مغز سگ‌ها تغییرات چهره انسان‌ها را میفهمد؟

به گزارش مجله خبری نگار/بهار،پژوهشگران با نمایش تصاویری از حالت‌های گوناگون چهره انسان، فعالیت بخش‌های مختلف مغز سگ‌ها را بررسی کردند.

لورا کوایا، از نویسندگان این پژوهش در دانشگاه وین، گفت مطالعات رفتاری پیشین نشان داده بودند سگ‌ها قادرند برخی حالت‌های چهره انسان را از یکدیگر بازشناسند.

با این حال، در اغلب این مطالعات تنها دو حالت، یکی مثبت و دیگری منفی، هم‌زمان بررسی می‌شد و روشن نبود آیا سگ‌ها می‌توانند حالت‌های مختلف چهره را که بار عاطفی مشابهی دارند، از یکدیگر تشخیص دهند یا نه.

اکنون یافته‌های کوایا و همکارانش حاکی از آن است که مغز سگ‌ها نه تنها چهره‌های شاد را از حالت‌های منفی متمایز می‌کند، بلکه قادر است میان برخی حالت‌های منفی نیز تفاوت بگذارد و ترس را از خشم یا غم بازشناسد.

کوایا گفت این نخستین بار است که نشان داده می‌شود مغز سگ‌ها می‌تواند حالت‌هایی با بار عاطفی یکسان را از یکدیگر متمایز کند.

پژوهشگران در مقاله‌ای که در نشریه علمی «آی‌ساینس» منتشر شد، توضیح دادند این آزمایش‌ها روی سگ‌های خانگی انجام شده است. این سگ‌ها آموزش دیده بودند بدون اجبار، در حالت بیداری و بدون مهار حرکتی، داخل دستگاه‌ام‌آر‌آی بی‌حرکت دراز بکشند.

در نخستین آزمایش، به هشت سگ پنج مجموعه چهره شاد و پنج مجموعه چهره خنثی نشان داده شد. هر مجموعه شامل چهار عکس از افرادی ناآشنا بود که جنسیتشان با مراقب اصلی سگ یکسان بود. این فرایند برای هر سگ پنج بار تکرار شد.

نتایج حاکی از آن بود که هنگام نمایش چهره‌های شاد، در مقایسه با چهره‌های خنثی، فعالیت بخش‌های مشخصی از مغز سگ‌ها افزایش می‌یابد.

این نواحی با پردازش پیشرفته دیداری، تعاملات اجتماعی و دریافت پاداش ارتباط دارند و افزایش فعالیت آنها نشان می‌دهد مغز سگ‌ها چهره شاد را محرکی مثبت تلقی کرده است.

پژوهشگران سپس دومین آزمایش‌ام‌آر‌آی را با شرکت ۱۲ سگ انجام دادند. این بار مجموعه‌های تازه‌ای از چهره‌های ناآشنا با چهار حالت شادی، غم، ترس و خشم به سگ‌ها نشان داده شد.

محققان با کمک یادگیری ماشینی، فعالیت نواحی مغزی شناسایی‌شده در آزمایش نخست را تحلیل کردند. نتایج حاکی از آن بود که از روی این فعالیت‌ها می‌توان چهره‌های شاد را از هر یک از حالت‌های منفی تشخیص داد، اما تمایز میان حالت‌های منفی مختلف ممکن نبود.

با این حال، بررسی فعالیت کل مغز سگ‌ها تصویر متفاوتی ارائه کرد. پژوهشگران دریافتند چهره‌های غمگین و هراسان و همچنین چهره‌های خشمگین و هراسان، الگو‌های متفاوتی از فعالیت را در بخش‌های گوناگون مغز ایجاد می‌کنند.

در مقابل، واکنش مغز سگ‌ها به چهره‌های خشمگین و غمگین تفاوت مشخصی نداشت.

رائول هرناندز پرز، نویسنده اصلی پژوهش، گفت حالت‌های منفی گوناگون ممکن است واکنش‌های متفاوتی در سگ‌ها برانگیزند، زیرا هر یک بیانگر نوع متفاوتی از تهدید است.

به گفته پژوهشگران، تشخیص دو حالت چهره با بار عاطفی مشابه، یعنی دو حالت مثبت یا دو حالت منفی، احتمالا برای سگ‌ها دشوارتر است. آنها همچنین ممکن است برای تمایز میان خشم و غم به نشانه‌های بیشتری، از جمله زبان بدن، نیاز داشته باشند.

این پژوهش محدودیت‌هایی نیز داشت. شمار سگ‌های مورد بررسی اندک بود، بیشتر آنها به نژاد بوردر کولی تعلق داشتند و همه سالم و فاقد مشکلات رفتاری بودند.

کوایا گفت یافته‌های این مطالعه می‌تواند کاربرد عملی داشته باشد. برای نمونه، ابراز شادی هنگام آموزش سگ ممکن است به بهبود روند یادگیری آن کمک کند.

بریجت والر، استاد تکامل و رفتار اجتماعی در دانشگاه ناتینگهام ترنت، نتایج پژوهش را «جالب توجه» خواند و گفت این یافته‌ها نشان می‌دهد فرایند اهلی شدن چگونه سگ‌ها را برای درک رفتار انسان‌ها آماده کرده است.

او افزود: «لبخند رایج‌ترین حالت چهره انسان است و نقشی حیاتی در تعاملات اجتماعی ما دارد؛ بنابراین منطقی است که سگ‌ها توانایی ویژه‌ای برای تمایز آن از دیگر حرکات چهره پیدا کرده باشند.»