سودان و تشدید رقابت‌های بین‌المللی در دریای سرخ و شاخ آفریقا

به گزارش مجله خبری نگار،  «عبدالناصر علی فکی» استاد جامعه شناسی سیاسی در دانشگاه‌های سودان معتقد است، دولت این کشور پرونده گروه چهارجانبه (آمریکا، عربستان، مصر و امارات) را نخواهد بست چراکه این پرونده تا حد زیادی تابع رقابت‌های بین‌المللی برای تصاحب ثروت‌های طبیعی و نفوذ در منطقه است و انتظار می‌رود با تشدید رقابت در حوزه دریای سرخ و شاخ آفریقا، طرف‌های جدیدی درگیر این ماجرا شوند.

این استاد دانشگاه که با رادیو اینترنتی «دابانگاه» سودان گفت‌و‌گو می‌کرد، اظهار داشت: در بحبوحه تشدید رقابت قدرت‌های بین‌المللی و متحدان آنها برای تصاحب ثروت و منابع طبیعی و بدست آوردن موقعیت‌های ژنوپلیتیکی در منطقه، پرونده سودان تا حد زیادی تابع منافع این قدرت‌هاست. در حقیقت، این رقابت‌ها منعکس کننده ماهیت چند لایه درگیری جهانی است که سودان بخشی از آن به شمار می‌رود چراکه منافع قدرت‌های بزرگ مستقیما با امور داخلی این کشور تلاقی می‌کند.

گروه چهارجانبه و موضع رسمی سودان

سخنان این استاد جامعه شناسی سیاسی دانشگاه‌های سودان در حالی مطرح شده که به تازگی «محی الدین سالم» وزیر امور خارجه این کشور گفته است سودان با گروه چهارجانبه همکاری نمی‌کند چراکه این گروه توسط سازمان ملل یا قطعنامه شورای امنیت تشکیل نشده است.

به گفته وی، سودان با مصر، عربستان و ایالات متحده به صورت دوجانبه تعامل خواهد داشت و بر وجود تفاهمات و هماهنگی با این طرف‌ها تاکید دارد.

این اظهارات سالم، پس از برگزاری نشست سه جانبه در بندر پورتسودان (پایتخت موقت) ایراد شد. در این نشست وزیر امور خارجه سودان و همتای مصری او به همراه معاون دبیرکل سازمان ملل وضعیت سودان به ویژه پس از تصرف فاشر (مرکز ایالت دارفور شمالی) توسط نیرو‌های واکنش سریع مورد بررسی قرار گرفت.

شرکت کنندگان در این نشست بر ارسال کمک‌های بشردوستانه به غیرنظامیان سودانی و عدم ارسال سلاح به نیرو‌های واکنش سریع تاکید کردند.

امتیازات متقابل

این استاد جامعه شناسی سیاسی در دانشگاه‌های سودان درباره میزان موقعیت گروه چهارجانبه گفت: امتیازات متقابل بین قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، ماهیت مذاکرات تحت نظارت این گروه و میزان موفقیت آن در مهار درگیری‌های مسلحانه را تعیین می‌کند.

وی با بیان اینکه وضعیت فعلی مستقیما با اختلافات مصر و اتیوپی در حوزه دریای سرخ مرتبط است، اظهار داشت: اتیوپی سال‌هاست که در صدد دسترسی به آب‌های آزاد است حتی با توسل به زور، این مسئله با پرونده‌های دیگری مثل رژیم صهیونیستی و غزه درهم تنیده شده است که در آن می‌توان به چارچوب وسیع‌تری که شامل بحران سودان نیز می‌شود به توافق یا مصالحه سیاسی دست یافت.

فکی افزود: این رخداد‌ها با در نظر گرفتن رقابت شدید بین‌المللی در درجه اول بین آمریکا و چین و در درجه دوم بین روسیه و اتحادیه اروپا بر بازار جهانی سلاح و ماهیت فروش تسلیحات به کشور‌های متخاصم تاثیرگذار خواهد بود. این رقابت حول منابع، معاملات تسلیحاتی و کنترل آن از طریق شورای امنیت سازمان می‌چرخد.

توازن بین‌المللی

این تحلیلگر سودانی روابط کشورش با آمریکا را پیچیده و وابسته به توازن منافع منطقه‌ای و بین‌المللی دانست و گفت: دور زدن گروه چهار جانبه توسط سودان و همکاری دوجانبه آن با ایالات متحده نمایانگر ماهیت مبارزه برای نفوذ در بین قدرت‌های بزرگ است.

وی افزود: عدم وجود هرگونه قطعنامه شورای امنیت درباره سودان، تمام ابتکارات پیشنهادی را صرفا به اقدامات فردی یا رسانه‌ای فاقد مشروعیت بین‌المللی تبدیل می‌کند و این تاکتیکی است که توسط دولت سودان به کارگرفته شده است.

فکی با بیان اینکه چین و روسیه منافع مشخصی در سودان دارند، اظهار داشت: پکن به عنوان یک سرمایه گذار بزرگ اقتصادی در سودان شناخته می‌شود و روسیه هم به دنبال ایجاد یک پایگاه نظامی در یکی از بنادر سودان در دریای سرخ است که دارای ابعاد عمیق راهبردی – امنیتی است.

دریای سرخ

استاد جامعه شناسی سیاسی در دانشگاه‌های سودان تصریح کرد: این تحولات در سایه تشدید تنش‌های امنیتی در دریای سرخ، تهدید یمنی‌ها علیه شناور‌ها به مقصد رژیم صهیونیستی (با تداوم تجاوز به غزه) و حضور دزدان دریایی در سواحل این دریا رخ می‌دهند و این درحالی است که رژیم صهیونیستی، عربستان و مصر هر کدام بر اساس منافع خود به دنبال تامین امنیت در دریای سرخ هستند.

فکی تصریح کرد: این پرونده‌ها با توازن قدرت بین آمریکا، فرانسه، انگلیس، روسیه و چین مرتبط است لذا هرگونه اقدامی برای دستیابی به صلح در سودان تنها از طریق شورای امنیت امکان پذیر است.

مسولیت جهانی

وی از جامعه بین‌الملل خواست به مسئولیت اخلاقی سیاسی خود در قبال سودان پایبنده باشد و تصریح کرد: اگر کمیته‌های حقوق بشر نتواند برای پاسخگون کردن عاملان جنایت علیه غیرنظامیان سودانی اجماع یا توافقی در شورای امنیت ایجاد کنند، شکاف بین‌المللی در خصوص بحران همچنان ادامه خواهد یافت.

فکی با بیان اینکه نبرد داخلی سودان توسط بازیگران بین‌المللی به عنوان ابزاری برای توازن سیاسی و کسب منافع استفاده می‌شود، تاکید کرد: در نتیجه این امر مسائل مربوط به وضعیت انسانی و نقض فاحش حقوق بشر شهروندان سودانی (توسط نیرو‌های واکنش سریع) نادیده گرفته می‌شود.

این تحلیلگر در پایان گفت: سودان علاوه بر فشار‌های بین‌المللی به تقویقت اراده ملی نیاز دارد و این مهم بیشتر به دوش نیرو‌های مدنی است آنان بایستی برای ایجاد وحدت و همبستگی تلاش و یک دیدگاه ملی تدوین کنند تا طبق آن به این بحران پایان داده شود.