دانشمندان بیدار ماندن در شب را با خطر ژنتیکی ابتلا به بیماری آلزایمر مرتبط می‌دانند

به گزارش مجله خبری نگار، بیدار شدن‌های بی‌مورد در طول خواب ممکن است با استعداد ژنتیکی ابتلا به بیماری آلزایمر مرتبط باشد. دانشمندان الگو‌های خواب بیش از ۵۰۰ فرد سالم را بررسی کردند. در میان شرکت‌کنندگان میانسال، بیدار شدن‌های کوتاه‌مدت و مکرر در طول شب با افزایش خطر ژنتیکی این بیماری مرتبط بود، حتی اگر هیچ نشانه‌ای از آلزایمر نداشتند. ایزوستیا بررسی می‌کند که چرا الگو‌های خواب می‌توانند مدت‌ها قبل از ایجاد مشکلات حافظه تغییر کنند و یک ناحیه کوچک از مغز چه نقشی در این فرآیند ایفا می‌کند.

بیدار شدن‌های مکرر با خطر ژنتیکی مرتبط است

محققان آزمایشگاه علوم اعصاب GIGA در دانشگاه لیژ، داده‌های بیش از ۵۰۰ شرکت‌کننده سالم را مورد مطالعه قرار دادند. اکثر افراد مورد مطالعه، جوانان بین ۱۸ تا ۳۱ سال بودند، در حالی که گروه دیگری شامل شرکت‌کنندگان بین ۵۰ تا ۶۹ سال بودند. دانشمندان الگو‌های خواب آنها را با خطر چندژنی ابتلا به بیماری آلزایمر مقایسه کردند - معیاری که تأثیر ترکیبی چندین گونه ژنتیکی را بر احتمال ابتلا به این بیماری در نظر می‌گیرد. نتایج در Science Daily منتشر شد.

این تجزیه و تحلیل، ارتباطی بین خطر ژنتیکی و تعداد ریزبرانگیختگی‌ها در طول خواب در گروه مسن‌تر را نشان داد. اینها انفجار‌های کوتاه فعالیت مغز هستند که می‌توانند چرخه طبیعی خواب را به طور خلاصه مختل کنند، اما ممکن است فرد لزوماً به طور کامل از خواب بیدار نشود و حتی ممکن است آنها را صبح به خاطر نیاورد. محققان چنین ارتباطی را در شرکت‌کنندگان جوان‌تر پیدا نکردند.

با این حال، دانشمندان تأکید می‌کنند که ارتباط کشف‌شده به این معنی نیست که ریزانگیختگی‌های مکرر، ابتلا به این بیماری را در یک فرد خاص پیش‌بینی می‌کند. این مطالعه ارتباط آماری بین الگو‌های خواب و خطر ژنتیکی را نشان می‌دهد، اما رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند. علاوه بر این، نمره خطر ژنتیکی به خودی خود پیش‌بینی نمی‌کند که آیا یک فرد خاص در آینده به این بیماری مبتلا خواهد شد یا خیر.

این ریزبیداری‌ها بی‌اهمیت نیستند. برخی از پروفایل‌ها ممکن است تجمع پروتئین‌های دخیل در ایجاد بیماری آلزایمر را افزایش داده و با افزایش آسیب‌پذیری مرتبط باشند.

محققان همچنین لوکوس سرولئوس، ناحیه کوچکی از ساقه مغز که تقریباً به اندازه یک دانه برنج است را مورد مطالعه قرار دادند. این ناحیه در تنظیم بیداری، توجه و خواب نقش دارد. دانشمندان این ناحیه را به ویژه در زمینه بیماری آلزایمر جالب می‌دانند، زیرا یکی از نواحی مغز است که رسوبات پروتئینی غیرطبیعی می‌توانند در مراحل اولیه بیماری در آن ظاهر شوند.

تیمی از دانشگاه لیژ پیش از این با استفاده از MRI ​​با میدان مغناطیسی ۷ تسلا، لوکوس سرولئوس را مطالعه کرده بود. این مطالعه که در سال ۲۰۲۵ انجام شد، ارتباط بین ویژگی‌های خواب و سلامت این ناحیه از مغز را در بزرگسالان جوان نشان داد. علاوه بر این، عملکرد طبیعی لوکوس سرولئوس با کیفیت خواب با حرکت سریع چشم (REM) مرتبط بود که نقش مهمی در فرآیند‌های حافظه ایفا می‌کند.

به گفته‌ی ژیل واندوال، محقق، مطالعه‌ی لوکوس سرولئوس دشوار است، اما احتمالاً در مکانیسم‌های اولیه‌ی مرتبط با این بیماری نقش دارد.

با این حال، دانشمندان هنوز نمی‌توانند مشخص کنند که آیا اختلالات خواب باعث ایجاد فرآیند‌های پاتولوژیک می‌شوند یا برعکس، از پیامد‌های اولیه آنها هستند. برای درک ماهیت این ارتباط، تحقیقات بیشتری لازم است.

نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که الگو‌های خواب می‌توانند در آینده، همراه با سایر روش‌ها، برای شناسایی افرادی که به‌طور بالقوه در برابر بیماری آلزایمر آسیب‌پذیرتر هستند، حتی قبل از ظهور اولین علائم، مورد استفاده قرار گیرند. در حال حاضر، تشخیص این بیماری تا حد زیادی مبتنی بر تغییرات شناختی است که قبلاً رخ داده است، بنابراین توانایی تشخیص زودهنگام فرآیند‌های مرتبط با بیماری مورد توجه محققان است.

دانشمندان همچنین می‌خواهند مشخص کنند که آیا بهبود خواب می‌تواند بر پیشرفت بیشتر بیماری در افرادی که زمینه ژنتیکی دارند، تأثیر بگذارد یا خیر. اگر این ارتباط تأیید شود، خواب می‌تواند نه تنها به عنوان شاخصی از سلامت مغز، بلکه به عنوان یک اقدام پیشگیرانه نیز عمل کند.

با این حال، نتایج هنوز از کاربرد عملی فاصله زیادی دارند. نویسندگان تأکید می‌کنند که مطالعه‌ی حاضر یک ارتباط آماری را نشان داده است، اما ثابت نمی‌کند که یک الگوی خواب خاص باعث بیماری آلزایمر می‌شود یا آن را به طور قابل اعتمادی در یک فرد خاص پیش‌بینی می‌کند. این امر نیاز به تحقیقات بیشتر و پیگیری طولانی مدت دارد. با این وجود، این مطالعه مسیر احتمالی دیگری را برای دانشمندان فراهم می‌کند تا تغییرات اولیه‌ای را که مدت‌ها قبل از اینکه فرد متوجه مشکلات حافظه یا سایر علائم مشخصه بیماری شود، در مغز رخ می‌دهد، مطالعه کنند.