دانشمندان ارتباطی بین آسیب‌های دوران کودکی و آشفتگی اخلاقی یافته‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، یک نوجوان ممکن است تفاوت بین درست و غلط را درک کند، با دیگران همدلی کند و احساس گناه کند، اما همچنان بار‌ها و بار‌ها قوانین را زیر پا بگذارد. تحقیقات جولیا تیمرسما، روانشناس دانشگاه آمستردام، نشان می‌دهد که مشکل ممکن است فقدان وجدان نباشد، بلکه اجزای جداگانه آن به عنوان یک سیستم واحد از کار می‌افتند. ایزوستیا اجزای وجدان، نحوه رشد آن و اینکه چرا آسیب‌های دوران کودکی می‌تواند رشد آن را مختل کند، بررسی می‌کند.

وجدان فقط توانایی تشخیص خوب از بد نیست

روانشناس تیمرسما پیشنهاد می‌کند که وجدان را نه به عنوان یک ویژگی شخصیتی واحد که با اصل «هست یا نیست» سنجیده می‌شود، بلکه به عنوان یک سیستم پیچیده از چندین توانایی به هم پیوسته در نظر گرفت. نتایج این مطالعه در مجله Medical Xpress منتشر شد.

داشتن وجدان فقط به معنای دانستن درست و غلط نیست. بلکه توانایی درک دیگران، تجربه احساساتی مانند گناه و شرم، استفاده از استدلال اخلاقی و از همه مهم‌تر، توانایی کار کردن به صورت جامع است.

این مطالعه سه مؤلفه کلیدی را شناسایی می‌کند: همدلی، خودآگاهی و استدلال اخلاقی. همدلی به ما کمک می‌کند تا وضعیت شخص دیگری را متوجه شویم و درک کنیم. به ما این امکان را می‌دهد که درد یا آسیب شخص دیگر را نه به عنوان یک واقعیت انتزاعی، بلکه به عنوان یک تجربه خاص از یک شخص درک کنیم. استدلال اخلاقی با توانایی ارزیابی اعمال بر اساس هنجارها، قوانین و پیامد‌ها مرتبط است؛ و خودآگاهی - عمدتاً احساس گناه و شرم - ارزیابی یک عمل را به تصویر فرد از خود مرتبط می‌کند.

روانشناسان مدت‌هاست که وجدان را به عنوان یک سیستم در حال توسعه می‌دانند. برای مثال، تحقیقات گرازینا کوچانسکا، که در مجله شخصیت منتشر شده است، نشان می‌دهد که شکل‌گیری آن شامل احساسات اخلاقی - به ویژه احساس گناه و ناراحتی پس از شکستن قوانین - و توانایی کنترل رفتار خود فرد است. علاوه بر این، این مؤلفه‌ها در اوایل کودکی شروع به رشد می‌کنند.

همدلی و احساس گناه کارکرد‌های متفاوتی دارند. یک فرد می‌تواند درک کند که دیگری در حال درد کشیدن است، اما این آگاهی به تنهایی برای تغییر رفتار خود کافی نیست. احساس گناه با ارزیابی اعمال خود مرتبط است و می‌تواند فرد را برای اصلاح آسیب‌های ایجاد شده ترغیب کند. شرم تا حدودی متفاوت ساختار یافته است: اغلب بر تصویر فرد از خود تأثیر می‌گذارد - نه فقط اینکه "من کار بدی انجام دادم"، بلکه "من مشکلی دارم". مطالعه‌ای در مورد احساسات اخلاقی در مجله سالانه روانشناسی نشان می‌دهد که تمایز بین گناه، شرم، همدلی و سایر واکنش‌های عاطفی برای درک رفتار اخلاقی مهم است.

چگونگی شکل گیری وجدان

وجدان از قبل شکل نگرفته است. رشد آن از دوران کودکی آغاز می‌شود و هم به ویژگی‌های فردی کودک و هم به روابط او با دیگران مرتبط است. تحقیقات نشان می‌دهد که خلق و خو، خودتنظیمی و اجتماعی شدن خانواده بر رشد احساسات و رفتار اخلاقی تأثیر می‌گذارند.

رابطه کودک با والدینش نقش عمده‌ای ایفا می‌کند. در تحقیقات کوچانسکایا، تعاملات گرم، پاسخگو و متقابل بین کودک و بزرگسال با رشد مطلوب‌تر وجدان مرتبط بود. طبق کار او که در مجله «مسیر‌های فعلی در علوم روانشناسی» منتشر شده است، کودکان به تدریج فراتر از اطاعت صرف از قوانین بیرونی حرکت می‌کنند و بدون نظارت مداوم بزرگسالان، شروع به پذیرش و پیروی از هنجار‌های رفتاری می‌کنند.

توانایی تنظیم احساسات نیز مهم است. اگر کودکی بتواند رفتار خود را متوقف کند، به عواقب آن توجه کند، پس از شکستن یک قانون احساس ناراحتی کند و روابط خود را با دیگران از سر بگیرد، عناصر فردی وجدان به تدریج در یک سیستم خودتنظیمی پایدار ادغام می‌شوند. بنابراین، رفتار اخلاقی نه تنها آگاهی از قوانین، بلکه توانایی به کارگیری این دانش در یک موقعیت خاص نیز هست.

یک بررسی سیستماتیک از مطالعات کودکان و نوجوانان در مجله کودکان نیز ارتباطی بین دلبستگی ایمن و رشد احساسات اخلاقی، از جمله گناه و شرم، پیدا کرد. با این حال، نویسندگان تأکید می‌کنند که تحقیقات برای نتیجه‌گیری‌های ساده و علّی کافی نیست: رشد وجدان به عوامل متعددی بستگی دارد و مکانیسم‌های فردی هنوز به خوبی درک نشده‌اند.

پس از آسیب روحی چه اتفاقی برای وجدان می‌افتد؟

اینجاست که یافته‌های تیمرسما اطلاعات مهمی را به درک موجود اضافه می‌کند. مطالعه او شامل ۸۸ نوجوان و جوان ۱۲ تا ۲۳ ساله مراجعه‌کننده به کلینیک بود. آنها پرسشنامه‌هایی در مورد آسیب‌های دوران کودکی تکمیل کردند، پس از آن متخصصان با استفاده از ارزیابی بالینی وجدان (CAC) مؤلفه‌های مختلف وجدان را ارزیابی کردند.

معلوم شد که تجربیات آسیب‌زای شدیدتر با انسجام کمتر بین همدلی، احساسات خودآگاه و استدلال اخلاقی مرتبط هستند. به عبارت دیگر، نوجوان ممکن است توانایی‌های فردی خود را حفظ کند، اما عملکرد آنها کمتر منسجم است. این همان چیزی است که محقق آن را وجدان چندپاره توصیف می‌کند.

ارتباط با غفلت عاطفی به ویژه قوی بود. سوءاستفاده عاطفی و جنسی قوی‌ترین ارتباطات بعدی بودند. با این حال، این نتیجه نباید به عنوان مدرکی مبنی بر اینکه نوع خاصی از تروما به طور خودکار منجر به نقض وجدان می‌شود، تفسیر شود. این مطالعه رابطه آماری بین تجربه آسیب‌زا و میزان ادغام اجزای آن را نشان می‌دهد.

وجدان تحریک‌پذیر لزوماً به این معنی نیست که یک جوان فاقد همدلی، احساس گناه یا حس تشخیص درست و غلط است. بلکه ممکن است به این معنی باشد که این توانایی‌ها به طور مؤثر با هم کار نمی‌کنند. این یک روش کاملاً متفاوت برای بررسی رفتار‌های مشکل‌ساز است.

مفهوم وجدان به عنوان یک سیستم، نه یک قوه‌ی واحد، در حال حاضر در ادبیات علمی وجود دارد. یک مطالعه روی نوجوانان دارای رفتار بزهکارانه، وجدان را از طریق همدلی، احساس گناه و شرم و جهت‌گیری اخلاقی نیز بررسی کرد. یک متاآنالیز در مجله‌ی Developmental Review نشان داد که این مؤلفه‌های وجدان در دوران کودکی و نوجوانی با خطر بعدی رفتار بزهکارانه مرتبط هستند. با این حال، اینها پیش‌بینی‌کننده‌های آماری هستند، نه الگو‌های رشدی اجتناب‌ناپذیر.

وجدان چندپاره دقیقاً به این دلیل مهم است که به فرد اجازه می‌دهد تناقض ظاهری در رفتار خود را توضیح دهد. یک نوجوان ممکن است بداند که یک عمل خاص به شخص دیگری آسیب می‌رساند، اما هنگام تصمیم‌گیری از این درک استفاده نکند.

برای مثال، استدلال اخلاقی ممکن است نسبتاً خوب عمل کند: فرد بتواند توضیح دهد که چرا یک عمل خاص اشتباه تلقی می‌شود. اما مؤلفه عاطفی ممکن است ضعیف‌تر یا بی‌ارتباط با این دانش باشد. نوجوان قانون را درک می‌کند، اما به یک تنظیم‌کننده درونی رفتار تبدیل نمی‌شود.

وضعیت برعکس نیز ممکن است. یک فرد ممکن است پس از یک عمل احساسات شدیدی را تجربه کند، اما درک ضعیفی از پیامد‌های اخلاقی آن موقعیت داشته باشد یا نتواند قبل از ارتکاب عمل، آن را متوقف کند. بنابراین، ارزیابی تنها یک ویژگی - مثلاً توانایی تجربه گناه - تصویر ناقصی ارائه می‌دهد.

تعامل این عناصر است که اساسی تلقی می‌شود. مطالعه‌ای در مورد وجدان در مجله‌ی رشد کودک، آن را نه تنها به احساسات اخلاقی، بلکه به خودتنظیمی - توانایی کنترل تکانه‌ها و همسو کردن رفتار خود با هنجار‌های آموخته‌شده - نیز مرتبط می‌داند. از این نظر، وجدان نه به عنوان یک فهرست درونی از ممنوعیت‌ها، بلکه به عنوان مکانیسمی عمل می‌کند که به فرد کمک می‌کند تا درک هنجارها، واکنش‌های عاطفی و اعمال خود را به هم پیوند دهد.

چگونه این می‌تواند به نوجوانان کمک کند؟

نویسندگان یک مطالعه جدید پیشنهاد می‌کنند که به رفتار‌های مشکل‌ساز فراتر از این سوال که آیا یک نوجوان «وجدان دارد» نگاه کنیم. درک اینکه کدام اجزای وجدان از قبل فعال هستند و کدام‌ها در تعامل با یکدیگر مشکل دارند، بسیار آموزنده‌تر است.

به همین دلیل است که معیار ارزیابی وجدان (CAC) ایجاد شد. این ابزار داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها، مشاهدات، بازخورد دیگران و سوابق موجود را ترکیب می‌کند تا ۱۲ پارامتر مرتبط با همدلی، خودآگاهی و استدلال اخلاقی را ارزیابی کند. در نتیجه، متخصص نه یک ارزیابی واحد، بلکه تصویر دقیق‌تری از عملکرد وجدان دریافت می‌کند.

این رویکرد به طور بالقوه هدف اصلی کمک‌رسانی را تغییر می‌دهد. اگر مشکل نه در فقدان کامل همدلی، احساس گناه یا درک هنجار‌های اخلاقی، بلکه در این واقعیت باشد که این توانایی‌ها به طور ضعیفی با هم تعامل دارند، می‌توان نه تنها مهارت‌های فردی را تقویت کرد، بلکه آنها را در ادغام نیز به کار گرفت.

این امر به ویژه برای نوجوانانی که تجربیات آسیب‌زا دارند، اهمیت دارد. داده‌های علمی نشان می‌دهد که رشد وجدان مدت‌ها قبل از نوجوانی آغاز می‌شود و به تعامل تنظیم عاطفی، خودکنترلی و روابط با عزیزان بستگی دارد. بنابراین، وظیفه یک متخصص ممکن است برچسب زدن به یک نوجوان به عنوان "بی‌شرم" نباشد، بلکه درک این باشد که کدام بخش‌های این سیستم مختل شده است و در کجا فرصت‌هایی برای ترمیم وجود دارد.

دانستن اینکه کدام بخش‌های وجدان یک جوان به خوبی کار می‌کنند و کدام‌ها برای همکاری با یکدیگر مشکل دارند، می‌تواند به ما کمک کند تا درمان را دقیق‌تر تنظیم کنیم. هدف صرفاً این نیست که به یک جوان برچسب «وجدان آسیب‌دیده» بزنیم، بلکه این است که بفهمیم چه اتفاقی برای رشد او افتاده است و در کجا فرصت‌هایی برای تغییر وجود دارد.