دارویی که سطح چربی خون را کاهش می‌دهد برای اولین بار آزمایش شد

به گزارش مجله خبری نگار، یک تیم بین‌المللی از محققان از اولین آزمایش موفقیت‌آمیز دارویی بر روی انسان خبر دادند که با هدف قرار دادن یک تنظیم‌کننده کلیدی متابولیسم لیپید منحصراً در کبد و روده‌ها، سطح تری‌گلیسیرید خون را کاهش می‌دهد. این مطالعه در مجله Nature Medicine منتشر شد.

تری گلیسیرید‌ها نوعی چربی هستند که بدن کالری اضافی، به ویژه از قند، کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و الکل را به آن تبدیل می‌کند. در حالی که آنها معمولاً به عنوان ذخیره انرژی عمل می‌کنند، سطح بالای آنها در خون (هیپرتری گلیسیریدمی) خطر حمله قلبی، سکته مغزی و پانکراتیت حاد را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. درمان‌های فعلی شامل رژیم غذایی، فعالیت بدنی و دارو است، اما دارو‌های مؤثر و ایمن همچنان موضوع تحقیقات فعال هستند.

این مطالعه جدید بر روی پروتئین گیرنده X کبدی (LXR) تمرکز دارد که بیان ژن‌های مسئول سنتز و انتقال چربی را تنظیم می‌کند. فعال شدن LXR منجر به افزایش سطح تری گلیسیرید و کلسترول می‌شود. با این حال، مشکل این است که این گیرنده در مکانیسم‌های محافظتی متابولیسم کلسترول در سایر بافت‌ها نیز نقش دارد، بنابراین سرکوب سراسری آن می‌تواند خطرناک باشد.

دانشمندان به رهبری یوهان اوورکس و مانی سوبرامانیان از شرکت OrsoBio، TLC-۲۷۱۶ را توسعه دادند، ترکیبی که به صورت انتخابی عمل می‌کند و فعالیت LXR را فقط در کبد و روده‌ها مهار می‌کند. این دارو متعلق به دسته "آگونیست‌های معکوس" است: این دارو به سادگی گیرنده را مسدود نمی‌کند، بلکه آن را وادار به انتقال سیگنال مخالف می‌کند.

انتخاب هدف بر اساس تجزیه و تحلیل پایگاه‌های داده بزرگ ژنتیکی انسان انجام شد. محققان نشان دادند که گونه گیرنده LXRα، که به میزان زیادی در کبد بیان می‌شود، با افزایش سطح تری گلیسیرید مرتبط است. این موضوع همچنین با روش‌های تصادفی‌سازی مندلی تأیید شد.

در آزمایش‌های جوندگان و ارگانوئید‌های کبد انسان، TLC-۲۷۱۶ سطح چربی خون، نفوذ کبد چرب، التهاب و علائم فیبروز را کاهش داد. مطالعات سم‌شناسی نشان داد که این دارو در درجه اول در کبد و روده‌ها تجمع می‌یابد و تأثیر حداقلی بر سایر اندام‌ها دارد.

دانشمندان سپس یک آزمایش فاز اول تصادفی و کنترل‌شده با دارونما را روی داوطلبان سالم انجام دادند. این دارو به مدت ۱۴ روز، روزی یک بار تجویز شد. هدف اصلی ارزیابی ایمنی بود و TLC-۲۷۱۶ این آزمایش را با موفقیت پشت سر گذاشت.

حتی یک مطالعه کوتاه‌مدت نیز تأثیر قابل توجهی را نشان داد: در حداکثر دوز (۱۲ میلی‌گرم)، سطح تری‌گلیسیرید ۳۸.۵ ٪ و کلسترول باقیمانده پس از غذا ۶۱ ٪ کاهش یافت. این اثر در افرادی که در ابتدا سطح لیپید طبیعی داشتند و سایر دارو‌های کاهنده لیپید مصرف نمی‌کردند، مشاهده شد.

نویسندگان تأکید کردند که مهار انتخابی LXR در کبد و روده می‌تواند رویکرد جدیدی را برای درمان هیپرتری‌گلیسیریدمی و بیماری‌های مرتبط، از جمله بیماری کبد چرب مرتبط با متابولیسم، فراهم کند. نتایج فاز اول، راه را برای آزمایش‌های بالینی بزرگ‌تر در بیماران هموار می‌کند.