باستان شناسان ردپا‌های باستانی با اندازه شگفت آور بزرگی را در کنیا کشف کرده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، در ساحل یک دریاچه باستانی در شمال کنیا، دانشمندان ردپا‌های فسیل‌شده‌ای را کشف کردند که قدمت آنها تقریباً به ۱.۴۳ میلیون سال پیش برمی‌گردد و به آنها اجازه داد تا بخشی از زندگی انسان‌های باستانی را بازسازی کنند. این کشف نشان داد که برخی از آنها ممکن است به طور قابل توجهی بزرگتر از آنچه قبلاً تصور می‌شد، بوده باشند و همچنین فرصتی نادر برای مطالعه حرکات، رفتار و احتمالاً حتی روابط اجتماعی آنها فراهم کرد. ایزوستیا در مورد رمز و رازی که این ردپا‌های باستانی برای محققان به ارمغان آورده‌اند و اینکه چرا از بسیاری از استخوان‌های فسیلی ارزشمندتر بوده‌اند، گزارش می‌دهد.

طبق گزارش مجله Arkeonews، این ردپا‌ها در سایت GaJi۱۰ در شرق تورکانا، یکی از مهمترین مناطق جهان برای مطالعه تکامل انسان، کشف شده‌اند. خود این سایت از سال ۱۹۷۸ برای دانشمندان شناخته شده بود، اما کاوش‌های گسترده‌تر در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۳، ردپا‌های بسیار بیشتری را کشف کرد. تا به امروز، محققان ۲۱ ردپای هومینین را مستند کرده‌اند که در پنج توالی پیوسته گروه‌بندی شده‌اند. در ابتدا اعتقاد بر این است که این ردپا‌ها متعلق به هشت فرد مختلف هستند.

برخلاف استخوان‌ها که می‌توانند طی صد‌ها یا حتی هزاران سال در یک مکان انباشته شوند، ردپا‌ها تقریباً فوراً ظاهر می‌شوند و وقایعی را که در مدت زمان بسیار کوتاهی رخ داده‌اند، حفظ می‌کنند. به همین دلیل است که آنها به ما اجازه می‌دهند نه تنها ظاهر افراد باستانی، بلکه نحوه حرکت و تعامل آنها با یکدیگر را نیز ببینیم.

محققان مشخص کرده‌اند که بیشتر هومینین‌ها به سمت غرب حرکت می‌کردند، در حالی که یک نفر در جهت مخالف حرکت می‌کرد. ردپا‌ها در گل تازه، پوشیده از لایه‌ای از آب به عمق تقریبی ۲ تا ۱۰ سانتی‌متر، در امتداد ساحل دریاچه باستانی لورنجانگ، باقی مانده بودند. این ردپا‌ها بعداً به سرعت با شن و ماسه ریز پر شدند و وضعیت خوب آنها تضمین شد و رسوبات بعدی سطح را کاملاً حفظ کردند.

جالب اینجاست که ردپا‌های انسان تنها ردپا‌های یافت شده در این مکان نبودند. باستان شناسان همچنین ۱۴۶ ردپای حیوانات، از جمله ردپای اسب آبی، گاومیش، پرندگان و اسب سانان را ثبت کردند. روی هم رفته، این ردپا‌ها نشان دهنده ساحل شلوغ یک دریاچه باستانی است که همزمان توسط انسان‌های باستانی و حیوانات متعدد مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

ردپا‌ها چه ویژگی از انسان‌های باستانی را آشکار کردند؟

دانشمندان برای مطالعه دقیق این یافته، مدل‌های سه‌بعدی از ردپا‌ها ایجاد کردند و آنها را با سایر ردپا‌های باستانی از شرق آفریقا و همچنین با صد‌ها ردپایی که به صورت تجربی توسط انسان‌های مدرن ساخته شده بود، مقایسه کردند. مشخص شد که پا‌های انسان‌های اولیه به طور قابل توجهی با پا‌های انسان‌ها متفاوت بوده است. قوس کف پای آنها صاف‌تر بوده، هنگام راه رفتن پاهایشان به طور متفاوتی تاب می‌خورده و انگشتان شست پای آنها با زاویه تندتری نسبت به انگشتان دیگر قرار می‌گرفته است. در برخی موارد، این زاویه تقریباً به ۴۰ درجه می‌رسیده است.

این ویژگی‌ها نشان داد که این ردپا‌ها مشابه ردپا‌های دیگری از شرق تورکانا هستند که قبلاً با پارانتروپوس بویسی مرتبط دانسته شده بودند، و همچنین ردپا‌های معروف لائتولی که قدمت آنها تقریباً به ۳.۶۶ میلیون سال پیش برمی‌گردد. با این حال، ردپا‌هایی که قبلاً به هومو ارکتوس نسبت داده شده بودند، برعکس، مکانیسم راه رفتن بسیار مدرن‌تری را نشان می‌دهند.

غیرمنتظره‌ترین کشف، ابعاد ردپا‌ها بود. از آنجایی که در حال حاضر تعیین گونه صاحبان آنها غیرممکن است، محققان قد و وزن را با استفاده از دو مدل محاسبه کردند - یکی برای پارانتروپوس بویسی و دیگری برای هومو ارکتوس.

با فرض اینکه این ردپا‌ها توسط پارانتروپوس بویسی ایجاد شده باشند، هفت موجود زنده بین ۱.۳۱ تا ۱.۸۱ متر قد و بین ۳۹.۸ تا ۷۴.۶ کیلوگرم وزن داشتند. تمام قد‌های محاسبه‌شده بالاتر از میانگین این گونه بودند و بیشتر تخمین‌های جرم نیز از داده‌های منتشر شده قبلی فراتر رفته بود. این ممکن است نشان دهد که پارانتروپوس بویسی از نظر اندازه بدن به طور قابل توجهی بزرگتر و متنوع‌تر از آنچه قبلاً تصور می‌شد، بوده است.

با استفاده از تناسبات هومو ارکتوس، قد تخمینی این انسان‌های باستانی از ۱.۵۵ تا ۱.۸۱ متر و وزن آنها از ۵۵ تا ۷۹.۶ کیلوگرم متغیر بود. این اندازه‌گیری‌ها هنوز هم بزرگ در نظر گرفته می‌شوند، اما در محدوده‌ای قرار می‌گیرند که از بقایای اسکلت این گونه شناخته شده است.

اینجاست که راز اصلی این مطالعه مطرح می‌شود: ساختار پا‌ها بیشتر یادآور پارانتروپوس بویسی است، در حالی که اندازه آنها بیشتر شبیه هومو ارکتوس به نظر می‌رسد. بنابراین، نویسندگان ادعا می‌کنند که در حال حاضر غیرممکن است که به طور قطعی مشخص شود چه کسی این ردپا‌ها را ایجاد کرده است.

چه اطلاعاتی در مورد زندگی مردم باستان به دست آمده است؟

علاوه بر ساختار پا، این ردپا‌ها بینش نادری در مورد رفتار انسان‌های باستانی در اختیار محققان قرار دادند. در محل GaJi۱۰، پنج فرد بزرگ در حال حرکت به سمت غرب بودند و از قسمت کم‌عمق‌تر دریاچه به قسمت عمیق‌تر می‌رفتند. ردپا‌های آنها به سختی با هم همپوشانی داشت، که نشان می‌دهد آنها تقریباً همزمان از سطح دریاچه عبور کرده‌اند.

اگر این ردپا‌ها واقعاً متعلق به پارانتروپوس بویسی باشند، پس بر اساس اندازه تخمینی بدن، چندین نفر از آنها می‌توانستند نر بالغ باشند. به گفته محققان، این حداقل نشان می‌دهد که نر‌های بزرگ در کنار یکدیگر با صلح زندگی می‌کردند. این احتمال وجود دارد که آنها حتی بخشی از یک گروه اجتماعی یکسان بوده‌اند، اگرچه نویسندگان تأکید می‌کنند که اندازه بدن به تنهایی برای نتیجه‌گیری قطعی در مورد ساختار اجتماعی این گروه کافی نیست.

یکی دیگر از ویژگی‌های کلیدی این کشف، توانایی تخمین سرعت انسان‌های باستانی بود. دانشمندان بر اساس سه مجموعه ردپا که به بهترین شکل حفظ شده‌اند، محاسبه کردند که انسان‌تباران به آرامی - با سرعتی تقریباً ۰.۳۲ تا ۰.۵۰ متر بر ثانیه - حرکت می‌کردند. با این حال، محققان خاطرنشان می‌کنند که این رقم فقط نشان‌دهنده یک لحظه خاص ثبت شده در ردپا‌ها است و به کسی اجازه نمی‌دهد سرعت راه رفتن عادی آنها را قضاوت کند.

دقیقاً همین نکته است که چنین یافته‌هایی را منحصر‌به‌فرد می‌کند. برخلاف استخوان‌ها یا جمجمه‌های منفرد، ردپا‌ها به ما این امکان را می‌دهند که نه تنها ظاهر خویشاوندان انسان‌های باستانی را ببینیم، بلکه اقدامات آنها را در یک لحظه خاص از زمان نیز بازسازی کنیم: به کجا می‌رفتند، با چه سرعتی حرکت می‌کردند و نسبت به یکدیگر چگونه قرار داشتند. به گفته نویسندگان این مطالعه، به دست آوردن چنین اطلاعاتی از مطالعه صرف بقایای فسیلی عملاً غیرممکن است.

چرا این کشف می‌تواند درک ما از تکامل انسان را تغییر دهد؟

سایت GaJi۱۰ تنها یکی از چندین سایت مربوط به اوایل دوره پلیستوسن است که در امتداد سواحل باستانی تورکانای شرقی کشف شده است. محققان معتقدند که این تالاب‌ها به دلیل منبع آب ثابت و منابع غذایی متنوع، برای انسان‌تباران باستانی بسیار جذاب بوده‌اند. پاپیروس و سایر گیاهان باتلاقی ممکن است نقش مهمی برای پارانتروپوس بویسی ایفا کرده باشند، در حالی که آب کم‌عمق امکان دسترسی به ماهی، صدف و سایر طعمه‌های آبزی را فراهم می‌کرد.

نویسندگان این مطالعه خاطرنشان می‌کنند که هومو ارکتوس، با قضاوت بر اساس داده‌های سایر مکان‌ها، از طیف وسیع‌تری از مناظر طبیعی استفاده می‌کرده و بیشتر غذا‌های حیوانی را در رژیم غذایی خود گنجانده است. در همین حال، پارانتروپوس بویسی احتمالاً ارتباط قوی‌تری با اکوسیستم‌های ساحلی و مناطقی با پوشش گیاهی پایدار داشته است. علاوه بر این، یافته‌های قبلی در شرق تورکانا نشان می‌دهد که هر دو گونه بار‌ها و بار‌ها از سواحل یکسانی از دریاچه باستانی بازدید کرده‌اند و گاهی اوقات تقریباً همزمان در آنجا حضور داشته‌اند.

با وجود این یافته‌ها، محققان هنوز برای تعیین قطعی گونه ردپا‌ها آماده نیستند. ساختار پا بیشتر شبیه پارانتروپوس بویسی است، در حالی که اندازه بدن بیشتر با هومو ارکتوس مطابقت دارد. نویسندگان همچنین فرضیه وجود گونه دیگری از هومینین‌ها را مطرح می‌کنند که هنوز ناشناخته است، اما تأکید می‌کنند که دهه‌ها تحقیق تنها بقایای پارانتروپوس بویسی و هومو ارکتوس را در این لایه‌های زمین‌شناسی به دست داده است.

صرف نظر از پاسخ صحیح، این کشف در حال حاضر به یکی از آموزنده‌ترین اکتشافات برای مطالعه تکامل اولیه انسان تبدیل شده است. این ردپا‌ها نه تنها ردپای افراد را حفظ می‌کنند، بلکه یک دوره کامل از زندگی انسان‌های باستانی را نیز در خود جای داده‌اند - لحظه‌ای که چندین نماینده بزرگ از نژاد بشر از آب‌های کم‌عمق یک دریاچه باستانی در میان اسب‌های آبی، سم‌داران و پرندگان عبور کردند. به گفته محققان، اکتشافاتی از این دست، درک بسیار بهتری از آناتومی، سبک زندگی و رفتار خویشاوندان باستانی انسان ارائه می‌دهند تا آنچه که تنها از طریق استخوان‌های فسیلی امکان‌پذیر است.