سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقش‌آفرینی دانشگاه‌ها در حکمرانی و توسعه کشور

به گزارش مجله خبری نگار، مسعود پزشکیان صبح امروز شنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ در نشست تخصصی با رؤسای دانشگاه‌ها، بر ضرورت مسئله‌محور شدن دانشگاه‌ها، تقویت پیوند دولت و نظام آموزش عالی برای حل مسائل کشور و رفع موانع همکاری میان دولت و دانشگاه‌ها تأکید کرد.

در این نشست تخصصی که با حضور جمعی از رؤسای دانشگاه‌های سطح یک کشور برگزار شد، مهم‌ترین محور‌های مرتبط با نقش دانشگاه‌ها در حکمرانی، بازسازی ظرفیت‌های کشور، حل مسائل اولویت‌دار، ارتقای بهره‌وری، اصلاح ساختار‌های اجرایی و چالش‌های همکاری میان دولت و دانشگاه‌ها مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

رئیس‌جمهور در ابتدای سخنان خود با ابراز امیدواری نسبت به نقش‌آفرینی دانشگاهیان در اداره کشور اظهار داشت: امیدواریم با بهره‌گیری از خرد جمعی، همفکری اساتید دانشگاه و همراهی مدیران و مسئولان اجرایی، بتوانیم کشور را با عزت، اقتدار و انسجام از شرایط کنونی عبور دهیم.

دکتر پزشکیان با اشاره به سلسله نشست‌های تخصصی دولت با استادان و صاحب‌نظران حوزه‌های مختلف افزود: برای همه مسائل کشور راه‌حل علمی و اجرایی وجود دارد؛ آنچه امروز بیش از هر چیز اهمیت دارد، عبور از مرحله ارائه راهکار و ورود به مرحله اقدام، اجرا و تحقق عملی برنامه‌هاست.

رئیس جمهور با تأکید بر اینکه موانع همکاری دولت و دانشگاه صرفاً با مکاتبات اداری و فرآیند‌های بروکراتیک برطرف نخواهد شد، تصریح کرد: این موضوعات را به صورت مستقیم و شخصاً پیگیری خواهم کرد. متأسفانه در برخی بخش‌ها مقاومت‌هایی در برابر اصلاحات وجود دارد؛ ساختار‌هایی که سال‌ها با رویه‌های نادرست اداره شده‌اند، طبیعی است که در برابر تغییر و اصلاح مقاومت نشان دهند.

دکتر پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود به دغدغه‌های معیشتی اعضای هیئت علمی اشاره کرد و گفت: حل مسائل مرتبط با حقوق، رفاه و معیشت اساتید نیازمند انجام کار کارشناسی، تدوین چارچوب مشخص، هماهنگی با دستگاه‌های ذی‌ربط و دستیابی به جمع‌بندی مشترک برای اتخاذ تصمیم نهایی است.

رئیس جمهور با اشاره به تجربه مدیریتی خود در دانشگاه، موضوع مسکن و معیشت اعضای هیئت علمی را از جمله اولویت‌های مهم دانست و اظهار کرد: دانشگاه‌ها از ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه منابع، امکانات و سرمایه انسانی برخوردارند که بخش قابل توجهی از آن هنوز بالفعل نشده است. باید با اعطای اختیارات لازم و تدوین برنامه‌ای مشخص، امکان بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها و ایجاد درآمد‌های پایدار برای دانشگاه‌ها فراهم شود.

دکتر پزشکیان افزود: لازم است چارچوب واگذاری اختیارات به دانشگاه‌ها به‌صورت شفاف تدوین شود؛ اینکه چه اختیاراتی، با چه اهدافی و در قبال چه مسئولیت‌هایی واگذار می‌شود و وظایف طرف واگذارکننده و طرف واگذارشونده به روشنی تعیین گردد. در مقابل نیز تأمین معیشت، مسکن و رفاه اعضای هیئت علمی باید در چارچوب اجرای برنامه‌های مشخص، تحقق اهداف، ارتقای عملکرد و نقش‌آفرینی مؤثر دانشگاه‌ها در حل مسائل کشور دنبال شود.

رئیس‌جمهور با بیان اینکه خود برخاسته از دانشگاه است و مدیریت را بر مبنای اصول علمی دنبال می‌کند، تصریح کرد: بسیاری از استادان و نخبگان دانشگاهی دارای ظرفیت‌های ارزشمند و کم‌نظیری هستند که تاکنون یا مورد استفاده قرار نگرفته‌اند یا صرفاً به فعالیت‌های آموزشی در کلاس درس محدود شده‌اند. باید این ظرفیت‌ها را وارد میدان اجرا و حل مسائل کشور کرد و بستر نقش‌آفرینی مؤثر آنان را فراهم ساخت.

دکتر پزشکیان هنر مدیریت را استفاده حداکثری از امکانات موجود در شرایط دشوار دانست و گفت: مدیریت کارآمد یعنی بتوانیم با منابع و ظرفیت‌های موجود، بیشترین بهره‌وری، اثربخشی، کیفیت و کمترین هزینه را محقق کنیم؛ البته تحقق این هدف نیازمند تصمیم‌گیری‌های جسورانه و علمی است.

رئیس جمهور با اشاره به وجود تعداد قابل توجهی از شرکت‌های دولتی و بنگاه‌های اقتصادی وابسته به بانک‌ها، بیمه‌ها و سایر دستگاه‌ها که در بخش‌های مختلف صنعتی، کشاورزی و خدماتی با زیان‌دهی مواجه هستند، اظهار داشت: دولت آمادگی دارد مدیریت این مجموعه‌ها را در قالب چارچوب‌های مشخص به دانشگاه‌ها واگذار کند تا دانشگاه‌ها ضمن حضور دانشجویان در این واحد‌ها و پیوند آموزش با محیط واقعی کار، نسبت به اصلاح ساختارها، ارتقای بهره‌وری، افزایش کیفیت، بهبود اثربخشی و کاهش هزینه‌ها اقدام

کنند. درآمد حاصل از این اصلاحات نیز می‌تواند در جهت ارتقای رفاه و معیشت اعضای هیئت علمی و توسعه دانشگاه‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

دکتر پزشکیان افزود: امروز در دولت این اراده برای اجرای چنین رویکردی وجود دارد و بستر‌های لازم نیز فراهم است. آنچه اکنون مورد نیاز است، عزم، اراده و آمادگی رؤسای دانشگاه‌ها و استادان برای پذیرش این مسئولیت‌هاست. دولت نیز تمامی تسهیلات، حمایت‌ها و تمهیدات لازم را برای اجرای این برنامه‌ها فراهم خواهد کرد.

رئیس‌جمهور تأکید کرد: در چنین شرایطی دانشجویی تربیت خواهد شد که علاوه بر آموزش نظری، تجربه عملی حل مسئله را نیز کسب کرده و در آینده نقش مؤثرتری در توسعه کشور ایفا خواهد کرد.

دکتر پزشکیان خاطرنشان کرد: صرف بیان مسائل کافی نیست؛ باید مسائل را شناسایی، اولویت‌بندی و برای حل آنها اقدام عملی انجام داد.

رئیس جمهور یکی دیگر از محور‌های مهم حکمرانی را افزایش مشارکت مردم دانست و گفت: رویکرد دولت، توسعه مشارکت مردم در فرآیند‌های حکمرانی است و بسیاری از مسائل کشور با اتکا به سرمایه اجتماعی و مشارکت عمومی قابل حل خواهد بود.

دکتر پزشکیان افزود: لازم است چارچوب‌های اجرایی به گونه‌ای طراحی شوند که قابلیت اجرا داشته باشند و نظام اداری نتواند مانعی بر سر راه اجرای تصمیمات ایجاد کند. کشور امروز نیازمند شکستن قالب‌های ناکارآمد، تصمیم‌گیری علمی و عبور از بروکراسی‌های فرساینده است و این تحول بیش از هر جای دیگری از دانشگاه‌ها برمی‌آید، نه از ساختار‌های صرفاً اداری و پشت‌میزنشین. اداره کشور با ذهن‌های بسته و محدود امکان‌پذیر نیست.

رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به سطح کم‌سابقه هماهنگی میان سران قوا اظهار داشت: امروز هماهنگی و هم‌افزایی میان قوای سه‌گانه در سطحی بسیار بالا، استثنایی و بی‌سابقه قرار دارد و باید از این ظرفیت برای رفع موانع اجرایی، اصلاح قوانین و مقررات و تسریع در اجرای برنامه‌های تحول‌آفرین استفاده شود.

دکتر پزشکیان در ادامه بر ضرورت بازنگری در فرآیند توسعه آموزش عالی نیز تأکید کرد و گفت: لازم است ظرفیت نخبگان دانشگاهی سراسر کشور در قالب اعضای هیئت علمی شناسایی و سازماندهی شود. همچنین دانشگاه‌هایی که فاقد کارکرد و خروجی مؤثر هستند، باید بر اساس مطالعات کارشناسی مورد ساماندهی و ادغام قرار گیرند. جذب اعضای هیئت علمی نیز باید صرفاً بر پایه شایستگی، صلاحیت علمی و نیاز واقعی دانشگاه‌ها انجام شود و نه بر اساس سفارش یا توصیه.

رئیس‌جمهور همچنین توسعه دانشگاه‌های برتر و اثرگذار را محدود به تهران ندانست و تصریح کرد: باید دانشگاه‌های توانمند در سراسر کشور و به‌ویژه در مناطق دارای ظرفیت توسعه تقویت شوند. در توسعه زیرساخت‌های علمی نیز رعایت الزامات پدافند غیرعامل ضروری است تا زیرساخت‌های علمی کشور در برابر تهدیدات احتمالی از مصونیت و تاب‌آوری لازم برخوردار باشند.

دکتر پزشکیان در ادامه بر «مشارکت فعال دانشگاه‌ها در ارتقای بهره‌وری صنایع تولیدی به‌ویژه در حوزه تجهیزات گرمایشی و سرمایشی با هدف مدیریت مصرف انرژی و منابع فسیلی»، «طراحی و استقرار نظام‌های داده‌محور برای نظارت بر شبکه مالی و اقتصادی کشور به‌منظور پیشگیری از رانت، فساد و رشوه»، «استقرار نظام حکمرانی هیئت‌امنایی در دانشگاه‌ها با هدف به حداقل رساندن مداخله دولت» و همچنین «ضرورت اقناع، گفت‌و‌گو و همراه‌سازی نهاد‌ها و دستگاه‌ها برای پیشبرد برنامه‌های اصلاحی از سوی دانشگاه ها» تأکید کرد.

رئیس‌جمهور در جریان این نشست و در پاسخ به گلایه رؤسای دانشگاه‌ها درباره تأخیر در پرداخت حقوق اعضای هیئت علمی، به صورت تلفنی با رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور گفت‌و‌گو کرد و ضمن پیگیری فوری موضوع، دستور برگزاری جلسه‌ای تخصصی با دستگاه‌های ذی‌ربط برای تدوین چارچوب مشخص و دستیابی به راهکار عملی در این زمینه را صادر کرد.

در پایان این نشست، سه محور اصلی به‌عنوان تصمیمات و اولویت‌های مشترک دولت و دانشگاه‌ها مورد تأکید قرار گرفت که شامل تدوین راهکار‌های عملی برای ارتقای رفاه و معیشت اعضای هیئت علمی، مشارکت دانشگاه‌ها در اصلاح و ارتقای بهره‌وری شرکت‌های زیان‌ده دولتی و تأمین مالی دولت برای تجهیز و توسعه آزمایشگاه‌های دانشگاهی بود.

دکتر پزشکیان با تأکید بر نقش بی‌بدیل دانشگاه‌ها در پیشرفت کشور گفت: ما به دانشگاهیان دل بسته‌ایم و معتقدیم هیچ مسیر پایداری برای حل علمی مسائل کشور، جز اتکا به ظرفیت دانشگاه‌ها و نخبگان علمی وجود ندارد. انتظار داریم دانشگاه‌ها با حضور فعال، مسئولانه و مسئله‌محور، نقش مؤثر خود را در حکمرانی و توسعه کشور ایفا کنند.