نفت ۱۱۵ دلاری و اعتراضات اروپا؛ هزینه جنگ با ایران تا کجا به غرب تحمیل می‌شود؟

به گزارش مجله خبری نگار، دونالد ترامپ در حالی تلاش می‌کند پیامد‌های اقتصادی جنگ با ایران را کم‌اهمیت جلوه دهد که بازار انرژی، هزینه‌های زندگی در کشور‌های غربی و حتی محاسبات سیاسی واشنگتن، تصویری متفاوت از روایت کاخ سفید ارائه می‌کنند.

وقتی امنیت یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان مانند تنگه هرمز تحت تأثیر درگیری نظامی قرار می‌گیرد، نمی‌توان با اظهارنظر‌های خوش‌بینانه، نگرانی بازار‌ها درباره عرضه، حمل‌ونقل و هزینه انرژی را از میان برد.

تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان است. پیش از تحولات اخیر، حدود یک‌پنجم مصرف جهانی نفت و بخش مهمی از تجارت گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور می‌کرد. هرگونه اختلال در تردد کشتی‌ها می‌تواند علاوه بر نگرانی درباره عرضه، هزینه حمل‌ونقل دریایی، بیمه محموله‌ها و تأمین مواد اولیه را افزایش دهد.

نفت گران‌تر؛ هزینه‌ای که به مصرف‌کننده منتقل می‌شود

عبدالحسین همتی عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، افزایش تنش‌ها را از عوامل مؤثر بر قیمت نفت دانسته و معتقد است تداوم درگیری‌ها و بسته ماندن تنگه هرمز می‌تواند روند افزایش قیمت را تشدید کند. به ارزیابی او، هرچه ثبات منطقه بیشتر شود و عبور کشتی‌ها از این گذرگاه به وضعیت عادی بازگردد، زمینه برای کاهش فشار بر قیمت نفت فراهم‌تر خواهد شد.

امروز قیمت نفت برنت از ۱۱۵ دلار به ازای هر بشکه گذشت. تحلیلگران معتقدند، نرخ ۱۱۵ دلار نفت برنت، چراغ بنفش را برای اقتصاد غرب روشن خواهد کرد.

این عضو کمیسیون انرژی همچنین هشدار داده است که افزایش قیمت نفت می‌تواند قیمت بنزین، گازوئیل، نفت سفید و سوخت هواپیما را تحت تأثیر قرار دهد و از مسیر حمل‌ونقل، فشار بیشتری بر خانوار‌ها و بنگاه‌های اقتصادی وارد کند. شدت این اثر در همه کشور‌ها یکسان نیست و به میزان وابستگی به واردات انرژی، سیاست‌های مالیاتی، ذخایر راهبردی و توان دولت‌ها برای مهار افزایش قیمت‌ها بستگی دارد.

اعتراضات اروپا؛ نشانه فشار معیشتی

در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، اعتراضات گسترده‌ای درباره هزینه‌های زندگی در فرانسه، پرتغال، بلژیک و ایتالیا برگزار شد.

بر اساس گزارش الجزیره با استناد به رسانه‌ها و خبرگزاری‌های بین‌المللی، وزارت کشور فرانسه شمار شرکت‌کنندگان در تجمع‌های این کشور را بیش از ۵۵۰ هزار نفر اعلام کرد. در پرتغال نیز ده‌ها هزار نفر در لیسبون علیه هزینه‌های زندگی، دستمزد‌های ناکافی و دشواری دسترسی به مسکن تجمع کردند. در بخش‌هایی از بلژیک و ایتالیا نیز درگیری‌هایی گزارش شد.

به گفته همتی این کشور‌ها متناسب با میزان واردات و صادرات خود تحت تأثیر قرار می‌گیرند. به‌طور کلی، با افزایش قیمت نفت، قیمت فرآورده‌های نفتی نیز بالا می‌رود و این مسئله بر هزینه‌های اقتصادی تأثیر می‌گذارد. همه کشورها، متناسب با وضعیت صنعت خود و اینکه تولیدکننده یا واردکننده نفت باشند، از این شرایط تأثیر می‌پذیرند.

اهمیت تحولات اروپا در این است که افزایش هزینه انرژی، در صورت تداوم، می‌تواند به یکی از عوامل تشدیدکننده نارضایتی‌های موجود تبدیل شود.

خانواری که پیش‌تر با اجاره بالا و دستمزد ناکافی مواجه بوده است، در برابر افزایش هزینه سوخت و حمل‌ونقل نیز آسیب‌پذیرتر خواهد بود. با این حال، برای اثبات سهم دقیق جنگ در اعتراضات، باید داده‌های قیمت انرژی و هزینه زندگی هر کشور جداگانه بررسی شود.

از این منظر، پیامد‌های جنگ به میدان درگیری محدود نمی‌ماند. حتی کشور‌هایی که مستقیماً در عملیات نظامی مشارکت ندارند، ممکن است از طریق بازار‌های جهانی انرژی و تجارت، هزینه آن را بپردازند. این همان بخشی از واقعیت است که با وعده‌های سیاسی درباره ارزان شدن سریع نفت از میان نمی‌رود.

در همین چارچوب، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز در پیامی درباره پیامد‌های انتخاب مسیر تقابل با ایران، به مخاطراتی از جمله افت بازار سهام، افزایش بدهی و تورم و هزینه‌های انسانی جنگ اشاره کرده است. این موارد را باید به‌عنوان هشدار سیاسی درباره هزینه‌های احتمالی تداوم درگیری در نظر گرفت؛ میزان تحقق هرکدام به تحولات نظامی، تصمیم‌های اقتصادی و واکنش بازار‌ها بستگی دارد.

دولت آمریکا می‌تواند درباره اهداف جنگ، زمان پایان آن یا چشم‌انداز قیمت نفت روایت مطلوب خود را ارائه کند، اما اعتبار این روایت در نهایت با نتایج سنجیده می‌شود. بازار انرژی به اظهارات سیاسی واکنش نشان می‌دهد، اما در بلندمدت، عرضه واقعی، امنیت مسیر‌های انتقال، میزان تقاضا و چشم‌انداز درگیری‌ها تعیین‌کننده‌اند.