نگاه رهبر شهید انقلاب به جایگاه روان‌شناسی و سلامت روان

به گزارش مجله خبری نگار، غلامعلی افروز با بیان اینکه شهید ما، رهبر معظم و جهان‌شمول، شخصیتی بودند که وجودشان آمیزه‌ای از محبت و عطوفت، منطق، عقلانیت، استواری و وارستگی، آزادگی و صفای باطن بود، افزود: ایشان اندیشمندی به معنای حقیقی کلمه، دانشمندی آینده‌نگر و شخصیتی امیدآفرین بودند که سراسر زندگی‌شان بر محور پژوهش و تدبیر، به‌ویژه پژوهش‌های قرآنی، روان‌شناختی و اجتماعی استوار بود. همانند درختی بالنده و پر شکوفا، دارای ریشه، تنه، شاخه‌ها، برگ‌ها، گل‌ها و میوه‌هایی متوازن، شخصیت ایشان در همه ابعاد به شکلی متناسب رشد یافته بود. ایشان در دانش‌اندوزی، پژوهش، مطالعات قرآنی، تفکر واگرا، ادبیات خلاق و نوآورانه، ادبیات هدایتگر، قرآن‌پژوهی، اخلاق، معنویت و منطق حکمرانی، به‌ویژه در عرصه امیدآفرینی، جایگاهی ممتاز داشتند.

افروز ادامه داد: ایشان در محیط خانواده، همسر و پدری مهربان و برادری صمیم و برای خویشاوندان همراهی محبوب بودند. در جایگاه یک شهروند و هموطن نیز محبوبیت ویژه‌ای داشتند و مهم‌تر از همه، رهبری محبوب برای مسلمانان و آزادگان جهان محسوب می‌شدند. در عبادت، با اخلاص کامل با پروردگار خود ارتباط داشتند و در عرصه سیاست نیز سخن را با کمال، منطق و اتکا به دیانت بیان می‌کردند.

طبق اظهارات این استاد ممتاز دانشگاه تهران، ایشان پس از حضرت امام خمینی (ره)، از کم‌نظیرترین شخصیت‌ها در پیوند میان سیاست و دیانت بودند و عشق و ارادت عمیقی به اهل‌بیت عصمت و طهارت (ع) داشتند.

وی با اشاره به ویژگی‌های اخلاقی رهبر شهید انقلاب خاطرنشان کرد: در حوزه‌هایی همچون اخلاق‌مداری، تلاش، معرفت، گذشت، ایثار، سخاوت، عدالت، بخشایش و رهبری، همواره پیشتاز بودند.

رئیس شورای سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور با اشاره به حمایت‌های رهبر شهید انقلاب از پیشرفت علمی کشور اظهار کرد: ایشان همواره دانشمندان را در حوزه‌های مختلف از جمله فناوری نانو، ژنتیک، فناوری‌های نوین، مهندسی، پزشکی، روان‌پزشکی، کشاورزی، معدن و زمین‌شناسی به تلاش و نوآوری تشویق می‌کردند و این اهتمام برای من همواره شگفت‌انگیز بود.

وی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب در حوزه تعلیم و تربیت نیز شخصیتی کم‌نظیر بودند، از تعلیم و تربیت دوران خردسالی تا بزرگسالی ایشان نیز اینطور گفت: ایشان دیدگاه‌های نظری و راهگشا ارائه می‌کردند و می‌توان ایشان را نظریه‌پردازی صاحب‌نظر در این عرصه دانست. نگاه ایشان به جانبازان، کودکان استثنایی، نابینایان، ناشنوایان، افراد دارای مشکلات شناختی، حسی ـ حرکتی، اختلالات مغزی و سایر گروه‌های نیازمند، نگاهی حکیمانه، انسانی و مسئولانه بود. همچنین نسبت به نیازمندان و مستحقان توجهی ویژه داشتند.

افروز با بیان اینکه سال‌ها پیش از پیروزی انقلاب اسلامی با رهبر شهید انقلاب آشنایی و ارتباط داشته است، گفت: از پیش از انقلاب در جلساتی با حضور مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و برخی نشست‌های جامعه روحانیت مبارز، توفیق حضور در کنار ایشان را به اتفاق آیت الله ایروانی و استاد جمعه‌ای داشتم. همچنین در مقاطعی همراه با شهید دکتر مصطفی چمران جلسات مشترکی برگزار می‌شد که از آن دوران خاطرات ارزشمندی در ذهن دارم. خاطرم است که چند ماه پس از انتخاب ایشان به رهبری، در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری کنگره ملی کودکان استثنایی در دانشگاه تهران بودیم. هدف این کنگره، بررسی وضعیت کودکان تیزهوش، کم‌توان ذهنی، نابینا، ناشنوا، مبتلا به فلج مغزی، اختلالات یادگیری، اوتیسم، بیش‌فعالی و سایر گروه‌های کودکان استثنایی بود. در آن جمع، شخصیت‌هایی همچون سپهبد شهید علی صیاد شیرازی، آیت‌الله امامی کاشانی، میر محمد صادقی و جمعی از استادان و مسئولان حضور داشتند؛ پیش از برگزاری کنگره، برای ارائه گزارش خدمت رهبر شهید انقلاب رسیدیم. در آن دیدار به ایشان گفتم بیش از ۱۰ درصد کودکان و نوجوانان کشور در سنین مدرسه، در زمره کودکان استثنایی قرار می‌گیرند؛ اعم از تیزهوشان یا کودکانی که با مشکلات ذهنی، حرکتی، نابینایی و سایر محدودیت‌ها مواجه هستند.

افروز در ادامه این گفت‌و‌گو با اشاره به جزئیات همان دیدار، اظهار کرد: در آن نشست، شهید سپهبد علی صیاد شیرازی نیز حضور داشتند. ایشان خود دارای یک فرزند استثنایی بودند و به همین دلیل علاقه و دغدغه ویژه‌ای نسبت به مسائل و مشکلات کودکان استثنایی داشتند. پس از پایان سخنانم، پرسشی را که یکی از معلمان نابینا برایم ارسال کرده بود، خدمت رهبر شهید انقلاب مطرح کردم. این معلم که خود نیز نابینا بود، در نامه‌ای خطاب به من نوشته بود: "جناب آقای دکتر افروز، لطفاً بفرمایید اهداف آموزش استثنایی کشور تا چه مقطعی ادامه دارد؟ من پنج فرزند نابینا دارم و پس از پایان دوره ابتدایی، ناچارم برای ادامه تحصیل آنان به مسئولان مدارس تهران مراجعه کنم. " این نامه مرا بسیار متأثر کرد و آن را برای ایشان قرائت کردم. ایشان پس از شنیدن این موضوع با تأمل فرمودند که این مسئله بسیار مهم است و حتماً باید برای آن چاره‌ای اندیشیده شود و درخصوص کودکان استثنایی و برای آن که چند جمله درباره آنان با مردم سخن گفته شود، هفته بعد در نماز جمعه تهران به این موضوع پرداختند و نکات مهمی درباره ضرورت توجه به کودکان استثنایی مطرح کردند؛ فرمایشاتی که بعد‌ها به منشور فعالیت‌های ما در این حوزه تبدیل شد.

موسس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور با تشریح نگاه رهبر شهید انقلاب به حوزه آموزش‌های ویژه گفت: دیدگاه ایشان این بود که توانمندی‌های کودکان استثنایی باید شکوفا شود و خانواده‌ها نسبت به عوامل بروز معلولیت‌ها و راه‌های پیشگیری آگاهی پیدا کنند. همچنین تأکید داشتند متخصصان، خانواده‌ها و دستگاه‌های مسئول باید هم در حوزه پیشگیری و هم در عرصه آموزش، فعالیتی همه‌جانبه و گسترده داشته باشند.

وی ادامه داد: بر همین اساس، فرمایشات ایشان را که مربوط به سال ۱۳۶۸ و ماه‌های ابتدایی دوران رهبری‌شان بود، در قالب چندین بند تنظیم و برای سراسر کشور ارسال کردیم. این بیانات، از نگاه من، از مهم‌ترین و عمیق‌ترین رهنمود‌ها درباره آموزش و حمایت از کودکان استثنایی به شمار می‌رود. بعد‌ها نیز خود ایشان با اشاره به آماری که در آن دیدار ارائه کرده بودم، فرمودند این آمار موجب شد نسبت به گستردگی این مسئله حساسیت بیشتری پیدا کنند.

افروز که بیش از ۴۰ سال سابقه فعالیت و اجرای برنامه تخصصی روانشناسی در رادیو و تلویزیون دارد، تاکید کرد که رهبر شهید انقلاب با تایید و تاکید بر ادامه برنامه‌های خانواده محور من در رادیو و تلوزیون، درباره برخی برنامه‌ها و شیوه ارائه مطالب حوزه روانشناسی نیز توصیه‌هایی داشتند که همه آنها ثبت و ضبط شده است. از جمله تأکید می‌کردند مباحث علمی و اجتماعی و طنز باید با حفظ وقار و متانت ارائه شود و از افتادن در دام لودگی پرهیز شود، زیرا کشور به این‌گونه مباحث علمی و فرهنگی نیاز دارد.

موسس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره ایران در ادامه با اشاره به مسئولیت‌های خود در سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور گفت: در سال ۱۳۹۰، اعضای شورای مرکزی سازمان پیشنهاد کردند دیداری با رهبر شهید انقلاب داشته باشیم و پس از درخواست، این دیدار انجام شد. در آن دیدار، اعضای شورای مرکزی سازمان، از جمله دکتر مهریار، دکتر هاشمیان، خانم دکتر نوابی نژاد، خانم دکتر حسینیان، خانم دکتر سیف، خانم دکتر حقیقت جو، دکتر دژکام، مرحوم دکتر شریفی، مرحوم دکتر ثنایی، دکتر شفیع‌آبادی، تعدادی از استادان دانشگاه، نمایندگان وزارتخانه‌های بهداشت و علوم و تعدادی از مشاوران حضور داشتند. در مجموع، ترکیبی از روان‌شناسان، مشاوران و نمایندگان دستگاه‌های مرتبط در این نشست شرکت کرده بودند. در آغاز دیدار، گزارشی از وضعیت روان‌شناسی و مشاوره کشور، فعالیت‌های سازمان و ضرورت توجه بیشتر به سلامت روان جامعه خدمت ایشان ارائه کردم و در ادامه، با استناد به آموزه‌های قرآنی، درباره روان انسان سخن گفتم.

وی افزود: ایشان در آغاز جلسه با رویی گشاده از اعضای شورای مرکزی استقبال کردند و پس از شنیدن گزارش‌ها، مطالب ارزشمندی درباره جایگاه روان‌شناسی و سلامت روان بیان فرمودند؛ سخنانی که از رسانه ملی نیز پخش و بعد‌ها منتشر شد. ایشان سپس به نکات بسیار عمیقی درباره روان انسان اشاره کردند و فرمودند که روان آدمی از ابریشم نیز لطیف‌تر و ظریف‌تر است و هرگونه مواجهه با روح و روان انسان باید با نهایت دقت، عطوفت و ظرافت انجام شود. تأکید داشتند که روان‌شناس باید با روح و عواطف انسان‌ها بسیار نرم، مهربان و مسئولانه برخورد کند.