دانشگاه چشمه زایش زیست‌بوم فناوری است

به گزارش مجله خبری نگار،به گزارش روز دوشنبه گروه علمی از وزارت علوم، معصومه خان‌احمدی اظهارداشت: دانشگاه باید به شکلی واقعی حلقه اتصال صنعت و جامعه در حل مسائل کشور باشد و سرمایه‌گذاری در عرصه فناوری باعث تضمین امنیت، استقلال و رشد اقتصادی کشور می‌شود.

مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و توسعه فناوری وزارت علوم، تحول در آموزش و پژوهش را لازمه این رویکرد عنوان کرد و ادامه داد: تربیت دانشجوی مهارت‌محور، حرکت پژوهش‌ها به سمت تحقیقات کاربردی و مسئله‌محور و پیوند دادن ایده‌ها، خدمات و محصولات دانشگاهی با پارک‌های علم و فناوری، از الزامات این مسیر است.

وی پارک‌های علم و فناوری را بستری برای ایجاد ارتباط میان دانشگاه، صنعت، جامعه و بازار عنوان کرد و افزود: دانشگاه‌ها با کمک این ساختار‌ها می‌توانند در کنار آموزش و پژوهش، نوآوری، کارآفرینی و اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی را نیز در مأموریت خود قرار دهند.

خان‌احمدی تصریح کرد: تجاری‌سازی فناوری وقتی به نتیجه می‌رسد که میان ظرفیت‌های فناورانه کشور، نیاز‌های بازار، سرمایه انسانی و ساختار‌های پشتیبان ارتباط مؤثری برقرار شود و صرف افزایش تعداد نهاد‌های فعال در زیست‌بوم نوآوری نمی‌تواند این فاصله را جبران کند.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه فناوری وزارت علوم، با اشاره به تغییر ماهیت رقابت کشور‌ها از تولید صرف علم به تبدیل دانش به فناوری و ارزش اقتصادی و اجتماعی، تأکید کرد که اثرگذاری واقعی علم زمانی شکل می‌گیرد که فناوری بتواند در زندگی مردم، اقتصاد و حل مسائل جامعه نمودار شود.

خان‌احمدی گفت: امروزه رقابت کشور‌ها بر سر تبدیل دانش به فناوری، فناوری به اقتصاد و اقتصاد به رفاه مردم و امنیت کشور است. یکی از دلایل توسعه سریع فناوری در کشور‌های توسعه‌یافته نیز توجه جدی به تجاری‌سازی نتایج تحقیقات پژوهشی و ایده‌های فناورانه است.

وی افزود: فراهم کردن زنجیره «ایده تا اثرگذاری» می‌تواند به اقتدار علمی کشور منجر شود و مهم‌ترین نشانه این اقتدار، میزان اثرگذاری ملموس فناوری در جامعه است. اگر حکمرانی بتواند با سیاست‌گذاری متناسب، زمینه استفاده از ظرفیت‌های فناوری را در بخش‌های مختلف زندگی مردم فراهم کند، می‌توان گفت کشور توانسته است از قدرت فناوری برای تقویت اقتدار ملی بهره بگیرد.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه فناوری وزارت علوم ادامه داد: این موضوع را نمی‌توان جدا از شاخص‌های توسعه اقتصادی و فرهنگی دید؛ چراکه هرگاه تولید ناخالص داخلی یک کشور به رشد و توسعه قابل توجهی برسد، ردپای فناوری نیز در آن قابل مشاهده خواهد بود.

وی در ادامه اظهار کرد: در سال‌های اخیر، از نظر تعداد و تنوع، نهاد‌های فعال در زیست‌بوم کارآفرینی و نوآوری رشد کرده‌اند و مراکز رشد، دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری، شتاب‌دهنده‌های خصوصی، صندوق‌های پژوهش و فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان توسعه یافته‌اند؛ اما رشد کمی این مجموعه‌ها لزوماً به معنای افزایش اثربخشی آنها نیست.

خان احمدی افزود: در برخی موارد، شاخص ارزیابی عملکرد به جای تمرکز بر اثربخشی، حل مسائل کشور و هدف‌گیری نوآوری، به سمت مداخله در اقتصاد خُرد رفته است. از سوی دیگر، ضعف در اجرای قوانین باعث شده است برخی نهاد‌های زیست‌بوم با مسائلی مانند انتخاب نامناسب کسب‌وکارها، ارائه خدمات غیرمؤثر و نبود ارزیابی دقیق عملکرد مواجه شوند.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه فناوری وزارت علوم تأکید کرد: از ابزار‌های قانونی موجود می‌توان بسیار بهتر استفاده کرد. از طرفی مسئله اتصال به بخش اقتصادی و بازار فقط به دانشگاه‌ها محدود نمی‌شود، بلکه کل اجزای اکوسیستم نوآوری کشور با این مسئله مواجه هستند.

به گفته وی، با وجود فعالیت بیش از دو دهه زیست‌بوم نوآوری و فناوری، هنوز در برخی موارد مشخص نیست برای ایجاد تعامل مؤثرتر میان جامعه علمی و صنعت و تبدیل خروجی‌های علمی به محصول و ارزش اقتصادی، دقیقاً چه حلقه‌هایی باید تقویت شود؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در سیاست‌ها، عملکرد نهاد‌ها و نحوه ارتباط آنها با یکدیگر را نشان می‌دهد.

خان‌احمدی درباره عوامل مؤثر بر موفقیت تجاری‌سازی نیز اظهار کرد: تجاری‌سازی حاصل کنار هم قرار گرفتن مجموعه‌ای از عوامل است و نمی‌توان موفقیت یا شکست در این حوزه را به یک عامل خاص مانند سرمایه، قانون یا فرهنگ نسبت داد.

وی حمایت‌های قانونی، ایده مناسب، اندازه بازار و مزیت رقابتی و فرهنگ نوآوری را از جمله این عوامل برشمرد و افزود: هر یک از این عناصر در موفقیت تجاری‌سازی اثرگذارند و در کنار یکدیگر می‌توانند به سلامت و پایداری اکوسیستم کمک کنند.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه فناوری وزارت علوم در عین حال درباره وضعیت زیرساخت‌های موجود گفت: از نظر قوانین و مقررات، مجموعه‌ای از قوانین مهم و مترقی در حوزه حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور وجود دارد و از نظر نهادسازی نیز تقریباً نهاد‌های اصلی و عناصر مهم شکل گرفته‌اند و خدمات خود را ارائه می‌کنند.

وی تصریح کرد: با این حال، بخش قابل توجهی از رشد و موفقیت تجاری‌سازی فناوری، فارغ از تعداد نهادها، به سیاست‌ها، عملکرد نهاد‌های متولی تجاری‌سازی علم و فناوری و میزان هماهنگی آنها با یکدیگر وابسته است.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و توسعه فناوری وزارت علوم افزود: رشد زیست‌بوم نوآوری و ورود مجموعه‌های متعدد دولتی و خصوصی به این حوزه، ضرورت برخورداری این فعالیت‌ها از اصول و چارچوبی کارآمد را افزایش داده است؛ در حالی که قوانین موجود از نظر شفافیت، جامعیت و همچنین در مرحله اجرا، برای مدیریت و هدایت تغییرات و نوآوری‌های جدید با چالش‌هایی مواجه هستند.

خان‌احمدی تاکید کرد: مسئله اصلی این نیست که چه تعداد ساختار و نهاد در حوزه فناوری ایجاد شده؛ بلکه باید دید این مجموعه‌ها تا چه اندازه می‌توانند ظرفیت‌های علمی، انسانی و فناورانه را به نیاز‌های واقعی اقتصاد و جامعه متصل کنند.

وی افزود: در چنین شرایطی، سازمان‌هایی که بتوانند میان ظرفیت‌های موجود، بازار، سرمایه انسانی و نیاز‌های واقعی جامعه ارتباط ایجاد کنند، زمانی اثرگذار خواهند بود که مأموریت خود را بر حل مسئله، ایجاد ارزش و توسعه فرصت‌های جدید متمرکز کنند.