شهپاد‌های آمریکا را جمع می‌کنیم

به گزارش مجله خبری نگار/ایران: شنبه اخیر مایکل کوریلا، فرمانده «ستاد فرماندهی مرکزی امریکا» از تصمیم واشنگتن برای استقرار بیش از ۱۰۰ شهپاد (شناور هدایت‌پذیر از راه دور) در آب‌های استراتژیک خلیج فارس خبر داد. وی اظهار داشت: «تا سال آینده میلادی در همین زمان، یگان ویژه ۵۹، ناوگانی متشکل از بیش از ۱۰۰ شناور سطحی و زیرسطحی بدون سرنشین را تشکیل خواهد داد که با هم در ارتباط خواهند بود.» وی در حالی از یگان ویژه ۵۹ سخن می‌گوید که این یگان در سپتامبر ۲۰۲۱ در بحرین و مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی امریکا، با هدف ادغام سیستم‌های بدون سرنشین و هوش مصنوعی در عملیات خاورمیانه راه‌اندازی شد.

واکنش فرمانده نیروی دریایی ارتش

روز گذشته فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به تصمیم امریکا برای استقرار شهپاد‌های جاسوسی در آب‌های نزدیک به کشورمان واکنش نشان داد. امیر دریادار شهرام ایرانی گفت: «این شهپاد‌ها ایمنی دریانوردی را به خطر انداخته‌اند و ما پیش از این، شهپاد‌ها را جمع کردیم و، چون امریکا تضمین داد که شهپاد‌ها را جمع کند، آن‌ها را بازگرداندیم، ولی اگر دوباره این اتفاق بیفتد باز هم آن را جمع می‌کنیم؛ چون شهپاد‌ها امنیت دریانوردی را به خطر می‌اندازند و خطری برای کشتی‌های تجاری و نفتکش هستند.»

فرمانده نیروی دریایی ارتش با اشاره به آخرین پیشرفت‌های نیروی دریایی ارتش و استفاده از بالگرد‌های هجومی و پهپاد‌های به‌روز با برد بیش از ۲ هزار کیلومتر، گفت: دشمن سعی داشت منطقه شمال اقیانوس هند و کانال سوئز را امنیتی کند. مرکز امنیتی منطقه در چابهار برای تأمین امنیت دریایی ایجاد شد تا کشور‌های عضو آیونز (اجلاس فرماندهان نیروی دریایی کشور‌های حاشیه اقیانوس هند) و سایر کشور‌ها که مایل باشند، برای تأمین امنیت منطقه حضور داشته باشند.

اهمیت شناور‌های بدون سرنشین برای امریکا

برنامه استفاده از شهپاد‌ها بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه به سپتامبر سال گذشته بازمی‌گردد و به نظر می‌رسد برای اولین بار فوریه سال‌جاری بود که ناوگان پنجم امریکا -که در بحرین مستقر است- در رزمایشی از آن‌ها استفاده کرد. در چهارچوب برنامه جدید ایالات متحده جهت ماجراجویی در حوزه دریایی، مسأله شهپاد‌ها مورد توجه این کشور قرار گرفت تا جایی که خبرگزاری فرانسه در این خصوص می‌گوید، فعالیت‌های دریایی ایران هدف اصلی «شناور‌های بی‌سرنشین هدایت‌پذیر از راه دور» است.

به همین دلیل چندین نوع شهپاد در آب‌های اطراف شبه‌جزیره عربستان و خلیج فارس مستقر شدند تا این شناور‌ها که مجهز به حسگر، دوربین و رادار هستند، تصاویر و داده‌های جمع‌آوری شده را در اختیار نهاد‌های جاسوسی و تصمیم‌گیری این کشور قرار دهند. هرچند مقامات امریکایی هیچ‌گاه از اهداف خود برای استفاده از شهپاد‌ها سخن نگفته‌اند، اما رسانه‌های غربی معتقدند این شهپاد‌های جاسوسی درصدند در خصوص همکاری کشور‌ها با مقاومت یمن، حمله به برخی کشتی‌ها مانند کشتی‌های امریکایی و رژیم صهیونیستی و متحدان آن‌ها و کشتی‌های ایرانی اطلاعات مورد نیاز را دریافت کنند و بر‌اساس آن اقدامات لازم را انجام دهند. از آنجا که امریکا با شروع پرونده اخراج از منطقه نگران از دست دادن حوزه نفوذ خود در غرب آسیا و اکنون نیز شاهد قدرت گرفتن کشور‌های مستقل است، اکنون برای به‌دست گرفتن ابتکار عمل در دریا تقلا می‌کند.

پای اسرائیل و سعودی در میان است

روزنامه وال استریت ژورنال نیز چندی قبل خبر داد که نیروی دریایی امریکا همراه با رژیم صهیونیستی، عربستان سعودی و چند کشور دیگر در غرب آسیا شبکه‌ای از شناور‌های بی‌سرنشین برای مهار جمهوری اسلامی ایران طراحی کرده است. مایکل براسور، رئیس کارگروه نیروی دریایی امریکا که مشغول آماده‌سازی ناوگان شناور‌های بی‌سرنشین در خاورمیانه است، در این زمینه به روزنامه‌های امریکایی گفته بود، ما اکنون در آستانه یک انقلاب فناوری در زمینه تجهیزات نظامی بی‌سرنشین قرار داریم.

ماجرای توقیف شهپاد‌های امریکایی

همه این مسائل باعث شده است جمهوری اسلامی ایران با حساسیت این طراحی را پیگیری کرده و از برخورد با این شناور‌ها ابایی نداشته باشد. در همین راستا، اوایل شهریورماه امسال نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران خبر توقیف دو شناور تجسسی نیروی دریایی امریکا را منتشر کرد؛ ماجرا از این قرار بود که ناوشکن جماران نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی در حین اجرای مأموریت برقراری امنیت و ایمنی کشتیرانی در دریای سرخ و مقابله با دزدی دریایی و تروریسم دریایی با چندین شناور ویژه داده‌برداری کوچک که در مسیر کشتیرانی بین‌المللی رها بود، مواجه شد.

ناوشکن نیروی دریایی ارتش، توقیف و کنترل شناور‌های موصوف را در دستور کار قرار داد و پس از اطمینان از امنیت دریانوردی، شناور‌های گفته‌شده را رها کرد و به کنترل‌کننده این نوع تجهیزات هشدار داد به این نوع رفتار و حرکت خاتمه دهند. این یکی از برخورد‌های مستقیم ایران و امریکا در ارتباط با ماجراجویی امریکا و استفاده از شهپاد‌ها بود که به نظر می‌رسد امریکا همچنان خواستار استمرار آن است و در صورت توسعه بیشتر این شناور‌ها در خلیج فارس، اقدام متقابل و بازدارنده از سوی ایران اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

لزوم ورود ایران، روسیه و چین به تهدید دریایی

اما ورود این تکنولوژی که در خدمت منافع امریکا قرار دارد، می‌تواند امنیت دریایی را برای دیگر کشور‌ها نیز به خطر اندازد. چین و روسیه به عنوان رقبای جدی واشنگتن می‌توانند اصلی‌ترین کشور‌هایی باشند که با توسعه شهپاد‌ها منافع‌شان تهدید خواهد شد. بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، وزارت دفاع امریکا «پنتاگون» امیدوار است چنین طرحی را به عنوان یک الگو در دیگر نقاط جهان نیز اجرا کند و گسترش شهپاد‌های امریکایی به منطقه غرب آسیا خلاصه نخواهد شد.

همچنین شناور‌هایی که اکنون در این طراحی امریکا مورد آزمایش قرار می‌گیرند غیرمسلح هستند، اما تحلیلگران دفاعی غربی انتظار دارند که نیروی دریایی امریکا در آینده به سمت مسلح کردن برخی از آن‌ها حرکت کند و این موضوع به خطر افتادن امنیت دریانوردی را دوچندان خواهد کرد.

نیروی دریایی امریکا تلاش دارد در گام اول از کانال سوئز در مصر تا سواحل ایران را زیر چتر جاسوسی خود قرار داده و سپس آن را در مناطق دیگر گسترش دهد. این بدان معناست که اگر امروز امریکا از خاک بحرین برای جمع‌آوری اطلاعات دریایی منطقه غرب آسیا سوءاستفاده می‌کند، فردا خاک کشور‌های دیگر در شرق آسیا را برای جمع‌آوری و داده‌کاوی اطلاعات مربوط به دریای چین جنوبی در دستور کار قرار خواهد داد.

همه این‌ها در حالی است که ایران، روسیه و چین بشدت به امنیت دریایی حساس هستند و همکاری‌های مشترکی با یکدیگر در این خصوص داشته‌اند؛ گواه این مسأله را می‌توان در رزمایش‌های مشترک دریایی سه کشور مشاهده کرد. حجم بالایی از تجارت بین‌الملل روسیه با کشتی انجام می‌شود، ایران برای صادرات نفت خود به کشتیرانی امن نیاز دارد و همچنین چین برای واردات انرژی و تجارت خارجی بالای خود به طور قابل ملاحظه‌ای نیازمند امنیت دریانوردی و خنثی کردن توطئه‌های دشمنان خود است. این موارد گویای آن است که شرایط محیطی به توسعه و تعمیق همکاری‌های دریایی تهران، پکن، مسکو و همچنین همکاری دیگر کشور‌های منطقه منتج خواهد شد.