جزئیات اقدامات برای عبور شهر‌های سمنان از تنش آبی چیست؟

به گزارش مجله خبری نگار، حمید احسانی در جمع خبرنگاران به مناسبت هفته صرفه جویی منابع آب و برق اظهار داشت: تأمین آب همواره از مهم‌ترین دغدغه‌های استان سمنان بوده و در شرایط کنونی نیز پایداری تأمین آب شرب شهر‌های درگیر تنش آبی، اصلی‌ترین اولویت به شمار می‌رود. در حال حاضر، تنها شهرستان دامغان به واسطه بهره‌مندی از سد شهید شاهچراغی، از شرایط باثبات‌تری نسبت به سایر شهر‌های استان برخوردار است و دیگر شهرستان‌ها همچنان با محدودیت‌هایی در حوزه منابع آبی مواجه هستند.

وی افزود: از حدود یک‌سال و نیم گذشته، با دستور استاندار سمنان، برای هر یک از شهرستان‌های استان سند راهبردی تأمین آب شرب تدوین شد تا بر اساس شرایط هر منطقه، اقدامات کوتاه‌مدت و فوری برای جلوگیری از قطعی آب برنامه‌ریزی و اجرا شود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان با بیان اینکه بخشی از مسئولیت اجرای این برنامه‌ها بر عهده شرکت آب منطقه‌ای بوده است، تصریح کرد: صدور مجوز‌های لازم، مکان‌یابی و تأمین منابع جدید آب شرب، به‌ویژه از طریق حفر چاه‌های جدید، از مهم‌ترین اقداماتی بود که در این مدت انجام شد و در کنار آن، شرکت آب و فاضلاب نیز مدیریت شبکه و اجرای اقدامات فنی را بر عهده داشت.

احسانی با اشاره به وضعیت شهرستان گرمسار گفت: شرایط این شهرستان با دیگر نقاط استان تفاوت‌هایی دارد، زیرا پروژه انتقال آب شرب گرمسار تا مرز استان سمنان اجرا شده بود، اما ۱۹ کیلومتر باقیمانده مسیر در محدوده استان تهران به دلیل برخی ملاحظات و مسائل بین‌استانی اجرا نشده بود.

وی ادامه داد: وزارت نیرو با توجه به اهمیت این طرح، اجرای بخش باقیمانده پروژه را به شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران واگذار کرد؛ شرکتی که مسئولیت اجرای پروژه‌های بزرگ و ملی حوزه آب کشور را بر عهده دارد تا عملیات تکمیل این مسیر با سرعت بیشتری دنبال شود.

رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان خاطرنشان کرد: سیاست ما این بود که آب باکیفیت، پیش از ورود به مسیر‌هایی که احتمال اختلاط آن با آب‌های شور وجود دارد، وارد خط انتقال شود تا مردم گرمسار بتوانند از آب شرب با کیفیت مناسب بهره‌مند شوند.

احسانی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای افزایش ظرفیت تأمین آب در گرمسار اظهار داشت: طی یک سال گذشته، ۱۶ حلقه چاه جدید برای تأمین آب شرب این شهرستان مجوز دریافت و حفاری شد که بخش عمده آنها در محدوده شهر گرمسار قرار دارد و تاکنون ۱۳ حلقه از این چاه‌ها تجهیز و وارد مدار بهره‌برداری شده‌اند.

وی افزود: با وجود محدودیت‌های شدید در صدور مجوز‌های جدید برای مصارف کشاورزی و صنعتی، به دلیل ضرورت تأمین آب شرب مردم، مجوز حفر این چاه‌ها صادر شد و خوشبختانه نتایج مطلوبی نیز به همراه داشته است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان درباره وضعیت کیفی آب گرمسار بیان کرد: تا پایان اردیبهشت‌ماه، آب رودخانه حبله‌رود از نظر کیفیت و کمیت پاسخگوی نیاز شهر بود، اما با آغاز برداشت آب در بالادست و کاهش دبی رودخانه، کیفیت آب به دلیل اختلاط با چشمه‌های شور به‌طور محسوس کاهش یافت.

احسانی ادامه داد: پس از پیگیری‌های انجام‌شده و هماهنگی با مسئولان مربوط، از حدود دهم تا دوازدهم خردادماه امکان انتقال مستقیم آب باکیفیت از خط انتقال فراهم شد و همین موضوع موجب شد کیفیت آب شرب گرمسار به شکل محسوسی بهبود پیدا کند.

وی تصریح کرد: بررسی‌های میدانی و بازخورد‌های مردمی نیز نشان می‌دهد رضایت از کیفیت آب نسبت به گذشته افزایش یافته است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان با اشاره به شرایط عمومی آب شرب در استان گفت: واقعیت این است که کیفیت آب در بسیاری از نقاط استان سمنان تحت تأثیر شرایط اقلیمی و منابع آب زیرزمینی قرار دارد و این موضوع تنها مختص گرمسار نیست، بلکه در شهر‌هایی مانند سمنان و شاهرود نیز شاخص‌های کیفی آب با استاندارد‌های مناطق پربارش کشور تفاوت دارد.

احسانی تأکید کرد: با وجود این شرایط، تلاش مجموعه مدیریت آب استان بر این است که ضمن جلوگیری از قطعی آب شرب، کیفیت آب نیز تا حد امکان ارتقا یابد و مردم در فصل گرم سال با کمترین مشکل در زمینه تأمین آب مواجه شوند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تأمین آب شرب استان، از پیشرفت پروژه‌های انتقال آب به شاهرود و سمنان خبر داد و گفت: اجرای پروژه انتقال آب سد کالپوش به شاهرود و همچنین پروژه سد فینسک و خط انتقال آن پس از سال‌ها توقف، دوباره فعال شده و عملیات اجرایی آنها با وجود محدودیت‌های اعتباری ادامه دارد.

حمید احسانی در تشریح آخرین وضعیت پروژه‌های زیرساختی آب استان اظهار داشت: پروژه انتقال آب سد کالپوش به شاهرود سال‌ها متوقف بود، اما اکنون عملیات اجرایی آن از سر گرفته شده و تاکنون حدود ۱۳ کیلومتر از خط انتقال اجرا شده است.

وی افزود: قرارداد این پروژه برای اجرای ۴۶ کیلومتر خط انتقال منعقد شده که تاکنون حدود ۱۶ کیلومتر لوله مورد نیاز آن تأمین شده و بخش قابل توجهی از عملیات لوله‌گذاری نیز به پایان رسیده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان با اشاره به محدودیت منابع مالی تصریح کرد: پیمانکار این پروژه اکنون مطالبات قابل توجهی از شرکت دارد، اما با وجود این شرایط، عملیات اجرایی متوقف نشده و پروژه با سرعت مناسب در حال پیشرفت است.

احسانی با بیان اینکه اعتبارات دولتی پاسخگوی اجرای پروژه‌های بزرگ آبی نیست، گفت: برای تأمین منابع مالی، مذاکراتی با برخی هلدینگ‌های بزرگ اقتصادی انجام شده است تا از ظرفیت سرمایه‌گذاری آنها در قالب سازوکار‌های قانونی برای تکمیل پروژه‌های آبرسانی استان استفاده شود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان درباره پروژه انتقال آب برای شهر سمنان نیز اظهار داشت: برای این طرح دو قرارداد مستقل شامل احداث سد فینسک و اجرای خط انتقال منعقد شده و هر دو پروژه اکنون فعال هستند.

احسانی گفت: فاز نخست خط انتقال آب سمنان به طول ۲۶ کیلومتر وارد مرحله اجرا شده و تاکنون حدود ۲۲ کیلومتر لوله مورد نیاز آن خریداری شده است.

وی با اشاره به شرایط جنگی اخیر و آسیب دیدن بخشی از خطوط تولید فولاد کشور افزود: خوشبختانه بخش عمده لوله‌های مورد نیاز این پروژه پیش از آغاز جنگ خریداری و به محل پروژه منتقل شده بود و همین موضوع مانع از ایجاد وقفه در روند اجرای طرح شد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان همچنین درباره آخرین وضعیت سد فینسک گفت: مناقصه اجرای این سد سال گذشته برگزار و پیمانکار آن تعیین شده است. پیمانکار اکنون در محل پروژه مستقر شده و عملیات اجرایی را آغاز کرده است.

احسانی یکی از مهم‌ترین موانع اجرای سد فینسک را موضوع تملک اراضی عنوان کرد و گفت: برای اجرای این پروژه، علاوه بر خرید اراضی کشاورزی از مالکان، واگذاری اراضی ملی نیز نیازمند طی مراحل قانونی در کمیسیون مستندسازی اموال دولت بود.

وی افزود: بخشی از اراضی مورد نیاز پروژه از مالکان خریداری شده و مجوز واگذاری اراضی ملی نیز اخیراً اخذ شده است؛ موضوعی که مسیر اجرای پروژه را هموارتر خواهد کرد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان درباره وضعیت روستا‌های واقع در محدوده مخزن سد فینسک نیز اظهار داشت: با اصلاح مشخصات فنی طرح، شرایط به گونه‌ای تغییر کرد که روستای تلاجیم از محدوده آبگیری خارج شد و دیگر نیازی به جابه‌جایی آن وجود ندارد.

احسانی خاطرنشان کرد: تنها روستای تم در محدوده مخزن سد فینسک قرار دارد که براساس سرشماری انجام‌شده، ۲۲ واحد مسکونی در آن شناسایی شده است و طبق برنامه‌ریزی انجام‌شده، بنیاد مسکن مسئول جانمایی، آماده‌سازی محل جدید و احداث واحد‌های مسکونی برای ساکنان این روستا خواهد بود.

وی تأکید کرد: هم پروژه سد فینسک و هم خط انتقال آب آن اکنون دارای پیمانکار فعال هستند و با رفع موانع حقوقی، تأمین بخشی از تجهیزات و پیگیری مستمر، روند اجرای این طرح‌های راهبردی با جدیت دنبال می‌شود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط اقلیمی استان، تأکید کرد: اگرچه میزان بارندگی امسال در برخی نقاط نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما استان سمنان همچنان از خشکسالی خارج نشده و در بسیاری از مناطق مهم و پرجمعیت، میزان بارش حتی از سال گذشته نیز کمتر بوده است.

حمید احسانی اظهار داشت: هرچند میانگین بارندگی استان نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما هنوز به میانگین بلندمدت نرسیده‌ایم و تا زمانی که این فاصله جبران نشود، از نظر علمی همچنان در شرایط خشکسالی قرار داریم.

وی افزود: نکته قابل توجه این است که افزایش میانگین بارندگی بیشتر ناشی از بارش مناسب در برخی مناطق مانند شاهرود بوده و همین موضوع میانگین استانی را بالا برده است، در حالی که شهر‌های مهم و پرجمعیتی همچون سمنان، گرمسار و مهدی‌شهر همچنان با کاهش بارندگی نسبت به سال گذشته مواجه هستند.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان ادامه داد: حتی در حوزه سد شهید شاهچراغی دامغان نیز با وجود بارش‌های امسال، آبگیری قابل توجهی صورت نگرفته و شرایط منابع آبی همچنان نیازمند مدیریت جدی است.

احسانی با اشاره به مشکلات موجود در حوزه کشاورزی در شهرستان گرمسار گفت: بخش مهمی از چالش‌های آبی به خشکسالی شدید در حوزه بالادست (کاهش ۳۵ درصدی بارش نسبت به سال قبل)، برداشت‌های بالادست و توسعه باغات بازمی‌گردد؛ موضوعی که در سال‌های گذشته و در زمان وفور نسبی آب کمتر مورد توجه قرار گرفته بود، اما امروز آثار آن به شکل جدی نمایان شده است.

رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان افزود: هرچند دستگاه قضایی و مسئولان استانی برای ساماندهی این وضعیت ورود کرده‌اند، اما برخورد با این مسائل به دلیل سابقه طولانی بهره‌برداری و ایجاد باغات و تأسیسات کشاورزی، کار ساده‌ای نیست.

احسانی با اشاره به نمونه‌ای از اختلافات آبی در داخل استان اظهار داشت: در منطقه چشمه‌علی دامغان نیز سال‌هاست اختلاف میان روستا‌های بالادست و پایین‌دست بر سر برداشت آب وجود دارد و حتی با وجود آرای متعدد قضایی، همچنان در فصل تابستان بخش عمده‌ای از آب توسط بالادست برداشت می‌شود.

وی گفت: در برخی مقاطع، در حالی که دبی واقعی چشمه حدود ۳۵۰ لیتر در ثانیه است، تنها حدود ۲۰ لیتر در ثانیه به پایین‌دست می‌رسد و همین موضوع مشکلات فراوانی برای تأمین حقابه ایجاد کرده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان خاطرنشان کرد: مطالعات مربوط به ساماندهی، سردهنه‌سازی و کنترل برداشت‌ها در این مناطق آغاز شده است، اما حل کامل این اختلافات نیازمند همکاری همه دستگاه‌های مسئول و همراهی بهره‌برداران خواهد بود.

احسانی تأکید کرد: با وجود همه محدودیت‌ها، تلاش مجموعه مدیریت منابع آب استان بر این است که با اجرای پروژه‌های جدید، مدیریت منابع موجود و برنامه‌ریزی دقیق، پایداری تأمین آب شرب شهروندان حفظ شود و آثار خشکسالی بر زندگی مردم به حداقل برسد.

احسانی گفت: سالانه بین ۵۵ تا ۷۰ سانتی‌متر افت سطح آب‌های زیرزمینی در استان وجود دارد و این آفت سطح آبخوان فرونشست زمین را به دنبال دارد.

وی با اشاره به وضعیت مناطق استان سمنان از نظر فرونشست گفت: این پدیده در استان سمنان بیش از استاندارد‌های بین‌الملل در حال رخ دادن است و عمده نقاط استان سمنان از نظر خطر فرونشست جزو مناطق بحرانی و فوق بحرانی به شمار می‌روند.

رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سمنان افزود: گاهی، چون عوارض فرونشست با چشم در برخی نقاط مشاهده نمی‌شود؛ مردم تصور می‌کنند در این مناطق فرونشست وجود ندارد؛ اما ذکر این نکته ضروری است که پدیده فرونشست در همه مناطق وجود دارد، اما در مناطق جنوبی دامغان و سمنان عوارض این پدیده بروز و ظهور پیدا کرده است.

احسانی با تأکید بر اینکه نباید بار جدیدی به سفره‌های آب زیرزمینی اضافه شود افزود: باید در بخش کشاورزی بهره‌برداران به سمت آبیاری نوین حرکت کنند و کشت محصولات کم آب بر را در برنامه کشت خود قرار دهند.

انتهای پیام/