چرا دارو‌های ضد افسردگی به تسکین درد عصبی کمک می‌کنند؟

به گزارش مجله خبری نگار،مدت‌هاست که مشخص شده است که دارو‌های ضد افسردگی سه حلقه‌ای بیش از یک هدف دارند: از جمله موارد دیگر، می‌توانند درد، به ویژه درد عصبی را تسکین دهند. تحقیقات اخیر سرانجام مشخص کرده است که چرا این دارو‌های ضد افسردگی سه حلقه‌ای (TCA) ممکن است به درد عصبی کمک کنند. این کشف می‌تواند منجر به توسعه سریع مسکن‌هایی شود که از عوارض جانبی TCA‌ها جلوگیری می‌کنند.

درد عصبی از منابع مختلفی از جمله سرطان، دیابت، تروما،‌ام اس و عفونت‌ها ناشی می‌شود. این درمان‌ها می‌توانند طیف وسیعی از انواع مختلف درد عصبی را هدف قرار دهند.

مشخص شده است که این دارو‌ها یک پروتئین کلیدی در اعصاب ما به نام کانال کلسیم نوع N را مهار می‌کنند. این کانال‌های کلسیم نوع N مانند دروازه‌های کوچکی هستند که به یون‌های کلسیم با بار مثبت یا Ca۲+ اجازه عبور می‌دهند. این امر به انتقال سیگنال‌های درد در سراسر بدن کمک می‌کند.

محققان مدت‌هاست که به دنبال یافتن موادی هستند که این کانال‌های کلسیم را "ببندند"، زیرا این امر احتمالاً اثرات تسکین‌دهنده درد خواهد داشت. دانشیار پیتر دوگان، محقق CSIRO و همکار ارشد این پروژه، می‌گوید که او و همکارانش در ابتدا از مسیری کاملاً متفاوت به TCA‌ها برخوردند: آنها در حال بررسی سموم حلزون‌های مخروطی دریایی سمی بودند.

دوگان می‌گوید: «بعضی از اجزای این سم در واقع مسکن هستند و این کانال‌های یون کلسیم را به طور بسیار بسیار موثری مسدود می‌کنند.»

سم حلزون مخروطی می‌تواند برای انسان بسیار خطرناک باشد و همچنین نیاز به تجویز غیرعملی دارد، بنابراین محققان شروع به جستجوی ترکیبات مشابهی کردند که ممکن است برخی از خواص مشابه را داشته باشند.

دوگان می‌گوید: «کاری که ما انجام می‌دهیم طراحی و ایجاد مولکول‌های کوچکی است که فعالیت این نوع سموم را تقلید می‌کنند.»

«یکی از دسته‌هایی که بررسی کردیم، به تدریج به سمت ساختار مشابه دارو‌های ضد افسردگی سه حلقه‌ای حرکت می‌کرد.»

وقتی محققان متوجه شدند که مولکول‌های شبیه TCA می‌توانند این کانال‌های کلسیم را مسدود کنند، تصمیم گرفتند به‌طور خاص TCA‌ها را مطالعه کنند. همکاران دوگان در دانشگاه کوئینزلند یک آزمایش آزمایشگاهی با ۱۱ TCA و دو دارو که از نظر شیمیایی بسیار شبیه TCA‌ها بودند، انجام دادند. این ۱۳ دارو در شرایط آزمایشگاهی (in vitro) به سلول‌های نوروبلاستوما تزریق شدند.

دوگان توضیح می‌دهد: «این (نوروبلاستوما) نوعی سلول سرطانی مغز است که به طور طبیعی کانال مورد نظر ما را بیان می‌کند.»

تجزیه و تحلیل سلولی توسط محققان دانشگاه‌های UQ، CSIRO و Monash نشان داد که همه دارو‌ها می‌توانند میزان کلسیم منتقل شده از طریق سلول‌ها را محدود کنند. این بدان معناست که این TCA‌ها باید با مهار کانال کلسیم نوع N، درد را تسکین دهند.

مقاله‌ای که این کار را شرح می‌دهد، در مجله RSC Medical Chemistry منتشر شده است.

دوگان می‌گوید ممکن است مکانیسم‌های دیگری نیز وجود داشته باشد که TCAS از طریق آنها درد را از بین می‌برد و مطمئناً اثرات بیوشیمیایی دیگری در بدن دارند. با این حال، بعید است که مسدودکننده‌های کانال کلسیم در درمان افسردگی مفید باشند.

دارو‌های ضد افسردگی سه حلقه‌ای (TCA) نوعی داروی ضد افسردگی بسیار قدیمی و جاافتاده هستند و تا حد زیادی برای درمان افسردگی با دارو‌های جدیدتر با عوارض جانبی کمتر جایگزین شده‌اند.

«آن‌ها بر چندین سیستم فرستنده و گیرنده در بدن تأثیر می‌گذارند. آنها فقط یک عملکرد ساده ندارند؛ آنها چندین عملکرد دارند.»

این بدان معناست که TCAS معمولاً عوارض جانبی متعددی از جمله خواب‌آلودگی، تاری دید و یبوست دارد. اما از آنجا که محققان اکنون درک واضح‌تری از نحوه تسکین درد توسط آنها دارند، می‌توانند دارو‌های جدیدی تولید کنند که از این عوارض جانبی جلوگیری کنند.

دوگان می‌گوید: «هرچه بیشتر بفهمیم که TCA‌ها چگونه اثرات تسکین‌دهنده درد خود را ایجاد می‌کنند، مکانیسم واقعی و دقیق چگونگی انجام این کار را بفهمیم، شانس بیشتری داریم که بتوانیم ترکیباتی را توسعه دهیم که این نوع فعالیت را هدف قرار می‌دهند و عوارض جانبی یا اثرات ضد افسردگی دیگری ندارند.»

واگ خوشبین است که درمان‌های بهتری در راه است. او به گسترش اخیر درمان‌های جدید میگرن، که کمتر از یک دهه پس از کشف مکانیسم کلیدی مشابه در مغز توسط محققان، پدیدار شده‌اند، به عنوان شاهدی بر تفکر خود در این مورد اشاره می‌کند.

او تأکید می‌کند که این کار هنوز انجام نشده است - هر داروی جدیدی که بر اساس این تحقیق ساخته شود، هنوز باید مراحل توسعه و آزمایش‌های بالینی را طی کند.

واگ می‌گوید: «من فکر می‌کنم از آنجایی که دارو‌های سه‌حلقه‌ای در حال حاضر به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند و به نظر می‌رسد که - برای اکثر افراد - سطح ایمنی قابل قبولی دارند، گمان می‌کنم این به معنای آن است که رشد و نمو به جای ناهموارتر شدن، هموارتر خواهد بود.»

این خبر خوبی برای تقریباً یک نفر از هر ۲۰ استرالیایی است که از درد عصبی رنج می‌برد.

واگ می‌گوید: «درد عصبی بسیار ناتوان‌کننده و نابودکننده‌ی زندگی است. بهترین درمان‌های مدرن فقط در یک نفر از هر سه یا چهار نفری که آن را تجربه می‌کنند، تا حدی مفید واقع می‌شوند.»

«ما مدت‌هاست که فاقد درمان‌های جدید و واقعاً مؤثر برای درد عصبی بوده‌ایم و این کار امکان توسعه‌ی دسته‌ی جدیدی از دارو‌ها با ایمنی و اثربخشی بهبود یافته را فراهم می‌کند.»