احتمال فرونشست زمین و سواحل آن در این شهر‌ها بیشتر است / چند عامل فرونشست را بشناسید

به گزارش مجله خبری نگار،اما اندازه‌گیری‌های جدید ماهواره‌ای نشان می‌دهد این فرض برای بیشتر مردمی که تحت تأثیر آن قرار دارند، اشتباه است. در مناطق پرجمعیتی که میلیارد‌ها نفر نزدیک آب زندگی می‌کنند، زمین اصلاً ثابت نیست.

اندازه‌گیری فرونشست سواحل با ماهواره

تیمی از پژوهشگران در مونیخ و نیواورلئان برای نخستین بار این حرکت را در مقیاس جهانی اندازه‌گیری کرده‌اند. ساکنان سواحل پرجمعیت به طور میانگین هر سال حدود یک‌چهارم اینچ، معادل ۰.۶۴ سانتی‌متر افزایش نسبی سطح دریا را تجربه می‌کنند.

این رقم تقریباً سه برابر میانگین جهانی سواحل و نزدیک به دو برابر افزایش ناشی از تغییرات اقلیمی است که در بیشتر پیش‌بینی‌ها مطرح می‌شود. دلیل اصلی این تفاوت، فرونشست خود زمین در زیر پای ساکنان این مناطق است.

دکتر «جولیوس اولزمان» از مؤسسه تحقیقات ژئودزی آلمان رهبری این پروژه را با همکاری پژوهشگران دانشگاه تولین برعهده داشت. نتایج نشان داد حدود ۷۱ درصد جمعیت سواحل جهان در مناطقی زندگی می‌کنند که تحت تأثیر فرونشست زمین هستند.

کدام شهر‌ها بیشترین فرونشست را دارند؟

جاکارتا، تیانجین، بانکوک در صدر فهرست

برخی مناطق با سرعت فرونشست خود به شکل چشمگیری متمایز هستند. جاکارتا، پایتخت اندونزی، به طور میانگین سالانه بیش از نیم اینچ، معادل ۱.۳ سانتی‌متر فرو می‌رود. شهر تیانجین چین نیز تقریباً همین نرخ را ثبت کرده است، بانکوک نیز فاصله زیادی با آنها ندارد.

این اعداد میانگین هستند. در برخی محله‌های جاکارتا، زمین سالانه بیش از ۳.۸ سانتی‌متر فرو می‌رود، در حالی که در بخش‌هایی دیگر حتی روندی افزایشی دیده می‌شود.

چنین تفاوت‌هایی در یک شهر تا پیش از عصر ماهواره‌ها تقریباً نامرئی بود.

کشور‌هایی با نرخ بالای فرونشست ساحلی

در مقیاسی ملی، ساکنان مناطقی از بنگلادش، تایلند، مصر، نیجریه سالانه حدود ۰.۷۶ سانتی‌متر افزایش نسبی سطح دریا را تجربه می‌کنند.

ایالات متحده، هلند، ایتالیا نرخ پایین‌تری دارند و میزان فرونشست آنها حدود ۰.۵ سانتی‌متر در سال است.

چرا زمین در سواحل فرو می‌رود؟

برداشت آب‌های زیرزمینی مهم‌ترین عامل است

برداشت گسترده آب‌های زیرزمینی مهم‌ترین عامل فرونشست در مناطق ساحلی محسوب می‌شود. زمانی که آب از سفره‌های زیرزمینی زیر شهر‌ها استخراج می‌شود، لایه‌های بالایی متراکم شده، سطح زمین به تدریج پایین می‌رود.

استخراج نفت و گاز نیز می‌تواند همین اثر را داشته باشد. خروج سیالات از لایه‌های عمیق زمین باعث نشست تدریجی سطح می‌شود.

وزن ساختمان‌های مرتفع، جاده‌ها، زیرساخت‌های شهری نیز فشار بیشتری بر زمین وارد می‌کند. در شهر‌های دلتا محور، رسوبات نرم رودخانه‌ای به طور طبیعی در طول زمان فشرده می‌شوند.

نقش فرآیند‌های زمین‌شناسی

برخی سواحل هنوز در حال تطبیق با صفحات یخی عظیمی هستند که هزاران سال پیش از بین رفته‌اند. برخی دیگر تحت تأثیر جابه‌جایی‌های تکتونیکی قرار دارند. هیچ دو منطقه‌ای دقیقاً به یک دلیل دچار فرونشست نمی‌شوند.

ماهواره‌ها چگونه فرونشست زمین را اندازه می‌گیرند؟

برای دهه‌ها، ابزار اصلی اندازه‌گیری حرکت زمین در سواحل، ایستگاه‌های GPS و دستگاه‌های سنجش جزر و مد بود. این ابزار‌ها دقیق بودند، اما پوشش محدودی داشتند.

در بسیاری از شهر‌های آسیا و آفریقا که شبکه‌های گسترده اندازه‌گیری وجود نداشت، سریع‌ترین مناطق فرونشست تقریباً ثبت نمی‌شدند.

رادار‌های ماهواره‌ای این وضعیت را تغییر دادند. امروزه ابزار‌های فضایی می‌توانند حرکت ساختمان‌ها، خیابان‌ها، قطعات زمین را با دقتی در حد کسری از اینچ ثبت کنند.

داده‌های گردآوری‌شده توسط این تیم حدود ۶۵ درصد جمعیت ساحلی جهان را پوشش می‌دهد.

این پوشش اکنون شهرها، مناطق دلتا محور را شامل می‌شود؛ مناطقی که مطالعات قبلی فقط می‌توانستند درباره آنها تخمین بزنند.

مناطقی که سطح زمین در آنها بالا می‌آید

همه سواحل جهان در حال فرونشست نیستند. در شمال اروپا، بخش‌هایی از سوئد، فنلاند هنوز در حال بازیابی خود پس از ذوب یخچال‌های عصر یخبندان هستند.

در این مناطق، زمین سریع‌تر از افزایش سطح دریا بالا می‌آید. به همین دلیل، سطح نسبی دریا در این سواحل در عمل کاهش پیدا می‌کند.

البته چنین مناطقی بسیار محدود هستند. کمتر از ۱۰ درصد ساکنان سواحل جهان روی زمین‌هایی زندگی می‌کنند که روند افزایش ارتفاع معنادار دارند.

تجربه موفق توکیو در مهار فرونشست زمین

برخی شهر‌ها توانسته‌اند روند فرونشست را کنترل کنند. توکیو زمانی سالانه نزدیک ۱۰.۲ سانتی‌متر فرونشست داشت. در بعضی مناطق این عدد حتی به ۲۲.۸ سانتی‌متر می‌رسید.

دولت ژاپن برداشت سنگین آب‌های زیرزمینی برای صنایع را ممنوع کرد و منابع جایگزین آب را توسعه داد.

هیوستون آمریکا نیز تجربه مشابهی دارد. پس از دهه‌ها برداشت آب از سفره‌های زیرزمینی منطقه هریس-گالوستون، ایالت تگزاس در سال ۱۹۷۵ منطقه‌ای نظارتی ایجاد کرد تا برداشت‌ها محدود شوند و استفاده از آب سطحی افزایش پیدا کند.

نتیجه این اقدامات، کاهش محسوس فرونشست بود؛ هرچند برخی مناطق هنوز نشست زمین را تجربه می‌کنند.

مطالعات دیگر در چین نیز نشان داده‌اند که مداخلات مدیریتی می‌توانند خطر سیلاب‌های آینده را به شکل قابل توجهی کاهش دهند.

پژوهشگران معتقدند سیاست‌گذاری صحیح می‌تواند مسیر آینده را تغییر دهد. «فلوریان سایتز» مدیر این مؤسسه و یکی از نویسندگان مطالعه می‌گوید تصمیمات سیاسی محلی، مدیریت منابع آب تأثیر بسیار مهمی بر آینده این مناطق دارد.

آینده شهر‌های ساحلی چه خواهد شد؟

تا پیش از این مطالعه، تصویر جهانی افزایش سطح دریا بر اساس داده‌های پراکنده، قضاوت کارشناسی شکل گرفته بود. اکنون مشخص شده برای بسیاری از ساکنان سواحل، فرونشست زمین تقریباً به اندازه گرم‌شدن اقیانوس‌ها در افزایش سطح نسبی دریا نقش دارد.

شهر‌هایی که در فهرست سریع‌ترین مناطق فرونشست قرار دارند، اکنون دلیل محکم‌تری برای اصلاحات آبی مشابه توکیو، هیوستون دارند.

کاهش برداشت آب‌های زیرزمینی جلوی بالا آمدن اقیانوس‌ها را نمی‌گیرد، اما می‌تواند بخش بزرگی از بحران محلی را کنترل کند.

شهر‌هایی که امروز اقدام می‌کنند، هنوز می‌توانند میزان آسیب‌پذیری خود را تعیین کنند. شهر‌هایی که منتظر بمانند، احتمالاً مجبور خواهند شد تمام هزینه این بحران را بپردازند.

این مطالعه در نشریه Nature Communications منتشر شده است.

جمع‌بندی

فرونشست زمین اکنون به یکی از مهم‌ترین تهدید‌های پنهان برای شهر‌های ساحلی جهان تبدیل شده است. ترکیب نشست زمین، افزایش سطح دریا می‌تواند آینده میلیارد‌ها نفر را تحت تأثیر قرار دهد.

منبع: فوت وفن