چادرهای چینی در هیمالیا؛ آیا آشتی هند و چین دوباره به بن‌بست رسید؟

به گزارش مجله خبری نگار به نقل از خبرگزاری بی بی سی، دو کشور در طول دهه‌ها شاهد فراز و نشیب‌هایی در روابط خود به ویژه بر سر مرز مورد مناقشه هیمالیا بودند.

نگرانی‌های اخیر زمانی آغاز شد که رئیس پلیس مرزی هند اعلام کرد نیرو‌های چینی اوایل امسال به تعداد زیاد به مناطق مورد مناقشه در امتداد مرز هیمالیا بازگشته‌اند و چندین کیلومتر در داخل قلمرو مورد ادعای هند چادر زده‌اند.

شاتروجیت سینگ کاپور در گردهمایی اخیر افسران در ایالت راجستان گفت که درگیری‌هایی بین نیرو‌های هندی و چینی در چندین نقطه در ایالت شمال شرقی آروناچال پرادش رخ داده و همچنان ادامه دارد.

وی گفت که این درگیری‌ها در ماه ژوئیه آغاز شد، اما هر دو طرف در ابتدا عقب‌نشینی کردند.

وی افزود: چند روز بعد، نیرو‌های چینی با تعداد بیشتری بازگشتند و «حدود شش تا هفت کیلومتر در داخل خط کنترل واقعی که هند آن را درک می‌کند» چادر زدند.

خط کنترل مرزی (LAC) یک خط نامشخص است که مناطق تحت کنترل همسایگان را از هم جدا می‌کند و هند و چین دهه‌هاست که بر سر این مرز مورد مناقشه ۳۴۴۰ کیلومتری (۲۱۰۰ مایلی) با هم اختلاف دارند.

چین ادعا می‌کند که آروناچال پرادش بخشی از جنوب تبت است. اما دهلی همواره این ادعا را رد کرده و گفته است که این ایالت بخش جدایی‌ناپذیر هند است.

این اختلاف یکی از پایدارترین چالش‌هایی است که هند مستقل از حکومت استعماری بریتانیا در سال ۱۹۴۷ به ارث برده است، این اختلاف منجر به یک جنگ مرزی کوتاه در سال ۱۹۶۲ شد که در آن هند شکست تحقیرآمیزی را متحمل شد.

آخرین درگیری بزرگ در ژوئن ۲۰۲۰ رخ داد، زمانی که نیرو‌های هندی و چینی در دره گالوان در لداخ با هم درگیر شدند و حداقل ۲۰ سرباز هندی و چهار سرباز چینی کشته شدند.

این اولین رویارویی مرگبار بین دو طرف از سال ۱۹۷۵ بود، احزاب مخالف هند، دولت را به از دست دادن قلمرو به چین متهم کردند - ادعایی که دولت نخست وزیر نارندرا مودی بار‌ها آن را رد کرده است.

این درگیری‌ها باعث وخامت شدید روابط، اختلال در تعاملات دیپلماتیک و تأثیر بر تجارت و سفر شد. پس از چندین دور مذاکره، همسایگان در سال ۲۰۲۴ توافق کردند که گام‌هایی برای کاهش تنش‌های مرزی بردارند.

شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، نیز در ماه سپتامبر برای شرکت در اجلاس بریکس به هند سفر کرد که اولین سفر او به این کشور در هفت سال گذشته بود.

این تحولات امید‌ها را برای عادی‌سازی گسترده‌تر روابط افزایش داد، اما آخرین گزارش‌های مربوط به بن‌بست، سوالاتی را در مورد میزان پیشرفت واقعی در عمل ایجاد کرده است.

پس از اظهارات کاپور، حزب کنگره در مجلس هند و مخالف دولت، بار دیگر مودی را به امتیازدهی به پکن متهم کرد.

جایرام رامش، رهبر ارشد کنگره، در وب‌سایت X نوشت: نخست‌وزیر و تمام دستگاه او در مورد این مسئله‌ی خطیر سکوت کرده‌اند.

راندیر جایسوال، سخنگوی وزارت امور خارجه هند، هفته گذشته گفت: «وضعیت در مناطق مرزی هر از گاهی زمانی که نیرو‌های چینی از الگو‌های گشت‌زنی تعیین‌شده منحرف می‌شوند، آشفته می‌شود.»

وی گفت: هر دو کشور از کانال‌های نظامی و دیپلماتیک برای رسیدگی به مسائل معوقه استفاده می‌کنند، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه چین نیز گفت که چین «به طور مداوم و اکید به توافق‌های مربوطه» که با هند حاصل شده است، پایبند بوده و «گشت‌زنی و فعالیت‌های مدیریتی عادی را در مناطق مرزی برای حفاظت از حاکمیت ارضی» انجام داده است.

کارشناسان می‌گویند اظهارات کاپور نگاهی اجمالی به آنچه آنها به عنوان موضع نظامی فزاینده و قاطعانه چین در امتداد مرز مورد مناقشه توصیف می‌کنند، ارائه می‌دهد.

با وجود اختلافات، این کشور‌ها همچنان شرکای تجاری اصلی هستند و تجارت دوجانبه آنها سال گذشته به ۱۵۱ میلیارد دلار رسید، اما موازنه به شدت به نفع پکن است و صادرات چین به هند حدود ۱۳۱ میلیارد دلار است.

هند همچنان به واردات چین برای ماشین‌آلات، آهنربا‌های عناصر کمیاب، باتری‌های خودرو‌های برقی و محصولات دارویی متکی است.

این وابستگی به این معنی است که تنش با پکن می‌تواند عواقبی فراتر از مرز، به ویژه برای صنایع و پروژه‌های زیرساختی هند، داشته باشد.

هفته گذشته، چین همچنین محدودیت‌هایی را برای صادرات ماشین‌های حفاری تونل مورد استفاده در ساخت مترو و بزرگراه اعلام کرد و گفت که این محدودیت‌ها با هدف حفاظت از امنیت ملی و منافع ملی اعمال می‌شود، اگرچه این محدودیت‌ها مختص هند نیست، اما بر تلاش‌های هند برای توسعه زیرساخت‌ها تأثیر خواهد گذاشت.

این اختلاف مرزی همچنین پیامد‌های راهبردی گسترده‌تری برای دهلی دارد، چرا که این درک فزاینده وجود دارد که تمرکز دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، بر گسترش تعامل اقتصادی با چین می‌تواند تمایل واشنگتن برای حمایت از هند در هرگونه رویارویی آینده با پکن را محدود کند.

چین ممکن است علاقه کمی به یک درگیری تمام عیار با هند داشته باشد، اما تحلیلگران می‌گویند، می‌تواند مزایایی را در ادامه این مناقشه ببیند.

با افزایش قدرت اقتصادی و نظامی چین، این کشور ممکن است محاسبه کند که یک بن‌بست طولانی مدت، موضع آن را در هرگونه مذاکرات آینده تقویت خواهد کرد.

برای هند، آخرین بن‌بست‌ها یادآوری این نکته است که بهبود روابط دیپلماتیک لزوماً به ثبات پایدار در امتداد مرز منجر نمی‌شود.