درمان ژنتیکی کلسترول بالا امید را برای درمان این بیماری افزایش داده است!

به گزارش مجله خبری نگار/گجت نیوز،بیماری‌های قلبی عروقی که از مهم‌ترین عوامل مرگ و میر در جهان هستند، ارتباط مستقیمی با سطح بالای کلسترول، به ویژه کلسترول LDL و تری‌گلیسیرید دارند. در تازه‌ترین گام به سوی مهار این بیماری‌ها، مطالعات بالینی اولیه نشان داده‌اند که ویرایش ژنتیکی با استفاده از فناوری CRISPR-Cas۹ می‌تواند به طور چشمگیری سطح چربی‌های مضر خون را کاهش دهد، دستاوردی که می‌تواند آینده درمان‌های قلبی را متحول سازد. این رویکرد جدید، با ارائه یک راهکار درمانی یک‌بازه به جای مصرف مادام‌العمر دارو، پتانسیل عظیمی برای بیماران جوان با کلسترول بسیار بالا دارد که به دارو پاسخ نمی‌دهند.

دستاورد بزرگ در ژن‌درمانی کلسترول

گزارش‌های علمی اخیر حاکی از آن است که یک ویرایش ژنتیکی یک‌باره، توانسته است سطح کلسترول مضر را برای یک سال کامل تا حدود ۵۰٪ کاهش دهد، بدون اینکه عوارض جانبی جدی مشاهده شود. این نتایج بسیار امیدوارکننده در چهار نفر از پانزده بیمار شرکت‌کننده در دوز‌های بالای یک مطالعه آزمایشی اولیه که نوامبر ۲۰۲۵ در مجله پزشکی نیوانگلند (The New England Journal of Medicine) منتشر شد، به دست آمده است.

این تحقیق که با هدف بررسی ایمنی پنج دوز مختلف از یک تزریق تغییردهنده ژن با استفاده از CRISPR-Cas۹ انجام شد، جمعه گذشته با به‌روزرسانی جدیدی در همان مجله، پایداری نتایج را تأیید کرد. دکتر لوک لفین، نویسنده اصلی این مطالعه، اظهار داشت که این داده‌های جدید نشان می‌دهند کاهش کلسترول LDL و تری‌گلیسیرید که ۶۰ روز پس از درمان مشاهده شد، برای بیش از یک سال پایدار بوده است.

الهام از طبیعت: ژنی که محافظت می‌کند

ایده اصلی برای این درمان ژنتیکی کلسترول بالا از یک جهش ژنتیکی نادر در ژن ANGPTL۳ یا پروتئین شبه‌آنژیوپویتین ۳ نشأت می‌گیرد که مسئول تنظیم LDL و تری‌گلیسیرید است. در حدود ۱ از ۲۵۰ نفر در ایالات متحده، یکی یا هر دو نسخه از این ژن خاموش است. نتیجه این جهش، سطوح بسیار پایین کلسترول LDL و تری‌گلیسیرید برای تمام عمر بدون عواقب منفی آشکار است و خطر بیماری قلبی را به شدت کاهش می‌دهد یا از بین می‌برد.

دکتر استیون نیسن، نویسنده ارشد مطالعه، تأکید کرد که این یک جهش طبیعی محافظت‌کننده در برابر بیماری‌های قلبی عروقی است و اکنون با وجود CRISPR، می‌توانیم ژن‌های افراد دیگر را تغییر دهیم تا آنها نیز از این محافظت بهره‌مند شوند. در حالی که در افراد با جهش طبیعی، هر سلول بدن ژن ANGPTL۳ غیرفعال دارد، ژن‌درمانی کلسترول جدید با CRISPR-Cas۹ تنها کبد را هدف قرار می‌دهد؛ اندامی که مسئول سنتز تری‌گلیسیرید و تولید کلسترول است.

نتایج دوز‌های بالا و چشم‌انداز آینده

در این مطالعه، دوز‌های ۰٫۱، ۰٫۳، ۰٫۶، ۰٫۷ و ۰٫۸ میلی‌گرم بر کیلوگرم از داروی مبتنی بر CRISPR به بیماران تزریق شد. دو ماه پس از تزریق، افرادی که بالاترین دوز (۰٫۸ میلی‌گرم بر کیلوگرم) را دریافت کرده بودند، به طور متوسط ۵۵٪ کاهش در تری‌گلیسیرید و تقریباً ۵۰٪ کاهش در کلسترول LDL را تجربه کردند. پس از یک سال، میانگین سطح تری‌گلیسیرید این شرکت‌کنندگان تقریباً ۴۸٪ و سطح کلسترول تقریباً ۵۳٪ پایین‌تر بود. عوارض جانبی اولیه درمان حداقل بود و بیشتر شامل تحریک در محل تزریق می‌شد.

یک نفر دچار فتق دیسک ستون فقرات و نفر دیگر افزایش آنزیم‌های کبدی را تجربه کرد که در عرض دو هفته برطرف شدند. یک نفر نیز شش ماه پس از تزریق فوت کرد که محققان ارتباطی با درمان گزارش نکردند. همچنین ۲۰٪ کاهش در HDL یا کلسترول خوب مشاهده شد. یک آزمایش بالینی جدید با حداکثر ۴۰ نفر که بالاترین دوز درمان را دریافت می‌کنند، در ایالات متحده و استرالیا در حال انجام است. قبل از گسترده شدن این روش، تحقیقات باید وارد فاز ۲ و فاز ۳ آزمایشات بالینی شده و تأییدیه سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) را دریافت کند که این فرآیند ممکن است سال‌ها به طول بینجامد.