دانشمندان نشانه‌هایی از وجود جو در سیاره‌ای در منطقه قابل سکونت یافته‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، ستاره‌شناسان شواهدی از وجود جو در اطراف سیاره فراخورشیدی سنگی LHS ۱۱۴۰b، واقع در منطقه قابل سکونت یک ستاره کوتوله قرمز، کشف کرده‌اند. خروج هلیوم از جو بالایی نشان‌دهنده وجود یک پوشش گازی است. این موضوع در مطالعه‌ای که در مجله Science منتشر شد، گزارش شده است.

به گفته نویسندگان، این اولین شواهد واضح از وجود جو در اطراف یک سیاره سنگی در منطقه قابل سکونت ستاره‌اش است. با این حال، تشخیص جو لزوماً به این معنی نیست که شرایط برای حیات یا آب مایع در سطح سیاره وجود دارد.

سیاره LHS ۱۱۴۰b تقریباً در فاصله ۴۹ سال نوری از خورشید قرار دارد و به دور یک ستاره کوتوله قرمز قدیمی و غیرفعال می‌چرخد. جرم آن ۵.۶ برابر زمین و شعاع آن تقریباً ۱.۷۳ شعاع زمین است. این سیاره هر ۲۴.۷ روز زمینی یک دور به دور ستاره خود می‌چرخد.

این سیاره فراخورشیدی تقریباً ۴۲٪ از انرژی دریافتی زمین از خورشید را دریافت می‌کند. دمای تعادل تخمینی آن تقریباً منفی ۴۷ درجه سانتیگراد است. چگالی این جسم با یک جسم سنگی با یک جزء کم چگالی اضافی - جو یا آب قابل توجه - سازگار است.

در سپتامبر ۲۰۲۴، محققان ۷۰ طیف از این منظومه را به دست آوردند، از جمله داده‌های جمع‌آوری‌شده در طول گذر LHS ۱۱۴۰b و سیاره همسایه‌اش، LHS ۱۱۴۰c، از مقابل ستاره. دانشمندان در طیف‌های LHS ۱۱۴۰b، جذب بیش از حد هلیوم ناپایدار را قبل، حین و بعد از گذر سیاره تشخیص دادند. داده‌های به‌دست‌آمده با مدلی سازگار است که در آن گاز از جو بالایی فرار می‌کند و دم‌های کشیده‌ای را در امتداد مدار تشکیل می‌دهد.

جیسون دیتمن، ستاره‌شناس دانشگاه فلوریدا و یکی از نویسندگان این مطالعه، گفت: «این اولین بار است که ما یک سیاره سنگی شبیه به زمین را می‌بینیم که می‌تواند جو خود را حفظ کند.»

دانشمندان معتقدند که نشت گاز ناشی از تابش اشعه ایکس و فرابنفش از ستاره است. LHS ۱۱۴۰b تقریباً ۲.۷ تا ۱۶ برابر بیشتر از زمین، بسته به فاز خورشیدی مورد مقایسه، تابش اشعه ایکس دریافت می‌کند.

جو زمین میلیارد‌ها سال است که وجود دارد. نویسندگان معتقدند که ذخایر هلیوم ممکن است از لایه‌های عمیق‌تر دوباره پر شوند. جو بالایی احتمالاً غنی از هلیوم و تهی از هیدروژن است، در حالی که جو پایینی ممکن است حاوی عناصر سنگین‌تری از جمله اکسیژن، کربن و نیتروژن باشد.

در سال ۲۰۲۵، دانشمندان سیگنال هلیوم مشابهی را شناسایی نکردند. آنها معتقدند که این ممکن است نشان‌دهنده‌ی نشت متناوب باشد که به فعالیت ستاره و دمای جو بالایی آن بستگی دارد. سیاره‌ی همسایه و داغ‌تر LHS ۱۱۴۰c نیز هیچ نشانه‌ای از هلیوم را شناسایی نکرد.

مشاهدات بیشتر با استفاده از تلسکوپ‌های جیمز وب و هابل باید وجود دی اکسید کربن و آب در جو را تأیید کند. محققان تخمین می‌زنند که وجود جو پایدار در LHS ۱۱۴۰b ظرف چهار تا پنج سال آینده تأیید یا رد خواهد شد.

ستاره‌شناسان سیاره‌ای فراخورشیدی را کشف کرده‌اند که از مرگ ستاره‌اش جان سالم به در برده است.

در ۱۶ جولای، مجله Phys گزارش داد که ستاره‌شناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی جیمز وب، سیاره فراخورشیدی غول‌پیکر Beta Pictoris d را کشف کردند که مدت‌ها در یکی از درخشان‌ترین دیسک‌های پیراستاره‌ای کشف نشده بود. این سیاره با امضای شیمیایی جو آن شناسایی شد.