گروهی از افراد که در دوران پیری توانایی‌های شناختی خود را از دست نمی‌دهند، شناسایی شده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، مغز انسان حتی در سنین پیری نیز به تشکیل نورون‌های جدید ادامه می‌دهد - و در افرادی که به آنها "ابرپیرها" می‌گویند، این فرآیند به طور قابل توجهی فعال‌تر است. این نتیجه‌ای است که محققان دانشگاه ایلینوی به آن رسیده‌اند. این مطالعه در مجله Nature منتشر شده است.

ابرپیر‌ها افرادی بالای ۸۰ سال هستند که حافظه و توانایی‌های شناختی قابل مقایسه با افراد بسیار جوان‌تر را حفظ می‌کنند. دانشمندان ۳۸ نمونه مغز اهدا شده به علم پس از مرگ را تجزیه و تحلیل کردند و پنج گروه را با هم مقایسه کردند: بزرگسالان جوان سالم، بزرگسالان مسن بدون اختلال شناختی، ابرپیرها، افرادی با علائم پیش‌بالینی بیماری آلزایمر و بیمارانی با تشخیص قطعی.

توجه ویژه‌ای به هیپوکامپ، ناحیه‌ای از مغز که مسئول تشکیل حافظه است، معطوف شد. محققان نزدیک به ۳۵۶۰۰۰ هسته سلولی جدا شده از این ساختار را بررسی کردند و به دنبال نشانگر‌های نوروژنز - فرآیند تشکیل نورون جدید - بودند. این تجزیه و تحلیل سه مرحله از رشد را پوشش می‌داد: سلول‌های بنیادی، نوروبلاست‌ها و نورون‌های نابالغ.

نتایج بسیار جالب بود. افراد بسیار پیر تقریباً دو برابر سایر افراد مسن سالم، نورون‌های نابالغ داشتند. این نشان می‌دهد که مغز آنها حتی در سنین بسیار بالا نیز به طور فعال خود را نوسازی می‌کند.

در گروهی با علائم پیش‌بالینی بیماری آلزایمر، دانشمندان تغییرات مولکولی را کشف کردند که نشان‌دهنده شروع اختلال در سیستم نوروژنز است. در بیماران مبتلا به زوال عقل پیشرفته، تعداد نورون‌های نابالغ به طور قابل توجهی کاهش یافته بود.

تجزیه و تحلیل ژنتیکی نشان داد که در افراد مسن‌تر، فعالیت ژن‌های مرتبط با انعطاف‌پذیری سیناپسی و تولید فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز، پروتئینی ضروری برای بقا و رشد نورون‌ها، افزایش یافته است. این ویژگی‌ها ممکن است زمینه‌ساز تاب‌آوری شناختی باشند.

بحث بر سر اینکه آیا نوروژنز در مغز انسان بالغ ادامه دارد یا خیر، بیش از دو دهه است که ادامه دارد. در اواخر دهه ۱۹۹۰، اولین داده‌ها حاکی از تداوم آن پس از دوران کودکی بود، اما مطالعات بعدی در این مورد تردید ایجاد کردند. این مطالعه جدید، پشتیبانی بیشتری از این ایده ارائه می‌دهد که تشکیل نورون‌های جدید به طور کامل متوقف نمی‌شود و ممکن است نقش کلیدی در پیری سالم داشته باشد.

به گفته نویسندگان، این نتایج امیدی برای توسعه درمان‌هایی با هدف حفظ یا تحریک نوروژنز ارائه می‌دهد. این می‌تواند یکی از راه‌های پیشگیری از بیماری آلزایمر و سایر اشکال زوال عقل باشد.

محققان تأکید می‌کنند که پیری مغز لزوماً به معنای زوال اجتناب‌ناپذیر نیست. درک اینکه چرا برخی افراد انعطاف‌پذیری عصبی و حافظه را تا سنین پیری حفظ می‌کنند، می‌تواند استراتژی‌های جدیدی را برای حفظ سلامت شناختی ارائه دهد.