یک روانشناس چهار کلاهبرداری را که افراد باهوش فریب می‌دهند، شناسایی کرده است

به گزارش مجله خبری نگار، النا شپاگینا، روانشناس و دانشیار گروه علوم انسانی و اجتماعی در موسسه فناوری‌های مدیریت در دانشگاه فنی روسیه MIREA، به Gazeta گفت: کلاهبرداران از چهار ترفند استفاده می‌کنند که حتی افراد باهوش و تحصیل‌کرده نیز در دام آنها می‌افتند. این چهار ترفند عبارتند از: اثر مجموع صفر، فشار زمانی مصنوعی، روش اکتشافی مرجعیت و اثر زوال هذلولی.

این متخصص توضیح داد: «کلاهبرداران، اغلب به طور شهودی یا بر اساس تجربه، از الگو‌های «ذاتی» عمیقاً ریشه‌دار در روان ما سوءاستفاده می‌کنند - سوگیری‌های شناختی و واکنش‌های عاطفی که در شرایط عادی، در زمان و انرژی ما صرفه‌جویی می‌کنند، اما در دست یک مجرم، به پاشنه آشیل ما تبدیل می‌شوند.»

یکی از این سوگیری‌های شناختی، اثر مجموع صفر (یا توهم هزینه‌های از دست رفته) است. این باعث می‌شود کسی که قبلاً زمان، پول یا احساسات خود را در مکالمه با یک کلاهبردار سرمایه‌گذاری کرده است، برای جبران سرمایه‌گذاری اولیه خود، به همان مسیر ادامه دهد.

این روانشناس توضیح داد: «عجله و کمبود مصنوعی سلاح‌های حتی قدرتمندتری هستند. مغز، در مواجهه با محدودیت زمانی («حساب ظرف ۱۰ دقیقه مسدود خواهد شد»)، از تفکر تحلیلی به واکنش غریزی («جنگ یا گریز») تغییر حالت می‌دهد و تحلیل انتقادی را غیرفعال می‌کند. روش سوم، روش اکتشافی اقتدار است: ما تمایل داریم به طور ضمنی به کسانی که نماد‌های جایگاه اجتماعی دارند اعتماد کنیم: صدایی «از بانک»، لباس فرم، و اطلاعاتی از اطلاعات گذرنامه ما.»

اثر بازده نزولی هذلولی همچنین به طور فعال مورد استفاده قرار می‌گیرد، زمانی که یک سود کوچک فوری (فرصت به دست آوردن سریع پول) ارزشمندتر از یک ریسک به تعویق افتاده، اما بسیار بزرگتر (از دست دادن تمام پس‌انداز) به نظر می‌رسد.

این روانشناس توضیح داد: «چرا تفکر انتقادی در مواقع استرس از کار می‌افتد؟ این یک مسئله فیزیولوژیکی است. تماسی «از بانک» که به ما اطلاع می‌دهد حسابمان هک شده است، استرس اجتماعی حاد محسوب می‌شود. آمیگدال، «شناساگر تهدید» ما، آبشاری از واکنش‌های هورمونی را آغاز می‌کند. قشر مغز، که مسئول منطق، تحلیل و خودکنترلی است، به معنای واقعی کلمه «تحت الشعاع» ساختار‌های باستانی‌تری قرار می‌گیرد که نیاز به اقدام فوری دارند. افکار به وظیفه «نجات» محدود می‌شوند و صدایی که معتبر به نظر می‌رسد و برنامه‌ای روشن ارائه می‌دهد («فوراً کد را از پیامک اعلام کنید») به یک طناب نجات تبدیل می‌شود.»

تنها راه مقابله با این، ایجاد آگاهانه‌ی یک «ضربه‌گیر» است. مهم‌ترین قانون، استراحت کردن است. هیچ موسسه‌ی رسمی، اقدام ظرف ۶۰ ثانیه را الزامی نمی‌داند. گفتن «با شماره‌ی رسمی روی وب‌سایت با بانک تماس می‌گیرم» مشکوک نیست، بلکه یک رویه عادی است. این کار، اسکریپت کلاهبردار را می‌شکند و کنترل را به قشر جلوی مغز برمی‌گرداند و امکان تجزیه و تحلیل را فراهم می‌کند.