دانشمندان باکتری‌های روده را به توانایی مقابله با استرس مرتبط دانسته‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، برخی افراد حتی از تجربیات شدید نیز به سرعت بهبود می‌یابند، در حالی که برخی دیگر حتی با استرس کوتاه‌مدت نیز دست و پنجه نرم می‌کنند. وراثت، تجربیات زندگی، ویژگی‌های شخصیتی و وضعیت سلامتی بر نحوه واکنش بدن به استرس تأثیر می‌گذارند. با این حال، دانشمندان به طور فزاینده‌ای به عامل دیگری توجه می‌کنند: میکروبیوم روده. مطالعه‌ای از دانشگاه وین نشان می‌دهد که تنوع باکتری‌های روده ممکن است با میزان انعطاف‌پذیری بدن در پاسخ به موقعیت‌های استرس‌زا مرتبط باشد. ایزوستیا به بررسی نقش روده در این امر می‌پردازد، اینکه چرا پاسخ شدید به استرس همیشه نشانه بدی نیست و اینکه آیا می‌توان تاب‌آوری در برابر استرس را بهبود بخشید.

استرس فقط از سر شما شروع نمی‌شود

وقتی فرد با یک تهدید یا موقعیت دشوار رو‌به‌رو می‌شود، سیستم واکنش به استرس بدن فعال می‌شود. آمیگدال خطر بالقوه را ارزیابی می‌کند و سیگنالی به هیپوتالاموس می‌فرستد که محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال را فعال می‌کند. در پاسخ، هورمون‌های استرس، عمدتاً کورتیزول، آزاد می‌شوند و سیستم عصبی سمپاتیک فعال می‌شود. این به بدن کمک می‌کند تا سریع‌تر به موقعیت واکنش نشان دهد: ضربان قلب افزایش می‌یابد، تنفس تغییر می‌کند، عضلات انرژی بیشتری دریافت می‌کنند و توجه بر منبع تهدید متمرکز می‌شود.

برای مدت طولانی، اعتقاد بر این بود که شدت این واکنش در درجه اول توسط ژنتیک، ویژگی‌های سیستم عصبی و تجربیات زندگی تعیین می‌شود. با این حال، در سال‌های اخیر، دانشمندان به طور فزاینده‌ای بر نقش روده تأکید کرده‌اند. میکروبیوم روده - مجموعه‌ای از باکتری‌ها، ویروس‌ها و سایر میکروارگانیسم‌های ساکن در دستگاه گوارش - از طریق محور به اصطلاح روده-مغز با مغز تعامل دارد. این سیستم ارتباطی دو طرفه شامل سیستم‌های عصبی، ایمنی و غدد درون ریز است.

میکروبیوم روده و ترکیباتی که تولید می‌کند می‌توانند بر نحوه پاسخ سیستم دفاعی بدن در برابر استرس به محرک‌های خارجی تأثیر بگذارند و سطح هورمون استرس را تنظیم کنند. در عین حال، استرس می‌تواند ترکیب میکروبیوم روده را تغییر دهد، بر یکپارچگی و التهاب سد روده تأثیر بگذارد و تولید متابولیت‌های میکروبی مانند اسید‌های چرب با زنجیره کوتاه را تغییر دهد. در نتیجه، به نظر می‌رسد رابطه بین سلامت روده و استرس در هر دو جهت عمل می‌کند.

دانشمندان دانشگاه وین کشف کرده‌اند که تنوع میکروبیوم روده با نحوه واکنش بدن به استرس کوتاه‌مدت مرتبط است. این موضوع نه در مورد تنش عاطفی مزمن، بلکه در مورد پاسخ استرس حاد - پاسخی که بلافاصله پس از یک رویداد غیرمنتظره یا چالش‌برانگیز رخ می‌دهد - صدق می‌کند.

این مطالعه که در مجله نوروبیولوژی استرس منتشر شده است، شامل ۷۴ داوطلب بزرگسال سالم بود. شرکت‌کنندگان تحت یک آزمایش استرس آزمایشگاهی استاندارد قرار گرفتند که طی آن محققان بار‌ها سطح کورتیزول بزاق را اندازه‌گیری کردند و از آنها خواستند که سطح استرس خود را ارزیابی کنند. قبل از آزمایش، نمونه‌های مدفوع نیز از همه شرکت‌کنندگان جمع‌آوری شد تا ترکیب میکروبیوم روده آنها تجزیه و تحلیل شود.

معلوم شد افرادی که میکروبیوم متنوع‌تری دارند، پاسخ هورمونی و ذهنی برجسته‌تری به استرس حاد نشان می‌دهند. در نگاه اول، این نتیجه ممکن است تعجب‌آور به نظر برسد: عموماً اعتقاد بر این است که هرچه فرد واکنش کمتری به استرس نشان دهد، بهتر است. با این حال، نویسندگان این مطالعه تفسیر متفاوتی ارائه می‌دهند.

به گفته دانشمندان، یک واکنش کوتاه‌مدت قوی لزوماً نشان‌دهنده افزایش آسیب‌پذیری نیست. در عوض، ممکن است نشان‌دهنده توانایی بدن در بسیج سریع منابع در پاسخ به یک تهدید و سپس بازگشت به حالت عادی به همان اندازه مؤثر باشد. این انعطاف‌پذیری بخش مهمی از تاب‌آوری فیزیولوژیکی در برابر استرس محسوب می‌شود.

محققان توجه ویژه‌ای به اسید‌های چرب زنجیره کوتاه داشتند - موادی که توسط برخی از باکتری‌های روده هنگام هضم فیبر غذایی تولید می‌شوند. تجزیه و تحلیل نشان داد که توانایی میکروبیوم در سنتز بوتیرات و پروپیونات نیز با ویژگی‌های پاسخ به استرس مرتبط است. نویسندگان تأکید می‌کنند که این فقط یک ارتباط مشاهده شده است، نه یک رابطه علت و معلولی اثبات شده.

چرا میکروبیوم تنها بخشی از یک سیستم بزرگتر است؟

با وجود این نتایج جالب، کارشناسان تأکید می‌کنند که باکتری‌های روده تنها یکی از عوامل متعددی هستند که بر تاب‌آوری در برابر استرس تأثیر می‌گذارند. کارشناسان همچنین خاطرنشان می‌کنند که ژنتیک، ویژگی‌های شخصیتی، آسیب‌های روانی گذشته، محیطی که فرد در آن بزرگ شده است و تجربیات زندگی انباشته شده، همگی نقش مهمی ایفا می‌کنند. بسته به آمادگی و تجربه قبلی فرد، می‌توان یک عامل استرس‌زا را کاملاً متفاوت درک کرد.

تجربیات زندگی شما نیز بر نحوه مقابله شما با استرس تأثیر می‌گذارد. از بدو تولد، واکنش‌های ما به عوامل استرس‌زا فوق‌العاده پیچیده و عمیقاً در ساختار ذهن و بدن ما ریشه دوانده است. با بزرگتر شدن، از هر تجربه‌ای درس می‌گیریم و سیستم عصبی ما توجه ویژه‌ای به تجربیات استرس‌زا یا آسیب‌زا می‌کند.

به همان اندازه مهم، رابطه بین روده و استرس دو طرفه است. در حالی که میکروبیوم متنوع می‌تواند بر ویژگی‌های پاسخ به استرس تأثیر بگذارد، استرس مزمن می‌تواند ترکیب خود باکتری‌های روده را تغییر دهد. این امر بر نفوذپذیری روده، سیستم ایمنی، التهاب و تولید متابولیت‌های میکروبی تأثیر می‌گذارد. نتیجه یک چرخه معیوب است که دانشمندان همچنان به طور فعال در حال مطالعه آن هستند.

بنابراین، متخصصان هنوز استفاده از پروبیوتیک‌ها یا رژیم‌های غذایی خاص را به عنوان یک روش جهانی برای تقویت مقاومت در برابر استرس توصیه نمی‌کنند. داده‌های فعلی فقط نشان می‌دهند که وضعیت میکروبیوم روده ممکن است یکی از عناصر یک سیستم پیچیده باشد که پاسخ بدن به استرس را تنظیم می‌کند. مطالعات بزرگتر و طولانی مدت‌تری برای درک اینکه کدام باکتری‌ها نقش کلیدی دارند و اینکه آیا می‌توان این مکانیسم را به طور خاص تحت تأثیر قرار داد، مورد نیاز است.

نویسندگان این مطالعه معتقدند که درک ارتباط بین روده و استرس می‌تواند به توسعه رویکرد‌های جدید برای پیشگیری از بیماری‌های مرتبط با استرس کمک کند. با این حال، در حال حاضر، دانشمندان فقط در مورد یک حوزه تحقیقاتی امیدوارکننده بحث می‌کنند، نه درمان‌ها یا روش‌های آماده برای افزایش تاب‌آوری روانی.