پیام‌های متفاوت کی‌یف و بلگراد از سفر زلنسکی به صربستان

به گزارش مجله خبری نگار،تارنمای کی‌یف ایندیپندنت نوشت: زلنسکی رئیس جمهوری اوکراین روز جمعه ۷ آگوست (۱۶ مرداد) در اولین دیدار رسمی از صربستان، با الکساندر ووچیچ رئیس جمهوری این کشور در بلگراد دیدار کرد.

این رسانه اوکراینی نوشت: این سفر عمدتا «نمادین» قلمداد می‌شود، زیرا صربستان به طور سنتی روابط نزدیک خود با روسیه را حفظ کرده است.

زلنسکی بعد از ورود به خاک صربستان در پیامی نوشت: ما درباره گسترش روابط اقتصادی بین دو کشور، روابط با اتحادیه اروپا و دیگر زمینه‌هایی که منافع دو کشور را تامین خواهد کرد و نیز مسائل امنیتی صحبت خواهیم کرد.

رئیس جمهوری اوکراین افزود، کشورش همواره آماده همکاری سازنده برای تامین منافع دوجانبه و بر اساس احترام متقابل است.

سفر دو روزه زلنسکی به صربستان علاوه بر ووچیچ دیدار با جورا متسوت (Duro Macut) نخست وزیر این کشور را نیز شامل می‌شود. زنسکی روز جمعه تایید کرد که گفت‌وگوهایش با رئیس جمهوری صربستان آغاز شده است.

کی‌یف ایندیپندنت افزود، از زمان آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین در سال ۲۰۲۲، صربستان به دنبال ایجاد توازن دیپلماتیک محتاطانه بین مسکو و غرب بوده است. روسیه به لحاظ تاریخی یکی از کلیدی‌ترین متحدان دیپلماتیک صربستان محسوب می‌شود و بلگراد به شدت به واردات گاز طبیعی از مسکو وابسته است.

برخی گزارش‌ها حاکی از آن هستند که به رغم روابط نزدیک صربستان با روسیه، بلگراد به طور غیرمستقیم تسلیحات اوکراین را تامین کرده هر چند که ووچیچ در مه (اردیبهشت) ۲۰۲۵ موضوع انتقال سلاح به کی یف را تکذیب کرد.

در عین حال سرویس اطلاعات خارجی روسیه، صنعت دفاعی صربستان را به تلاش برای «خنجر زدن به روسیه از پشت» متهم کرده است.

اولین دیدار رسمی ووچیچ از اوکراین در ژوئن (خرداد) ۲۰۲۵ به عنوان بخشی از اجلاس اوکراین و سران کشور‌های جنوب شرق اروپا در شهر ادوسای اوکراین انجام شد.

ووچیچ بر خلاف دیگر شرکت کنندگان در این اجلاس اعلامیه مشترک این اجلاس را که حمله روسیه به اوکراین را به عنوان «تهاجمی غیرقانونی» محکوم کردند، امضا نکرد و خواستار عقب نشینی کامل نیرو‌های روسیه از اوکراین و تاکید دوباره بر حمایت از تمامیت ارضی اوکراین شد.

پیش از سفر اخیر زلنسکی به بلگراد، روزنامه آلمانی فرانکفورتر آلگماینر خاطرنشان کرد که صربستان و اوکراین در طول سال‌ها همکاری نظامی خود را حفظ کرده‌اند. کریستوفر هیل سفیر سابق آمریکا در بلگراد به این روزنامه گفت آمریکا تلاش‌هایی را برای حمایت از همکاری نظامی صربستان و اوکراین در طول مدت خدمت او به عنوان سفیر در بلگراد (بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵) انجام داده است.

سفیر آمریکا گفت که درآغاز فعالیتش در صربستان، سفیر اوکراین با فهرستی از تجهیزات نظامی که اوکراین به آن‌ها نیاز فوری داشت، نزد او آمده است و همکاران او در سفارتخانه این موضوع را بررسی کردند که ایا صربستان قادر به تامین این نیاز‌ها هستند یا خیر، که آن توانستند این نیاز را تامین کنند.

سفیر سابق آمریکا در بلگراد همچنین گفت که آمریکا از روند خرید مهمات از صربستان برای تامین نیاز فوری اوکراین حمایت کرده است.

روزنامه آلمانی در ادامه نوشت: تا به امروز، صربستان بسیار بر این موضوع تاکید کرده که حتی یک گلوله هم به طور مستقیم به اوکراین نفروخته است که رسما صحت دارد و تامین این مهمات از طریق میانجی گرانی مانند لهستان و جمهوری چک انجام شده است.

هیل خاطرنشان کرد که چنین هشدار‌هایی از سوی برخی افراد به صورت خصوصی و محرمانه مطرح شده‌اند و دست‌کم در نشستی در پکن، ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه رسما به صربستان در این زمینه هشدار داد.

سفیر سابق آمریکا در بلگراد همچنین اظهار داشت که انتقاد‌ها از صربستان به دلیل خودداری از ملحق شدن به تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه روسیه، اغراق‌آمیز بوده و وی در دوران تصدی اش به سمت سفیر چنین استدلال می‌کرد که «صربستان می‌تواند به‌جای آن که صرفاً در سازوکار تحریم‌ها مشارکت کند- اقدامی که تأثیر چندانی بر وضعیت کلی نخواهد داشت- تدابیر دیگری اتخاذ کند که بسیار حائز اهمیت‌تر هستند.»

روزنامه آلمانی به نقل از خبرگزاری صربستان (Beta) نوشت: در آستانه دیدار زلنسکی همچنین بحث‌هایی درباره احتمال تولید مشترک پهپاد با همکاری کارشناسان اوکراینی و صربستان به عنوان مکان تولید و امارات به عنوان تامین کننده مالی آن مطرح بوده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس درباره این سفر نوشت: در حالی که صربستان تلاش می‌کند به اتحادیه اروپا ملحق شود، ووچیچ می‌کوشد روابط متوازنی را با مسکو علیه فشار‌های اتحادیه اروپا برقرار کند.

این رسانه افزود: بلگراد یکی از معدود پایتخت‌های اروپایی است که روابط دوستانه با روسیه را به رغم حمله این کشور به اوکراین حفظ کرده است.

به نوشته آسوشیتدپرس، صربستان در فرایند پیوستن به اتحادیه اروپا قرار دارد، اما این روند به دلیل سیاست‌های بلگراد در مقابل مسکو، مسکوت مانده است.

آسوشیتدپرس نوشت: صربستان تقریبا به طور کامل برای تامین نیاز انرژی خود به روسیه متکی است. هر چند بلگراد از تحریم روسیه خودداری کرده است، اما به اوکراین کمک کرده و ووچیچ به تازگی، ظاهرا در تلاش برای تقویت وجهه خود در غرب، تماس هایش با کی یف را تشدید کرد.

این رسانه خاطرنشان کرد که به صربستان هشدار داده شده که به دلیل روابطش با مسکو و عقبگرد کلی در وضعیت دموکراسی تحت رهبری ووچیچ، ممکن است دسترسی به بودجه‌های اتحادیه اروپا را از دست بدهد و نتواند روند عضویت خود در این اتحادیه را پیش ببرد؛ ووچیچ در یک سال گذشته با اعتراضاتی به رهبری جوانان مواجه بوده که پس از فاجعه ایستگاه قطار در نوامبر ۲۰۲۴، که منجر به کشته شدن ۱۶ نفر شد، شکل گرفت.

رادیو فرانسه به نقل از استراهینجا سوبوتیچ، مدیر برنامه و محقق ارشد مرکز سیاست اروپا در بلگراد، نوشت: صرف نظر از محتوای دیدار سران اوکراین و صربستان، دولت بلگراد از آن به عنوان ابزاری استفاده خواهد کرد تا نشان دهد که این کشور به اندازه کافی طرفدار غرب است که از رئیس جمهور اوکراین استقبال کند.

برای رهبر صربستان که در تلاش برای جلب رضایت مسکو، بروکسل و واشنگتن است، این دیدار فرصتی برای معرفی کشورش به عنوان یک شریک قابل احترام غرب است.

محقق مرکز سیاست اروپا در بلگراد همچنین گفت: این دیدار به از بین بردن تصویر تثبیت شده فعلی از صربستان به عنوان صرفاً نماینده روسیه کمک خواهد کرد؛ بنابراین از دیدگاه ارتباطات سیاسی بسیار مهم خواهد بود و ووچیچ قادر خواهد بود از شرکای غربی خود، در درجه اول اتحادیه اروپا، و همچنین آمریکا، امتیاز کسب کند.

رادیو فرانسه افزود: دولت صربستان مدتی است که به دنبال روابط نزدیک‌تر با دولت دونالد ترامپ است. بلگراد تلاش‌های لابی‌گری شدیدی را در واشنگتن انجام می‌دهد و منافع و سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی قابل توجهی را در معرض خطر قرار داده است. صربستان می‌خواهد نشان دهد که یک کشور منفور نیست که توسط دولت آمریکا نادیده گرفته شود، بلکه می‌تواند روی حمایت واشنگتن حساب کند.

این رسانه فرانسوی درباره تاثیر این سفر بر احیای تلاش‌های بلگراد برای عضویت در اتحادیه اروپا نوشت: روی کاغذ، عضویت در اتحادیه اروپا همچنان اولویت راهبردی اصلی صربستان است. اما در واقعیت، بلگراد سال‌هاست که سیاست ایجاد توازن بین غرب و روسیه را دنبال می‌کند. بلگراد در پنج سال گذشته هیچ فصل مذاکره جدیدی را باز نکرده است. با این حال، قبل از شروع جنگ در اوکراین، این کشور یکی از پیشروترین کشور‌ها در روند عضویت در اتحادیه اروپا بوده است. از آن زمان، چندین نامزد عضویت در اتحادیه از بلگراد پیشی گرفته‌اند. دولت صربستان با پذیرش رئیس جمهور اوکراین، به طور قابل توجهی به دنبال ارسال سیگنالی به کشور‌های بالتیک و لهستان خواهد بود که به بهانه روابط صربستان با مسکو، مانع از روند الحاق این کشور به اتحادیه شده‌اند.

سوبوتیج گفت:، اما این سفر همه مشکلات را یک شبه حل نخواهد کرد. سایر کشور‌های عضو، به ویژه هلند، نگران وخامت حاکمیت قانون و دموکراسی در صربستان هستند. نتیجه دیدار دو طرف هر چه که باشد، دولت صربستان از آن به نفع خود استفاده خواهد کرد. اما من فکر نمی‌کنم این استدلال به اندازه کافی قوی باشد که بلگراد را به طور ناگهانی به خط مقدم روند عضویت به اتحادیه اروپا بازگرداند.

این محقق همچنین گفت: همچنین نباید بستر سیاسی در داخل صربستان را فراموش کنیم. هر آنچه که ما در حال بحث درباره آن هستیم، به نوعی، بخشی از مبارزات انتخاباتی آینده است. دولت بلگراد از این سفر برای اطمینان بخشیدن به بخشی از رأی دهندگان خود و نشان دادن این که صربستان همچنان یک شریک مطلوب در خارج از کشور است، استفاده خواهد کرد.