اختلاف کارشناسان درباره آینده اقتصاد جهان با ادامه بحران خاورمیانه

به گزارش مجله خبری نگار،شبکه خبری‌ای‌بی‌سی نیوز در یک گزارش تحلیلی نسبت به ادامه تبعات جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و احتمال بروز رکود اقتصاد جهان درپی بحران تنگه هرمز هشدار داد.

بر اساس این گزارش، هزاران پرواز در اروپا به دلیل جهش قیمت سوخت جت لغو شده است و هم‌زمان، فیلیپین وضعیت اضطراری انرژی اعلام کرده و پاکستان برای صرفه‌جویی در مصرف سوخت، مدارس را به مدت دو هفته تعطیل کرده است.

کارشناسان اقتصادی می‌گویند شوک ایجادشده در بازار نفت می‌تواند یکی از شدیدترین شوک‌های انرژی در تاریخ معاصر باشد.

با این حال، درباره اینکه این بحران در نهایت به رکود اقتصاد جهان منجر خواهد شد یا خیر، میان اقتصاددانان اختلاف نظر وجود دارد. یکی از عوامل اصلی این ابهام، نامشخص بودن مدت زمان بسته ماندن عملی تنگه هرمز است.

تنگه هرمز که حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی از آن عبور می‌کند، نقشی حیاتی در تأمین انرژی جهان دارد. هرچند بخش عمده نفت عبوری از این مسیر به مقصد بازار‌های آسیایی است، اما از آنجا که قیمت نفت در بازار جهانی تعیین می‌شود، کاهش عرضه باعث افزایش قیمت برای همه کشور‌ها شده است.

در حال حاضر قیمت نفت برنت به حدود ۱۰۶ دلار در هر بشکه رسیده که نسبت به پیش از آغاز جنگ حدود ۵۰ درصد افزایش نشان می‌دهد.

افزایش قیمت نفت و بنزین نه‌تنها هزینه سوخت را برای مصرف‌کنندگان بالا می‌برد، بلکه بهای تقریباً همه کالا‌هایی را که از طریق حمل‌ونقل زمینی و دریایی جابه‌جا می‌شوند نیز افزایش می‌دهد.

رایان سویت، اقتصاددان ارشد مؤسسه آکسفورد اکونومیکس، در این باره هشدار داد که هرچه این وضعیت طولانی‌تر شود، هزینه‌های آن سنگین‌تر خواهد بود.

وی در عین حال تأکید کرد هنوز برای قضاوت قطعی درباره وقوع رکود جهانی زود است. به گفته وی، افزایش قیمت نفت به تورم دامن می‌زند و قدرت خرید واقعی مردم را کاهش می‌دهد که در نهایت رشد اقتصادی را کند می‌کند.

با وجود این هشدارها، برخی کارشناسان به تاب‌آوری اقتصاد جهانی در سال‌های اخیر اشاره می‌کنند.

آنها یادآور می‌شوند که در سال ۲۰۲۲ و پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، قیمت نفت از ۱۳۹ دلار نیز عبور کرد، اما اقتصاد جهان وارد رکود فراگیر نشد. همچنین در بحران مالی ۲۰۰۸، قیمت‌ها حتی تا ۱۴۷ دلار در هر بشکه افزایش یافته بود.

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) پیش‌بینی کرده است که رشد اقتصاد جهان در سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۹ درصد باقی خواهد ماند که رقمی مشابه برآورد‌های پیش از آغاز جنگ است. این نهاد به سرمایه‌گذاری گسترده در بخش فناوری و تعرفه‌های کمتر از انتظار اشاره کرده است.

صندوق بین‌المللی پول نیز رشد ۳.۱ درصدی را برای سال ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده و اعلام کرده است که اقتصاد جهان در سال گذشته با وجود افزایش موانع تجاری و میزان بالای عدم قطعیت، عملکردی باثبات داشته است.

البته هر دو نهاد تأکید کرده‌اند این پیش‌بینی‌ها بر فرض حل‌وفصل درگیری‌ها تا میانه سال جاری میلادی استوار است و در صورت تداوم بحران، چشم‌انداز می‌تواند تیره‌تر شود.

در مقابل، برخی اقتصاددانان ارزیابی بدبینانه‌تری دارند.

پل کروگمن، استاد اقتصاد در دانشگاه نیویورک، اعلام کرد اگر تنگه هرمز برای چند ماه دیگر بسته بماند، احتمال وقوع رکود جهانی از ۵۰ درصد عبور خواهد کرد. وی معتقد است برخی برآورد‌های خوش‌بینانه، خطر جهش شدیدتر قیمت نفت و کاهش تقاضای جهانی را دست‌کم گرفته‌اند.

بر اساس سناریویی که مؤسسه آکسفورد اکونومیکس منتشر کرده، اگر بن‌بست در تنگه هرمز شش ماه ادامه یابد، قیمت نفت می‌تواند تا ۱۹۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد و تورم جهانی را به ۷.۷ درصد برساند که نزدیک به رکورد سال ۲۰۲۲ می‌باشد. این مؤسسه هشدار داده است که شدت چنین اختلالی می‌تواند اقتصاد جهان را وارد مرحله انقباض کند.

صندوق بین‌المللی پول نیز در سناریوی بدبینانه خود اعلام کرده است در صورت تداوم اختلال شدید در بازار نفت تا سال آینده میلادی، رشد اقتصاد جهان به کمتر از ۲ درصد خواهد رسید که از نگاه این نهاد به معنای رکود جهانی است.

به گفته این صندوق، از سال ۱۹۸۰ تاکنون تنها چهار بار رشد جهانی به زیر ۲ درصد رسیده است.

در مجموع، اقتصاددانان بر این باورند که سطح عدم قطعیت همچنان بالاست و آثار بحران به‌صورت یکسان توزیع نخواهد شد. کشور‌های کم‌درآمد و کشور‌هایی که به نفت عبوری از تنگه هرمز وابسته‌اند، بیش از دیگران در معرض آسیب قرار دارند.

سویت در پایان تأکید کرد حتی در صورت مهار این بحران، بازگشت اقتصاد جهان به شرایط عادی زمان‌بر خواهد بود. وی افزود بازسازی اعتماد و ثبات در بازار‌های انرژی به سرعت امکان‌پذیر نخواهد بود.