دانشمندان فواید گوجه فرنگی را برای بیماری کبد کشف کرده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، مصرف روزانه گوجه فرنگی تازه و سس گوجه فرنگی با کاهش بیشتر تجمع چربی کبد در بزرگسالان مبتلا به بیماری کبد چرب مرتبط با متابولیسم مرتبط بود. این نتیجه گیری توسط محققان ایتالیایی پس از یک مطالعه شش هفته‌ای، همانطور که در مجله Nutrients گزارش شده است، حاصل شد.

چگونه مطالعه انجام شد

مطالعه‌ی POMOSANO شامل ۷۹ فرد ۱۸ تا ۶۵ ساله مبتلا به بیماری کبد چرب مرتبط با متابولیسم یا MASLD بود. پیش از این، این بیماری معمولاً به عنوان بیماری کبد چرب غیرالکلی شناخته می‌شد. این بیماری شامل تجمع چربی اضافی در سلول‌های کبدی است و خطر ابتلا به این بیماری با مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲، اختلالات چربی و سایر مشکلات متابولیکی افزایش می‌یابد.

در تمام شرکت‌کنندگان، تجمع چربی کبد با استفاده از پارامتر تضعیف فراصوت کنترل‌شده یا CAP تأیید شد. این پارامتر که با استفاده از دستگاه FibroScan اندازه‌گیری می‌شود، امکان ارزیابی غیرتهاجمی درجه استئاتوز را فراهم می‌کند. این مطالعه شامل افرادی با شاخص توده بدنی (BMI) ۳۰ یا کمتر بود. شرکت‌کنندگانی که سایر بیماری‌های کبدی یا مصرف بیش از حد الکل داشتند، از مطالعه حذف شدند.

داوطلبان به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. گروه اول شامل ۴۲ نفر بود که به مدت شش هفته روزانه ۲۰۰ گرم گوجه فرنگی تازه و ۵۰ گرم سس گوجه فرنگی مصرف کردند. ۳۷ شرکت کننده دیگر گوجه فرنگی را به طور کامل از رژیم غذایی خود حذف کردند.

هر دو گروه توصیه‌های غذایی یکسانی دریافت کردند. همچنین از شرکت‌کنندگان خواسته شد که سطح فعالیت بدنی و سبک زندگی معمول خود را حفظ کنند. گوجه‌فرنگی و سس از یک تولیدکننده‌ی دارای مجوز تهیه شدند تا اطمینان حاصل شود که مواد تشکیل‌دهنده تا حد امکان در طول آزمایش ثابت باقی می‌مانند.

قبل و بعد از مطالعه، محققان وزن بدن، دور کمر، ترکیب بدن، شمارش سلول‌های خونی، سفتی کبد و شدت استئاتوز را ارزیابی کردند. متخصصانی که معاینه کبد و آزمایش‌های آزمایشگاهی را انجام می‌دادند، از گروه‌بندی هر شرکت‌کننده بی‌اطلاع بودند.

سطح چربی کبد چه تغییری کرده است؟

طی شش هفته، CAP در هر دو گروه کاهش یافت. با این حال، در میان کسانی که روزانه گوجه فرنگی و سس گوجه فرنگی مصرف می‌کردند، این کاهش چشمگیرتر بود. میانگین کاهش در گروه گوجه فرنگی ۳۵ دسی‌بل بر متر در مقابل ۱۸ دسی‌بل بر متر در گروه کنترل بود. پس از در نظر گرفتن تفاوت‌های پایه، تفاوت تعدیل‌شده در تغییر CAP بین گروه‌ها به ۲۶.۶۳ دسی‌بل بر متر رسید. این نتیجه از نظر آماری معنی‌دار بود.

با این حال، وزن بدن، شاخص توده بدنی، دور کمر و میزان چربی کل و احشایی در شرکت‌کنندگان تغییر معنی‌داری نداشت. این نشان می‌دهد که کاهش CAP با کاهش وزن قابل توجهی همراه نبوده است.

در عین حال، دانشمندان هیچ تفاوت معنی‌داری بین گروه‌ها در سفتی کبد یا شاخص FIB-۴ که ​​برای ارزیابی اولیه خطر فیبروز استفاده می‌شود، مشاهده نکردند. گلوکز، کلسترول، التهاب، آنزیم‌های کبدی و اکثر پارامتر‌های بیوشیمیایی دیگر نیز بدون تغییر باقی ماندند.

بنابراین، اثر این مطالعه در درجه اول به شاخص استئاتوز محدود شد. نویسندگان دریافتند که مصرف گوجه فرنگی فیبروز را کاهش می‌دهد، عملکرد کبد را بازیابی می‌کند یا از ایجاد سیروز جلوگیری می‌کند.

چرا گوجه فرنگی می‌تواند بر کبد تأثیر بگذارد؟

محققان این فرضیه را مطرح کردند که این اثر احتمالی مربوط به مواد فعال بیولوژیکی موجود در گوجه فرنگی است. این مواد شامل لیکوپن، بتاکاروتن، پلی فنول‌ها و سایر ترکیبات با خواص آنتی‌اکسیدانی و ضد التهابی هستند.

لیکوپن ممکن است در تنظیم متابولیسم چربی، استرس اکسیداتیو و التهاب نقش داشته باشد. علاوه بر این، پس از پختن، جذب آن آسان‌تر می‌شود. به همین دلیل، دانشمندان گوجه فرنگی تازه را با سس گوجه فرنگی ترکیب کردند.

با این حال، غلظت لیکوپن و سایر کاروتنوئید‌ها در خون شرکت‌کنندگان اندازه‌گیری نشد. بنابراین، این مطالعه نمی‌تواند مشخص کند که کدام ترکیب خاص باعث تغییرات مشاهده شده است. نمی‌توان اثر ترکیبی چندین جزء گوجه‌فرنگی را رد کرد.

چرا نتیجه‌گیری‌ها هنوز نمی‌توانند نهایی تلقی شوند؟

علیرغم طراحی تصادفی، این مطالعه دارای تعدادی محدودیت قابل توجه بود. این مطالعه در یک مرکز واحد انجام شد، تنها شش هفته طول کشید و شامل ۷۹ شرکت‌کننده بود. اکثر شرکت‌کنندگان مرد بودند و افرادی که شاخص توده بدنی بالای ۳۰ داشتند، از مطالعه حذف شدند.

شرکت‌کنندگان می‌دانستند که به کدام گروه اختصاص داده شده‌اند و رعایت رژیم غذایی در درجه اول با گزارش شخصی ارزیابی شد. چربی کبد به طور غیرمستقیم با استفاده از CAP اندازه‌گیری شد، نه با بیوپسی یا MRI.

علاوه بر این، CAP نه تنها در افرادی که گوجه فرنگی مصرف می‌کردند، بلکه در گروه کنترل نیز کاهش یافت. این می‌تواند به دلیل توصیه‌های کلی غذایی، تغییرات در رفتار غذایی شرکت‌کنندگان یا نوسانات طبیعی در این شاخص باشد.

نویسندگان همچنین مشخص نکردند که آیا این اثر پس از دوره شش هفته‌ای همچنان ادامه دارد یا خیر و اینکه آیا می‌تواند خطر التهاب، فیبروز یا سیروز را بیشتر تحت تأثیر قرار دهد یا خیر. اهمیت بالینی کاهش مشاهده شده در CAP هنوز مشخص نشده است.

محققان معتقدند که این یافته‌ها مستلزم آزمایش‌های بزرگتر و طولانی‌تر است. در حال حاضر، این مطالعه فقط نشان می‌دهد که مصرف روزانه ۲۰۰ گرم گوجه‌فرنگی تازه و ۵۰ گرم سس گوجه‌فرنگی ممکن است با کاهش یک شاخص استئاتوز در برخی از بیماران مبتلا به MASLD مرتبط باشد.

این نتایج را نمی‌توان به همه افراد تعمیم داد یا اثبات کرد که گوجه فرنگی به تنهایی می‌تواند بیماری کبد چرب را درمان کند. بیماران مبتلا به بیماری کبد نباید از گوجه فرنگی به عنوان جایگزینی برای درمان تجویز شده استفاده کنند یا رژیم غذایی خود را بدون مشورت با پزشک تغییر دهند.