سه طرح اصلی برای پایان جنگ رمضان چیست؟

به گزارش مجله خبری نگار/فرهیختگان: با تداوم جنگ میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی، سه طرح اصلی برای توقف جنگ مطرح شده است: طرح ایالات متحده، طرح مشترک چین–پاکستان و طرح پیشنهادی ایران.

طرح آمریکا؛ توقف و تضعیف برنامه هسته‌ای ایران

طرح پیشنهادی آمریکا شامل مجموعه‌ای از شروط سخت‌گیرانه علیه ایران است که مهم‌ترین آنها عبارتند از:

تعطیلی و تخریب تأسیسات هسته‌ای در نطنز، اصفهان و فردو، توقف کامل برنامه تسلیحات هسته‌ای، ممنوعیت غنی‌سازی در داخل کشور، تحویل مواد غنی‌شده به نهاد‌های بین‌المللی، پذیرش نظارت کامل خارجی، محدودسازی برنامه موشکی و توقف حمایت‌های منطقه‌ای.

این خواسته‌ها نشان می‌دهد پذیرش طرح آمریکا، همان تسلیم کامل ایران است. این طرح به طور خلاصه سه اصل اساسی دارد که طی دو دهه اخیر به طور سنتی شاخص اصلی درخواست‌های آمریکا بوده و شامل توقف و تضعیف جدی در برنامه هسته‌ای، موشکی و نفوذ منطقه‌ای می‌شود. ابتدای این تسلیم، یک تسلیم نمادین سیاسی است که در قالب پذیرش این خواسته‌ها توسط ایران و دیدار مقامات تهران با مسئولان آمریکایی مانند جی دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا در پاکستان صورت می‌گیرد. هسته اصلی طرح آمریکا تسلیم ایران بوده و بازگشایی تنگه هرمز در آن موضوعی فرعی است. این خواسته‌ها با واقعیت‌های سیاسی، نظامی و منطقی تطبیقی ندارند.

تهران این خواسته‌ها را در طول دو دهه اخیر نپذیرفته و با وجود دو جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، از پذیرش آنها خودداری کرده است. در هردو جنگ پایداری ایران مانع تحقق این خواسته‌ها شده است.

طرح چین-پاکستان؛ بازگشایی تنگه هرمز

طرح مشترک پکن–اسلام‌آباد بر توقف فوری درگیری‌ها و آغاز مذاکرات صلح تأکید دارد. مفاد اصلی این طرح شامل پایان خصومت‌ها، تضمین امنیت تأسیسات غیرنظامی، حفظ امنیت مسیر‌های دریایی و حرکت در چارچوب منشور سازمان ملل است.

اول از همه توجه به ساختار میانجی‌گری اهمیت دارد. به نظر می‌رسد چین در پی کمک به پاکستان برای ارتقای موقعیت خود است. پیش از این، چین در توافق میان ایران و عربستان شرکت کرده بود که پاکستان در آن نقشی نداشت. این دو میانجی، حملات به ایران را محکوم کرده‌اند، اما به دلیل رابطه با دولت‌های حاشیه جنوبی خلیج فارس، نسبت به کشیده شدن درگیری به این منطقه، خشنود نیستند. هسته اصلی این طرح، بازگشایی تنگه هرمز است. این طرح البته مشابهت زیادی با خواسته دولت‌های عربی دارد که خواهان بازگشایی هرمز و توقف حملاتی‌اند که امنیت و اقتصاد آنها را تحت تاثیر قرار داده است.

از نظر موقعیت درگیری، طرح مبتنی بر توقف موقت برای برگزاری مذاکرات جامع است. مشکل ایران با آن، از دست رفتن اهرم تنگه هرمز بدون هیچ‌گونه آورده و توقف موقت جنگ است که می‌تواند باعث از سرگیری مجدد جنگ شود. طرح مزبور نیز با واقعیات انطباق کاملی ندارد. ایران خواهان توقف کامل جنگ است.

طرح ایران؛ بهره‌گیری از اهرم ژئوپلتیک برای پایان پایدار جنگ

ایران طرح آمریکا و طرح چین-پاکستان را رد کرده است. به طور دقیق مفاد خواسته‌های ایران توسط منابع رسمی، اعلام نشده‌اند، اما بر اساس مواضع کلی در طول جنگ می‌توان آنها را تا حدودی حدس زد. از این رو خواسته‌های ایران احتمالا شامل موارد زیر می‌گردد: توقف کامل جنگ، انتفاع از تنگه هرمز، رفع تحریم، انعطاف در پرونده هسته‌ای.

هسته اصلی طرح ایران حفظ اهرم تنگه هرمز است و بقیه خواسته‌ها از طریق آن محقق می‌شوند. تنگه هرمز ضامن تامین هزینه‌های بازسازی است که می‌تواند از طریق دریافت عوارض و ملزم کردن طرف‌ها به پرداخت غرامت کسب شود. کنترل بر تنگه هرمز همچنین تضمین عدم از سرگیری جنگ علیه ایران در آینده بوده و یک اهرم جدید و کارآمد نسبت به اهرم هسته‌ای، برای رفع تحریم‌ها است.

علی‌رغم شگفت‌آور بودن خواسته‌های ایران با مبنا قرار دادن موازنه پیشین قوا، این طرح به دلیل آشکار شدن مختصات جدیدی از موازنه قوا، با واقعیت همخوان است. برخی که آن را به دلیل ملزم شدن دشمن به پذیرش موقعیت برتر ایران غیرواقعی می‌دانند، ریشه نگاه‌شان مرتبط به برداشت از موازنه قوا در پیش از جنگ است. جنگ، اما واقعیت‌های جدیدی به صحنه تحمیل کرده است که مباحث آن در میان کارشناسان جریان دارد؛ یکی از ویژگی‌های آن ظرفیت بالای ژئوپلتیک در مقابله با فناوری است، زیرا ایران با اتکا به موقعیت ژئوپلتیکی خود موفق شده در برابر اوج فناوری جهان که در اختیار آمریکا است، به خوبی مقاومت کند.