چرا نباید آینده را به هوش مصنوعی تسلیم کنیم؟

تصور کنید کسی به ما بگوید هوش مصنوعی می‌تواند آینده را پیش‌بینی کند. این جمله را می‌شنویم و سری تکان می‌دهیم، انگار چیز عجیبی نشنیده‌ایم. اما اگر یک لحظه در همین جمله بمانیم، در همین فاصله کوچک میان «پیش‌بینی کردن» و «فهمیدن»، چیزی هست که ارزش توقف دارد.

به گزارش مجله خبری نگار،پیش‌بینی و فهم دو چیز جدا هستند؛ دماسنج دما را اندازه می‌گیرد، اما سرما را احساس نمی‌کند. یک نقشه راه را نشان می‌دهد، اما خستگی پا‌ها را نمی‌داند.

هوش مصنوعی می‌تواند با دقتی حیرت‌انگیز بگوید که ۱۰ سال دیگر نرخ بیکاری در فلان کشور چقدر خواهد بود، کدام شغل‌ها از بین می‌روند یا چه بیماری‌هایی گسترش می‌یابند. اما آیا می‌داند این اعداد برای آدمی که نگران آینده فرزندش است چه معنایی دارد؟ آیا می‌داند که یک «آینده» بد یا خوب را کسی باید زیست تا اصلا معنا پیدا کند؟

مشکل اینجاست که هوش مصنوعی در زمان زندگی نمی‌کند. این جمله ساده به نظر می‌رسد، اما باری سنگین دارد. ما آدم‌ها آینده را از درون «بودن» تجربه می‌کنیم؛ از درون این واقعیت که روزی خواهیم مرد که خاطره داریم که امید می‌بندیم و می‌ترسیم. هایدگر این را «بودن به سوی مرگ» می‌نامد. همین آگاهی از پایان است که آینده را برای ما واقعی می‌کند که انتخاب‌هایمان را سنگین می‌کند که معنا می‌دهد به اینکه چه می‌خواهیم و چه نمی‌خواهیم. وقتی کارگری نگران شغلش در پنج سال آینده است، آن نگرانی از جنس چیزی است که ریشه در تمام تجربه زیسته‌اش دارد؛ از جنس شب‌هایی که کودکانش خوابند و او حساب و کتاب می‌کند. هوش مصنوعی هیچ‌کدام از اینها را ندارد. نه می‌میرد، نه چیزی را از دست می‌دهد، نه نگران فرزندانش است. پس وقتی آینده را «می‌بیند»، از پشت کدام دریچه می‌بیند؟

آینده‌پژوهی که ارزش داشته باشد همیشه یک چیز داشته: آدم‌هایی که سناریو می‌نویسند، خودشان هم در آن آینده زندگی خواهند کرد یا دست‌کم فرزندانشان. این «ذی‌نفع بودن» سناریو را از یک تمرین فکری به یک دغدغه اخلاقی تبدیل می‌کند. نقشه‌ای که برای شهری می‌کشید که خودتان هم در آن نفس می‌کشید با نقشه‌ای که از پشت شیشه می‌کشید، فرق دارد. کسی که قرار است در خانه‌ای زندگی کند دقیق‌تر از هر مهندسی می‌داند که پنجره کجا باشد تا نور بگیرد، کجا باشد تا باد نیاید.

هوش مصنوعی همیشه پشت شیشه است. همیشه بیرون از خانه می‌ایستد و از طریق اعداد توصیف می‌کند که نور چگونه می‌تابد، بی‌آنکه بداند نور صبح روی کدام دیوار می‌افتد و چه حسی می‌دهد.

لینک کپی شد

اشتراک‌ گذاری