اثرات مثبت دارو‌های GLP-۱ بر کنترل وزن و قند خون

به گزارش مجله خبری نگار/همشهری آنلاین دارو‌های GLP-۱ و دارو‌های دوگانه GIP/GLP-۱ با انتشار یافته‌های بررسی‌های بیشتر به گزینه‌های تثبیت‌شده‌ای برای افراد مبتلا به چاقی یا دیابت نوع ۲ تبدیل شده‌اند.

این درمان‌ها می‌توانند تأثیر مثبتی بر اشتها، متابولیسم و سلامت کلی قلبی-متابولیک داشته باشند و رویکردی معنادار برای کنترل طولانی‌مدت این دو بیماری در اختیار بگذارند.

نحوه عملکرد دارو‌های GLP-۱

آگونیست‌های گیرنده GLP-۱ هورمون‌هایی را افزایش می‌دهند که به کنترل گرسنگی، سیری و قند خون کمک می‌کنند.

این دارو‌ها آزادسازی انسولین در بدن را هنگام افزایش قند خون افزایش می‌دهند، گلوکاگون (هورمونی که قند خون را افزایش می‌دهد) را کاهش می‌دهند، سرعت هضم را کند می‌کنند (بنابراین وعده‌های غذایی رضایت‌بخش‌تر هستند) و به مغز سیگنال می‌دهند تا احساس سیری را تقویت کند.

همه تحقیقات نشان می‌دهند همه این اثرات منجر به کنترل بهتر قند خون و کاهش وزن قابل توجه می‌شوند.

دارو‌های GLP-۱ علاوه بر تأثیراتشان بر قند خون و وزن، فواید سلامتی بسیار دیگری نیز نشان داده‌اند.

آنها خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی عمده را در افرادی که سابقه بیماری قلبی عروقی و شاخص توده بدنی (BMI) بالایی دارند، کاهش می‌دهند.

آنها همچنین می‌توانند از عملکرد کلیه در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیوی دیابتی محافظت کنند و علائم و عملکرد فیزیکی را در افراد چاق و انواع خاصی از نارسایی قلبی بهبود بخشند.

این دارو‌ها برای چه کسانی مناسب هستند؟

دارو‌های GLP-۱ برای بزرگسالانی با موارد زیر تأیید شده‌اند:

- دیابت نوع ۲

- چاقی (شاخص توده بدنی ۳۰ کیلوگرم بر متر مربع یا بالاتر)

- شاخص توده بدنی ۲۷ کیلوگرم بر متر مربع یا بالاتر با حداقل یک بیماری مرتبط با وزن مانند فشار خون بالا

تجویز این دارو‌ها برای افرادی که شاخص توده بدنی ۲۷ کیلوگرم بر متر مربع یا بیشتر دارند، مزایای درمانی بیشتری را هم باعث شده است.

نشان داده شده است که داروی تیرزپاتاید آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید را بهبود می‌بخشد و سماگلوتاید سلامت قلب را در افراد مبتلا به بیماری قلبی تثبیت شده بهبود می‌بخشد.

سماگلوتاید همچنین بوسیله سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای درمان استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASH) تأیید شده است، بیماری‌ای که باعث التهاب و زخم در کبد، از جمله زخم‌های جدی‌تر به نام فیبروز پیشرفته می‌شود.

این دارو‌ها برای افرادی که شرایط زیر را دارند توصیه نمی‌شود:

- باردار

- سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان تیروئید مدولاری

- بیماری به نام نئوپلازی غدد درون ریز چندگانه نوع ۲

- سابقه پانکراتیت (التهاب لوزالمعده)

افرادی که بیماری‌های جدی معده مانند گاستروپارزی (تخلیه تاخیر معده) دارند، افراد مبتلا به بیماری پیشرفته کلیوی و مستعد کم آبی بدن هستند و افرادی که از قبل بیماری چشمی دیابتی دارند، باید این دارو‌ها را با دقت و تحت نظارت دقیق پزشک مصرف کنند.

مقایسه GLP-۱‌ها با سایر دارو‌ها

در مقایسه با سایر دارو‌های ضد چاقی و دیابت، دارو‌های GLP-۱ مزایای زیادی دارند.

آنها معمولاً منجر به کاهش وزن بیشتری نسبت به سایر دارو‌های موجود در حال حاضر می‌شوند و در برخی موارد، به سطح کاهش وزنی که با جراحی متابولیک (باریاتریک) مشاهده می‌شود، می‌رسند. با این حال، جراحی هنوز هم قابل اعتمادترین نتایج کاهش وزن را در بین هرگونه مداخله چاقی فعلی ارائه می‌دهد.

این دارو‌ها از نظر کنترل قند خون معمولاً بهتر از دارو‌های خوراکی دیابت عمل می‌کنند. اگرچه انسولین در کاهش قند خون قوی‌تر است و در برخی موارد هنوز ضروری است، اما می‌تواند منجر به مشکلاتی در زمینه قند خون پایین و افزایش وزن شود.

در مقایسه با دسته‌ای از دارو‌های خوراکی دیابت به نام مهارکننده‌های SGLT۲، درمان‌های GLP-۱ معمولاً منجر به کاهش وزن بیشتر و کاهش قوی‌تر قند خون می‌شوند.

مهارکننده‌های SGLT۲ شواهد قوی‌تری برای کاهش بستری شدن در بیمارستان به دلیل نارسایی قلبی نشان داده‌اند. هر دو دسته مشکلات قلبی و کلیوی را کاهش می‌دهند و در کنار هم مزایای مکملی ارائه می‌دهند.

معایب عملی شامل عوارض جانبی گوارشی و این واقعیت است که اکثر GLP-۱‌ها تزریقی هستند، اما در کل، این دارو‌ها هم ایمن و هم مؤثر هستند.

عوارض جانبی رایج و نحوه کنترل آنها

شایع‌ترین عوارض جانبی ماهیت گوارشی دارند، مانند حالت تهوع، استفراغ، اسهال و یبوست. این عوارض جانبی معمولاً در اوایل شروع مصرف دارو توسط بیماران رخ می‌دهند و اغلب کوتاه‌مدت هستند.

افزایش تدریجی مقدار تجویز دارو در طول ویزیت‌های پیگیری نزدیک، به بیماران و پزشکان کمک می‌کند تا به سرعت به علائم رسیدگی کنند.

خوردن وعده‌های غذایی کوچک‌تر و متمرکز بر پروتئین و اجتناب از غذا‌های سنگین و سرخ‌شده می‌تواند علائم را کاهش دهد. توجه دقیق به تامین آب بدن به ویژه برای هر کسی که حالت تهوع یا اسهال را تجربه می‌کند، مهم است.

شروع دارو با مقدار کم و برنامه‌ریزی برای ویزیت‌های پیگیری پس از تنظیم دوز یا مقدار تجویز و ارائه نکات عملی برای علائم گوارشی، همگی به بیماران کمک می‌کنند تا در مسیر درست باقی بمانند.

وعده‌های غذایی کوچک و کم‌چرب، مایعات بین وعده‌های غذایی و فیبر یا ملین‌های بدون نسخه برای یبوست می‌توانند استفاده روزانه را آسان‌تر کنند. مهم است که از عدم ثبات ناامید نشوید و در هر ویزیت در مورد تغییرات مداوم سبک زندگی صحبت کنید.

ادغام درمان GLP-۱ در مراقبت‌های جامع

درمان GLP-۱ زمانی بیشترین تأثیر را دارد که بخشی از یک برنامه ساختارمند باشد که عادات غذایی، فعالیت بدنی (از جمله تمرینات مقاومتی برای حفظ توده عضلانی)، خواب و مدیریت استرس را نیز هدف قرار می‌دهد.

برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، ترکیب GLP-۱ با یک مهارکننده SGLT۲ می‌تواند مزایای مکملی برای وزن، قند خون، سلامت قلب و محافظت از کلیه‌ها ارائه دهد.

دارو‌هایی مانند استاتین‌ها (برای کاهش کلسترول) و برخی دارو‌های فشار خون همچنان برای کاهش خطر قلبی عروقی درازمدت مهم هستند.

ارجاع به برنامه‌های جراحی کاهش وزن ممکن است برای کسانی که به خوبی به دارو پاسخ نمی‌دهند یا زمانی که دارو تحت پوشش بیمه نیست، مناسب باشد.

هماهنگی بین مراقبت‌های اولیه، قلب و عروق و نفرولوژی (مراقبت از کلیه) به بهینه‌سازی اهداف قلبی متابولیکی درازمدت کمک می‌کند.

پیشرفت‌ها و درمان‌های نسل بعدی

این دسته از دارو‌ها به سرعت در حال گسترش هستند و این احتمالاً تازه آغاز راه است. آگونیست‌های دوگانه GIP/GLP-۱، مانند تیرزپاتاید، کاهش وزن و قند خون بیشتری نسبت به دارو‌های فقط GLP-۱ نشان می‌دهند.

دارو‌هایی که روی ۳ گیرنده مختلف (GLP-۱، GIP و گلوکاگون) کار می‌کنند، نیز در حال ورود به بازار هستند.

همچنین دارو‌های جدیدی که هم آگونیست GLP-۱ هستند و هم اثر هورمون آمیلین (که به احساس سیری و کاهش قند خون کمک می‌کند) را تقلید می‌کنند، نویدبخش هستند.

همچنین گزینه‌های خوراکی این دارو‌ها دارند به بازار می‌آیند که مناسب بیمارانی است که تمایلی به استفاده از تزریق ندارند.

استفاده طولانی مدت و انتظارات بیمار

دارو‌های GLP-۱ باید به عنوان یک درمان طولانی مدت در نظر گرفته شوند و هنگامی که مصرف این دارو‌ها متوقف شوند، اکثر بیماران بخش قابل توجهی از وزن از دست رفته خود را دوباره به دست می‌آورند.

این وضعیت نشان دهنده ماهیت مزمن و عودکننده چاقی است. به جای رفتن به دنبال راه‌حل‌های کوتاه‌مدت باید اهداف درمانی به گونه‌ای تنظیم شوند که بهبود سلامت و وزن در درازمدت را باعث شوند.

هنگامی که کسی به کمترین وزن پایدار یا بهبود سلامت مورد نظر خود رسید، باید با کمترین مقدار مؤثر دارو که این وضعیت را حفظ کند، به درمان ادامه دهد.