داده و ساختار فیزیکی و شیمیایی زمین را بهبود می‌بخشد. این ویژگی باعث شده است که لوبیا نه‌تنها یک محصول زراعی، بلکه به عنوان ابزاری برای حفظ حاصلخیزی زمین‌های کشاورزی و جلوگیری از فرسایش و فقر خاک در الگو‌های نوین زراعی مورد توجه ویژه قرار گیرد.

گذار از شیوه‌های سنتی به سمت کشاورزی مکانیزه و دانش‌بنیان، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای کشت لوبیاست. با توجه به چالش‌های جدی در حوزه منابع آبی، مدیریت هوشمندانه آبیاری و بهره‌گیری از ارقام اصلاح‌شده‌ی مقاوم به تنش‌های محیطی، به اصلی‌ترین محور‌های افزایش بهره‌وری تبدیل شده‌اند. استفاده از تکنولوژی‌های نوین در مراحل کاشت، داشت و برداشت، نه تنها ریسک‌های تولید را کاهش می‌دهد، بلکه راه را برای رقابت‌پذیری محصول در بازار‌های ملی و بین‌المللی هموار می‌سازد.

نگاه اقتصادی به زنجیره ارزش لوبیا، چشم‌اندازی فراتر از تولید خام را ترسیم می‌کند. تقویت صنایع تبدیلی، بسته‌بندی استاندارد و ایجاد بازار‌های عرضه متمرکز، می‌تواند ارزش‌افزوده این محصول را برای کشاورزان دوچندان کند. در شرایطی که امنیت غذایی اولویت نخست کشور است، حمایت از کشت لوبیا با رویکرد علمی، ضمن آنکه معیشت بهره‌برداران را در مناطق مستعد تضمین می‌کند، به ایجاد اشتغال پایدار و کاهش وابستگی به واردات حبوبات کمک شایانی خواهد کرد.

بهره‌وری در بخش کشاورزی و حرکت به سمت کشت‌های پایدار، از اولویت‌های راهبردی در حوزه امنیت غذایی است. در همین راستا، استان زنجان با تکیه بر اقلیم مناسب و دانش بومی، توانسته است ضمن تثبیت جایگاه دوم کشوری در سطح زیر کشت و میزان تولید لوبیا، رتبه نخست تولید بذر این محصول را نیز در کشور از آن خود کند.

در این خصوص علی اربطی، مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان در گفت‌و‌گو با خبرنگار ، با اشاره به اقدامات انجام شده در راستای ارتقای بهره‌وری مزارع اظهار داشت: اجرای طرح‌های نوین در زنجیره تولید لوبیا، نقطه عطفی در مدیریت منابع آب و خاک استان بوده است. ما با پیاده‌سازی روش‌های کارآمدی همچون کشت دو ردیفه روی پشته، بهره‌گیری از سیستم‌های آبیاری نوین (تیپ)، استفاده از ارقام اصلاح‌شده پرمحصول و مدیریت متعادل تغذیه گیاهی، توانستیم ضمن کاهش هزینه‌های جاری، بهره‌وری مصرف آب و نهاده‌ها را به شکل چشمگیری افزایش دهیم.

اربطی در ادامه با تأکید بر نقش کلیدی حبوبات در پایداری نظام‌های زراعی افزود: حبوبات به دلیل خاصیت تثبیت بیولوژیک نیتروژن و نقش موثر در تناوب زراعی، محور اصلی بهبود حاصلخیزی خاک هستند. از همین رو، توسعه زنجیره ارزش لوبیا، تقویت ضریب نفوذ دانش فنی در مزارع، توسعه مکانیزاسیون و رفع موانع تولید، در رأس برنامه‌های مدیریت زراعت قرار دارد.

مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان خاطرنشان کرد: راهبرد ما در ماه‌های آتی، استمرار حمایت‌های فنی از بهره‌برداران و توسعه همه‌جانبه طرح‌های ارتقای بهره‌وری در سراسر اراضی مستعد استان است. هدف نهایی، نه فقط افزایش کمی، بلکه ارتقای کیفیت محصول تولیدی و ماندگاری جایگاه ممتاز زنجان در تأمین پروتئین مورد نیاز کشور است.