تالاب زریوار همچنان در معرض فشار فعالیت‌های انسانی و تغییر کاربری اراضی

به گزارش مجله خبری نگار، با افزایش فشار جمعیت شهری و روستایی اطراف تالاب، متاسفانە برنامه‌های کوتاه‌مدت و پروژه‌محور برای احیای تالاب نتوانسته‌اند تأثیر چشم‌گیر و بلندمدتی داشته باشند؛ بسیاری از اقدامات حفاظتی تنها محدود به مقابله با اثرات فوری شده و مدیریت جامع و علمی که همه ذی‌نفعان از مردم محلی گرفته تا دستگاه‌های اجرایی در آن مشارکت داشته باشند، تاکنون به‌صورت کامل اجرایی نشده است.

در این میان کارشناسان محیط زیست تاکید می‌کنند که تالاب‌ها به‌ویژه زریوار، به‌عنوان آخرین بخش حوزه آبخیز، بیشترین تأثیر را از فعالیت‌های بالادست می‌پذیرند؛ بنابراین حفاظت پایدار آن نیازمند برنامه‌ریزی یکپارچه، مشارکت گسترده جامعه محلی، نظارت مستمر بر آلاینده‌ها و جلوگیری از ساخت‌وساز‌های غیرمجاز است تا این اکوسیستم ارزشمند بتواند خدمات زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی خود را حفظ کند.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی کردستان گفت: تالاب‌ها از حساس‌ترین اکوسیستم‌های طبیعی هستند که به‌دلیل قرار گرفتن در انتهای حوزه‌های آبخیز، بیشترین تأثیر را از فعالیت‌های انسانی می‌پذیرند و حفاظت از آنها نیازمند برنامه‌های علمی، مشارکتی و بلندمدت است.

معروف قادری اظهار کرد: تالاب‌ها از ارزشمندترین و حیاتی‌ترین زیست‌بوم‌های کره زمین به شمار می‌روند که خدمات متعدد زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی برای جوامع انسانی دارند و به همین دلیل در سطح جهانی توجه ویژه‌ای به حفاظت از آنها می‌شود.

وی با اشاره به شکل‌گیری کنوانسیون حفاظت از تالاب‌ها افزود: در سال ۱۳۴۹ و با برگزاری نشست بین‌المللی در شهر رامسر، کنوانسیون حفاظت از تالاب‌ها شکل گرفت که در حال حاضر بیش از ۱۷۰ کشور عضو آن هستند و ایران نیز ده‌ها تالاب ثبت‌شده در این کنوانسیون دارد.

قادری ادامه داد: تالاب‌ها به‌دلیل قرار گرفتن در پایین‌دست حوزه‌های آبخیز، بیشترین تأثیر را از فعالیت‌های انسانی می‌پذیرند؛ به‌طوری‌که تغییر کاربری اراضی، کشاورزی ناپایدار، سدسازی، برداشت بی‌رویه منابع آب، ورود فاضلاب‌ها، رسوب‌گذاری و آلودگی‌ها از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده آنها محسوب می‌شود.

وی درباره چرایی پروژه‌محور بودن اقدامات احیای تالاب‌ها گفت: این زیست‌بوم‌ها بسیار حساس و شکننده‌اند و هرگونه اقدام باید علمی، پژوهش‌محور و با احتیاط انجام شود، بنابراین بسیاری از فعالیت‌ها در قالب پروژه‌های مشخص و محدود اجرا می‌شود و تمرکز اصلی بر مدیریت تهدید‌ها در سطح حوضه آبخیز است.

معاون محیط زیست کردستان با اشاره به وضعیت تالاب زریوار بیان کرد: طی سال‌های اخیر اقدامات متعددی برای کاهش تهدید‌ها انجام شده که از جمله آن می‌توان به اجرای طرح‌های کنترل رسوب با همکاری منابع طبیعی، تجهیز امکانات مقابله با حریق برای جوامع محلی و ادارات، پایش آلودگی‌ها، هدایت فاضلاب حدود ۱۰ روستا و شهر مریوان به تصفیه‌خانه و مدیریت فضولات دامی اشاره کرد.

وی در ادامه افزود: برنامه جامع مدیریت تالاب زریوار نیز طی چهار سال و با مشارکت گسترده ذی‌نفعان محلی، دستگاه‌های اجرایی، کشاورزان، معتمدان محلی و کارشناسان تدوین شده و برخلاف بسیاری از برنامه‌ها که از بالا به پایین طراحی می‌شوند، این برنامه با رویکرد مشارکتی و از پایین به بالا تهیه شده است.

قادری درباره ساخت‌وساز‌های غیرمجاز در حاشیه تالاب نیز گفت: هیچ‌یک از این ساخت‌وساز‌ها مجوز محیط‌زیستی ندارند و اقدامات قضایی متعددی برای جلوگیری از آنها انجام شده است و همچنین توسعه روستا‌ها به سمت محدوده تالاب محدود شده است.

وی تأکید کرد: حفاظت پایدار از تالاب‌ها نیازمند همکاری مستمر دستگاه‌های اجرایی، مشارکت مردم محلی و مدیریت یکپارچه در کل حوزه آبخیز است، زیرا هرگونه فعالیت نادرست در بالادست، در نهایت اثر خود را بر این زیست‌بوم‌های حساس نشان می‌دهد.