دانشمندان ارتباطی بین کورتیزول و نوروپلاستیسیته محدود در مغز پیدا کرده‌اند

به گزارش مجله خبری نگار، دانشمندان دانشکده پزشکی هاروارد مکانیسمی را کشف کرده‌اند که پایان دوره‌های بحرانی رشد مغز را کنترل می‌کند: هورمون استرس کورتیزول، یک برنامه ژنتیکی را در آستروسیت‌ها فعال می‌کند که به تدریج انعطاف‌پذیری عصبی را محدود می‌کند. این موضوع در مجله Medical Xpress گزارش شده است.

برونو گگنهوبر، محقق آزمایشگاه نوروبیولوژی دانشکده پزشکی هاروارد و نویسنده اول این مطالعه، گفت: «ما فکر می‌کنیم مکانیسم کلیدی‌ای را پیدا کرده‌ایم که بر بسته شدن دوره‌های بحرانی در طول رشد نظارت دارد.»

دوره‌های بحرانی، بازه‌های زمانی در اوایل زندگی هستند که مغز به طور خاص پذیرای تأثیرات خارجی است و تجربیات کسب شده در این دوره‌ها، ارتباطات عصبی را شکل می‌دهند که تا آخر عمر باقی می‌مانند. این انعطاف‌پذیری افزایش یافته با افزایش سن از بین می‌رود، اما مکانیسمی که این فرآیند را آغاز می‌کند، تا حد زیادی ناشناخته مانده است.

در آزمایش‌هایی که روی موش‌ها انجام شد، یک تیم تحقیقاتی از دانشگاه هاروارد کشف کرد که وقتی در معرض نور قرار می‌گیرند، غدد فوق کلیوی، کورتیکوسترون، آنالوگ کورتیزول انسانی، را به خون آزاد می‌کنند. این هورمون به طور انتخابی به گیرنده‌های سلول‌های آستروسیت در قشر بینایی متصل می‌شود و باعث فعال شدن بیش از ۱۰۰ ژن می‌شود. این امر بلوغ ماتریکس خارج سلولی اطراف نورون‌ها، از جمله ساختار‌هایی به نام شبکه‌های پری‌نئورونال را افزایش می‌دهد. تراکم آنها تشکیل سیناپس‌های جدید را محدود می‌کند و دوره بحرانی را می‌بندد.

در موش‌هایی که در تاریکی پرورش یافته بودند، این مسیر فعال نشد و دوره بحرانی پایان نیافت. هنگامی که گیرنده‌های گلوکوکورتیکوئید از حیوانات بالغ حذف شدند، دوره‌های بحرانی که قبلاً خاتمه یافته بودند، دوباره آغاز شدند. تجزیه و تحلیل داده‌های موجود در مورد سلول‌های مغز انسان تأیید کرد که مکانیسم مشابهی در انسان نیز عمل می‌کند، که در نوزادی ظاهر می‌شود و در نوجوانی به اوج خود می‌رسد.

به گفته‌ی نویسنده‌ی ارشد این مطالعه، پروفسور مایکل گرینبرگ، این مسیر سیستمیک است: کورتیزول یک هورمون خون است، به این معنی که می‌تواند فرآیند‌های مشابهی را در سایر قسمت‌های مغز، از جمله نواحی مسئول یادگیری و حافظه، فعال کند.

روز سه‌شنبه، ۵ مه، مارینا ایوانوا، متخصص تغذیه در فروشگاه فیتومارکت، در مورد علل احتمالی حواس‌پرتی، مه مغزی و اختلال در حافظه و تمرکز صحبت کرد. این متخصص توضیح داد که اختلال در حافظه می‌تواند ناشی از استرس مداوم باشد، زیرا استرس سطح کورتیزول را افزایش می‌دهد که بر توانایی فرد در به خاطر سپردن و یادگیری تأثیر منفی می‌گذارد.

منبع: iz