تاب‌آوری اقتصادی ایران؛ مزیت راهبردی در مدیریت بحران‌های جنگی

به گزارش مجله خبری نگار، اقتصاد در شرایط جنگی بیش از هر زمان دیگری در معرض آزمون‌های سخت و تعیین‌کننده قرار می‌گیرد؛ آزمونی که در آن میزان آمادگی ساختار‌های داخلی، ظرفیت‌های تولیدی و مهم‌تر از همه، سطح تاب‌آوری اجتماعی و اقتصادی یک کشور سنجیده می‌شود.

در چنین فضایی کشور‌هایی موفق‌تر عمل می‌کنند که بتوانند نیاز‌های اساسی مردم را بدون وابستگی جدی به خارج تأمین کرده و هم‌زمان ثبات نسبی بازار‌های داخلی را حفظ کنند.

جمهوری اسلامی ایران به واسطه تجربه سال‌های متمادی تحریم، جنگ و فشار‌های اقتصادی، به سطحی از خوداتکایی و انعطاف‌پذیری رسیده که آن را در زمره اقتصاد‌های مقاوم در برابر شوک‌های بیرونی قرار داده است.

این تجربه انباشته نه تنها موجب تقویت زیرساخت‌های تأمین کالا‌های اساسی شده، بلکه الگوی رفتاری جامعه را نیز با شرایط خاص تطبیق داده است. از این منظر، تاب‌آوری اقتصادی ایران را می‌توان به‌عنوان یک مزیت راهبردی در مدیریت شرایط جنگی تلقی کرد؛ مزیتی که در بزنگاه‌های حساس، توان حفظ پایداری داخلی و حتی اثرگذاری بر معادلات منطقه‌ای و جهانی را دارد.

در همین رابطه هادی حق‌شناس، کارشناس مسائل اقتصادی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم می‌گوید: در شرایط جنگی الگوی مصرف و رفتار اقتصادی جامعه به‌طور طبیعی تغییر می‌کند و اولویت‌ها از کالا‌های لوکس به سمت نیاز‌های اساسی سوق می‌یابد.

به گفته وی، در چنین وضعیتی نه‌تنها تقاضا برای سفر‌های خارجی و خرید کالا‌های غیرضروری کاهش می‌یابد، بلکه بازار‌هایی مانند مسکن و خودرو نیز عملاً از رونق می‌افتند و تمرکز اصلی بر تأمین مایحتاج روزمره مردم قرار می‌گیرد.

حق‌شناس با اشاره به تجربه‌های پیشین کشور تأکید می‌کند که عبور از جنگ تحمیلی ۸ ساله، جنگ ۱۲ روزه و سال‌ها تحریم، سرمایه‌ای ارزشمند از تجربه و آمادگی برای اقتصاد ایران ایجاد کرده است؛ تجربه‌ای که هم در سطح مدیریتی و هم در میان مردم شکل گرفته و به افزایش تاب‌آوری عمومی انجامیده است.

وی تحریم‌ها را در کنار آثار منفی، بستری برای شکل‌گیری فرصت‌هایی همچون تقویت اقتصاد مقاومتی می‌داند؛ مفهومی که طی سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از ارکان امنیت اقتصادی کشور مورد توجه قرار گرفته است.

این کارشناس اقتصادی بر این باور است که یکی از مهم‌ترین عوامل تاب‌آوری ایران، اتکا به تولید داخلی در حوزه کالا‌های اساسی است. از نگاه او، تأمین انرژی، نان و سایر اقلام ضروری که در داخل کشور تولید می‌شوند، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ ثبات اقتصادی دارد. او با اشاره به افزایش تولیدات کشاورزی و گسترش سطح زیر کشت، این روند را نشانه‌ای از تقویت ظرفیت‌های داخلی می‌داند که می‌تواند در شرایط بحرانی از بروز کمبود‌ها جلوگیری کند.

حق‌شناس همچنین با اشاره به وضعیت مناسب‌تر منابع آبی و افزایش سطح زیر کشت گندم، تأکید کرد: با برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، نگرانی جدی در تأمین کالا‌های اساسی و انرژی وجود ندارد.

به گفته وی، این دستاورد‌ها نتیجه ترکیب تجربه تاریخی مردم و سیاست‌گذاری‌های هدفمند در حوزه تأمین نیاز‌های حیاتی کشور است.

وی در ادامه با نگاهی به شرایط بین‌المللی به تداوم روابط تجاری ایران از طریق برخی مرز‌ها اشاره کرده و معتقد است در حالی که اقتصاد جهانی تحت فشار‌های جدی قرار دارد، موقعیت ژئو‌اکونومیک منطقه، به‌ویژه تمرکز منابع انرژی در خلیج فارس، به ایران و منطقه نقش مهمی در معادلات جهانی داده است.

حق‌شناس سطح تاب‌آوری مردم ایران را در مقایسه با کشور‌های سرمایه‌داری بالاتر ارزیابی کرده و دلیل آن را تجربه زیسته در مواجهه با بحران‌های متعدد می‌داند.

وی تصریح کرد: اتکای صرف به سرمایه و رفاه در برخی کشور‌ها موجب کاهش قدرت تحمل آنها در شرایط بحرانی شده است.

وی با اشاره به نبود اجماع جهانی نسبت به جنگ آمریکا و رژیم صهیونسیتی علیه جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد: مجموعه عوامل نشان می‌دهد که زمان به نفع ایران در حال حرکت است و تداوم حضور و همراهی مردم می‌تواند زمینه عبور موفق از این شرایط را فراهم کند.