بحران در تنگه هرمز؛ تهدیدی فزاینده برای امنیت غذایی جهان

به گزارش مجله خبری نگار، به نقل از تله سور، اختلال در تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، موجب وقفه در جریان تجارت نفت و همچنین انتقال مواد اولیه حیاتی برای بخش کشاورزی شده است. این وضعیت به‌ویژه بر زنجیره تأمین کود‌های شیمیایی اثر گذاشته و توزیع موادی مانند اوره، آمونیاک و فسفات‌ها را با مشکل مواجه کرده است؛ عناصری که نقش کلیدی در تولیدات کشاورزی در مقیاس جهانی دارند.

بر اساس ارزیابی‌های منتشرشده از سوی بانک جهانی و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، این اختلال به افزایش تصاعدی قیمت کود‌ها انجامیده و توان خرید کشاورزان را به پایین‌ترین سطح در چهار سال گذشته رسانده است. این کاهش ناشی از افزایش شدید هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل است، امری که به‌طور جدی قابلیت تداوم برداشت‌های آینده را به خطر می‌اندازد.

در همین حال، وابستگی بخش کشاورزی به انرژی‌های فسیلی نیز بر شدت بحران افزوده است. بهای نفت برنت به حدود ۱۲۶ دلار در هر بشکه رسیده و رشد قیمت گاز طبیعی، هزینه تولید کود‌های نیتروژنی را به‌طور چشمگیری افزایش داده است. این «بحران نهاده‌ها» به‌طور مستقیم بر میزان برداشت محصولات اثر می‌گذارد، زیرا تولیدکنندگان در برابر ناپایداری قیمت‌ها، مصرف کود را کاهش می‌دهند.

اگرچه کشور‌های اروپایی در حال حاضر سطح تولید نسبتاً پایداری را حفظ کرده‌اند، اما نگرانی‌ها نسبت به آینده تولیدات کشاورزی در این منطقه نیز رو به افزایش است. در مقابل، گزارش FAO نشان می‌دهد کشور‌های جنوب جهانی هم‌اکنون با کمبود‌های جدی و ناامنی شدید غذایی روبه‌رو هستند و کشور‌هایی مانند هند، بنگلادش، مصر و سودان بیشترین آسیب را متحمل شده‌اند.

همچنین، محدودیت‌های اعمال‌شده بر ناوبری و کاهش صادرات منطقه‌ای، اثرات زنجیره‌ای بر بازار جهانی گذاشته و شاخص قیمت مواد غذایی را به‌طور محسوسی افزایش داده است. به گفته کارشناسان، نوسانات بازار انرژی به‌صورت مستقیم به بخش کشاورزی منتقل شده و می‌تواند به بروز بحران گسترده فقر و کمبود مواد غذایی در سطح جهانی منجر شود.

در چنین شرایطی، نهاد‌های بین‌المللی مختلف و وزرای کشاورزی در کشور‌های مختلف خواستار اقدام فوری برای مدیریت بحران شده‌اند. هدف، حفاظت از تاب‌آوری تولیدکنندگان و تضمین تداوم دسترسی به ابزار‌های حفاظت از محصولات است تا این دسترسی تحت تأثیر شوک‌های جهانی و مداخلات نظامی در منطقه مختل نشود. امنیت غذایی میلیون‌ها نفر در جنوب جهانی به یافتن راه‌حلی سریع برای این بحران وابسته است.

تنگه هرمز بعنوان یک گذرگاه راهبردی که بخش قابل توجهی از تجارت انرژی جهان از آن عبور می‌کند، همواره یکی از نقاط حساس در روابط ایران و آمریکا بوده است. در تازه‌ترین تحول، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده از آغاز مأموریتی تحت عنوان «پروژه آزادی» برای هدایت کشتی‌های سرگردان در خلیج‌فارس خبر داده که با واکنش شدید نظامی ایران مواجه شده است. فرماندهان نظامی ایران هشدار داده‌اند که هرگونه ورود نیرو‌های خارجی به تنگه هرمز، نقض آتش‌بس محسوب شده و با پاسخ نظامی قاطع روبه‌رو خواهد شد. کارشناسان معتقدند هرگونه بی‌ثباتی در این منطقه، به‌سرعت پیامد‌های گسترده‌ای در بازار‌های انرژی و به‌تبع آن در بخش‌های وابسته از جمله کشاورزی بر جای می‌گذارد.