به گزارش مجله خبری نگار،بالابان بزرگترین شاهین است، این پرنده شکاری با دمی بلند و بالهای کشیده اش مورد علاقه قوش بازان است و به همین علت، شکار بی رویه و قاچاق آن به سایر کشورها بلای جانش شده است.
شکارچیان پرندگان شکاری، این پرنده را زنده گیری کرده و با قیمتهای بسیار بالا به قوش بازان به ویژه در کشورهای عربی میفروشند.
سطح پشتی و بالهای بالابان به رنگ قهوهای با خالهای راه راه نخودی، پوش پرهای گونه، گلو و سینه اش سفید و سطح شکمی اش سفید و دارای خال هال سیاه است. تارک و پس سرش به رنگ قهوهای روشن و گاهی همراه بارگههای نخودی میباشد و نوار شاربی باریک و دراز و حلقه چشمی زرد رنگی دارد.
بالاان در استپهای کم درخت، کوهپایه ها، کوهستانها و نواحی نیمه بیابانی به سر میبرد، این پرنده در شکاف صخرهها یا روی درختان آشیانه میسازد و گاهی نیز از آشیانههای قدیمی بهره برده و تولید مثل میکند.
بالابان دارای ۲ جمعیت بومی و مهاجر در ایران است که بالابانهای مهاجر هر ساله در اوایل پاییز برای زمستان گذرانی از کشورهای شمالی وارد ایران میشوند و تا شمال آفریقا و کشورهای عربی مهاجرت میکنند.
بالابانهای بومی ایران نیز در مسافتهای کم این کار را انجام میدهند که در فصل مهاجرت در سراسر ایران به جز مناطق جنگلی دیده میشود.
این پرنده با داشتن چنگالهای نیرومند و قوی، توانایی شگرف در شکار دارد، همین امر توجه قوش بازان و پرنده بازان را به خود جلب کرده است، اما این پرنده با تمام سماجتش در برابر دخالتهای انسان در طبیعت کم آورده و زیستش با مشکل روبه رو شده است.
مسمومیت ناشی از خوردن جانواران مسموم، تخریب زیستگاهها و افزایش شکار سبب شده تا جمعیت این گونه از پرنده کاهش یابد. همچنین لانه سازی این گونهها بر روی دکلهای برق موجب کاهش باروری آنان شده و خطر انقراض را تشدید کرده است.
رییس اداره حفاظت و مدیریت حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی در این باره گفت: چنگالهای نیرومند، درندهخویی و سماجت بالابان در شکار بالا است به طوری که این پرنده توانایی شکار پرندگان تا اندازه هوبره و جوندگان تا اندازه خرگوش را دارد.
محمد تقدیسی اظهار کرد: بالابان بزرگترین عضو خانواده شاهین سانان ایران است، این پرنده در مناطق کوهستانی غرب، شمالغرب و شمال شرق کشور و همچنین نواحی مرکزی ایران در زیستگاههای کوهستانی مشرف به دشت و نواحی بیابانی زندگی میکند.
وی افزود: متاسفانه شکار زیاد و قاچاق این پرنده سبب شده تا جمعیت این گونه کاهش یابد، خشکسالی ها، کاهش بارندگی و تخریب زیست گاهها نیز از عوامل مهم تهدید این پرنده است.
تقدیسی خاطرنشان کرد: این پرنده از گونههای دشت زی مثل جوندگان، پرندگان و حشرات تغذیه میکند و در این میان کاهش جمعیت این طعمهها که در اثر تغییر کاربری زمین ها، تخریب زیستگاهها و خشکسالی رخ داده از عوامل تهدید کننده بالابان محسوب میشود.
وی با بیان اینکه بالالان یکی از حلقههای مهم زنجیره حیات محسوب میشود و نقش تعیین کنندهای در تعادل طبیعت و جلوگیری از شیوع بیماریها و کنترل طبیعی جمعیت جوندگان دارد تصریح کرد: مسمومیت ناشی از تغذیه از جوندگان مسموم با سموم و آفت کشهای کشاورزی یکی دیگر از عوامل کاهش جمعیت این گونه در دهههای اخیر است.
رییس اداره حفاظت و مدیریت حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی با اشاره به اینکه با تخریب زیستگاه ها، فضای مناسب برای لانهگزینی بالابانها کاسته شده است افزود: این پرندگان برای لانه سازی و تولید مثل به فراز دکلهای برق فشار قوی روی آورده اند که این امر از دیگر عوامل تهدید کننده بقای نسل اینگونه مهم بشمار میرود.
وی گفت: بر اساس آمارها قاچاق حیات وحش بعد از قاچاق موادمخدر پرسودترین تجارت دنیا محسوب میشود و بر این اساس شاهد زندهگیری و قاچاق این گونه به کشورهای حاشیه خلیج فارس هستیم.
رییس اداره حفاظت و مدیریت حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی تصریح کرد: قاچاق این پرنده به مناطق علاقهمند به قوش بازی مهمترین دلیل کاهش بسیار سریع جمعیت بالابان و در معرض خطر انقراض انقراض قرار گرفتن این گونه ارزشمند در دهههای اخیر است.
وی افزود: استان خراسان شمالی جزو کریدورهای مهم عبوری جمعیتهای مهاجر بالابان در شمال شرق کشور محسوب میشود که با شروع فصل سرما (شهریور و مهر ماه) برای زمستان گذرانی در ایران از کشور ترکمنستان وارد استان میشوند از این رو حفاظت ویژه و امنیت این مسیر مهاجرتی نقش مهمی در زمستان گذرانی موفق و بقاء نسل این گونه دارد.
تقدیسی گفت: انتظار میرود با آغاز فصل مهاجرت این پرندگان شکاری به کشور با همکاری دستگاههای انتظامی، قضایی و عموم مردم دوستداران حیات وحش شاهد کاهش زنده گیری و قاچاق این ذخائر ارزشمند ژنتیکی باشیم.
وی خاطرنشان کرد: از عموم افراد جامعه درخواست میشود در صورت مشاهده هرگونه افراد سودجو در زمینه زنده گیری پرندگان شکاری مراتب را به ادارات شهرستانها و یا اداره کل حفاظت محیط زیست استان گزارش کنند.
شکارچیان پرندگان شکاری غیربومی و از استانهای جنوب کشور هستند، شکارچیان هر ساله در اواخر مرداد ماه به شهرستانهای استان مراجعه میکنند و با همدسی افراد بومی، نسبت به شکار پرندگان شکاری اقدام میکنند.
شکارچیان پرندگان را صید و پس از آموزشهای لازم به پرنده و دست آموز کردن آن به مشتریانی در کشورهای عربی میفروشند.
قانون گذار به استناد تبصره ۲ ماده ۱۳ قانون شکار و صید برای هر شخصی که مبادرت به زنده گیری، شکار، خرید و فروش، حمل نگهداری و صدور پرندگان شکاری علاوه بر محکومیت به حداکثر حبس مقرر در این ماده که به مدت سه سال است به جزای نقدی تا ۱۲۰ میلیون ریال محکوم خواهد شد.
ا، در خراسان شمالی ۵۶ گونه پستاندار از ۱۹۷ گونه موجود در کشور، ۱۵۰ گونه پرنده از ۵۳۲ گونه موجود، ۶۸ خزنده از ۲۲۸ گونه، چهار گونه دوزیست از ۲۰ گونه و هشت گونه ماهی و آبزی از مجموع ۱۶۰ گونه آبزی موجود در کشور زیست میکنند که برخی از این گونهها نظیر یوزپلنگ، پلنگ، بالابان، و کرکس مصری در طبقه بندی اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) در ردههای بحرانی و در حال انقراض قرار دارند.
اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان شمالی مناطق حفاظت شده و دو پارک ملی سالوک و ساریگل، مناطق حفاظت شده قرخود، گلول، سرانی و پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم را مدیریت میکند.