کتاب‌ها هم «ارگانیک» می‌شوند؛ از کجا بفهمیم نویسنده واقعاً انسان است؟

به گزارش مجله خبری نگار، کتاب‌ها هم صاحب برچسب «ارگانیک» می‌شوند؛ نشانی که تأیید می‌کند متن اصلی را انسان نوشته است. اما هم‌زمان، گزارش وایرد از استفاده شماری از ناشران بزرگ از هوش مصنوعی در تبلیغات، طراحی جلد و کار‌های روزمره خبر می‌دهد؛ وضعیتی که پرسش درباره اصالت کتاب را به مسئله شفافیت در صنعت نشر گره زده است.

در هفتاد وهشتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت، بحث تازه‌ای در صنعت نشر مطرح شد: چطور می‌توان مشخص کرد که یک کتاب را انسان نوشته است، نه هوش مصنوعی؟

نشان تألیف انسانی کتاب چیست؟

طرح‌هایی در بریتانیا، فرانسه و آلمان با همین هدف معرفی شده‌اند. در فرانسه، مجموعه Librinova تاکنون حدود ۲۰۰ عنوان کتاب را بررسی و تأیید کرده است. در بریتانیا، طرح Books By People برای آثار نوشته‌شده به دست انسان نشان ویژه‌ای در نظر گرفته و در آمریکا نیز انجمن نویسندگان (Authors Guild) اعلام کرده است که حدود ۶۵۰۰ عنوان کتاب نشان Human Authored را دریافت کرده‌اند.

این گواهی‌ها معمولاً استفاده محدود از هوش مصنوعی برای اصلاح املا و دستور زبان را مجاز می‌دانند، اما تأکیدشان بر این است که محتوای اصلی کتاب را خود نویسنده خلق کرده باشد. به این ترتیب، انسانی‌بودن اثر هم کم‌کم به معیاری برای تمایز در بازار تبدیل می‌شود؛ چیزی شبیه برچسب «ارگانیک» روی محصولات غذایی.

اما درست در زمانی که ناشران در فرانکفورت از اصالت انسانی آثار حرف می‌زنند، گزارش تحقیقی مجله وایرد (WIRED) از واقعیتی متفاوت در پشت صحنه صنعت نشر آمریکا خبر می‌دهد.

گزارش وایرد؛ وقتی ناشران هم سراغ هوش مصنوعی می‌روند

بر اساس این گزارش، سه ناشر بزرگ آمریکایی، HarperCollins، Simon & Schuster و Hachette، در بخش‌هایی از فعالیت‌های روزمره خود از ابزار‌های هوش مصنوعی مولد استفاده می‌کنند.

وایرد با بیش از ۲۰ نفر از کارکنان و فعالان صنعت نشر گفت‌و‌گو کرده است. روایت‌های آنها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در کار‌هایی مانند این موارد به کار گرفته می‌شود:

- نوشتن ایمیل برای ارتباط با کارگزاران ادبی؛ خلاصه‌نویسی و تهیه متن‌های تبلیغاتی پشت جلد؛ تولید محتوای بازاریابی و آماده‌سازی کمپین‌های تبلیغاتی؛ طراحی جلد و تهیه طرح‌های اولیه بصری.

به گفته برخی از کارکنان، مدیران آنها را به استفاده از این ابزار‌ها برای افزایش سرعت کار تشویق می‌کنند. این روند نگرانی‌هایی را هم به دنبال داشته است؛ از احتمال کاهش فرصت‌های شغلی و افت کیفیت کار گرفته تا تأثیر استفاده از هوش مصنوعی بر حقوق نویسندگان.

انسان شویی در صنعت نشر چیست؟

اینجا یک پرسش جدی پیش می‌آید: اگر ناشران برای جلب اعتماد مخاطب بر انسانی‌بودن کتاب تأکید می‌کنند، چرا خودشان در بخش‌های مختلف فرایند نشر از هوش مصنوعی کمک می‌گیرند؟

البته استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن یک ایمیل تبلیغاتی با سپردن نگارش یک رمان به آن یکسان نیست. ناشران هم می‌توانند میان این دو تفاوت قائل شوند. مسئله زمانی پیچیده می‌شود که درباره نقش هوش مصنوعی در تولید کتاب شفافیتی وجود نداشته باشد، اما از نویسنده انتظار برود منشأ انسانی اثرش را ثابت کند.

این وضعیت می‌تواند زمینه‌ساز پدیده‌ای به نام «انسان‌شویی» (Human-washing) شود؛ اصطلاحی که از «سبزشویی» در حوزه محیط زیست الهام گرفته است. سبزشویی زمانی اتفاق می‌افتد که یک شرکت با ادعا‌های زیست‌محیطی، تصویری مسئولانه از خود می‌سازد، بی‌آنکه عملکرد واقعی‌اش با آن ادعا‌ها همخوانی داشته باشد. در انسان‌شویی نیز ممکن است تأکید بر انسانی‌بودن محصول، توجه را از میزان استفاده از هوش مصنوعی در دیگر بخش‌های تولید و عرضه آن منحرف کند.

با این حال، صرف استفاده ناشر از هوش مصنوعی به معنای فریب‌کاری نیست. برای قضاوت درباره هر مورد باید دید ابزار‌ها دقیقاً در چه مرحله‌ای استفاده شده‌اند و ناشر تا چه اندازه درباره این موضوع شفاف است.

گواهی انسانی بودن محتوای کتاب

اگر نشان «تألیف انسانی» صرفاً به متن اصلی کتاب مربوط باشد، لزوماً چیزی درباره نحوه طراحی جلد، نوشتن تبلیغات، بازاریابی یا دیگر مراحل تولید و عرضه کتاب نمی‌گوید. بنابراین، مهم است که معیار‌های صدور این گواهی‌ها روشن باشند و مخاطب بداند دقیقاً چه چیزی را تأیید می‌کنند.

صنعت نشر حالا با پرسشی فراتر از تشخیص متن‌های تولیدشده با هوش مصنوعی روبه‌روست: خواننده تا چه اندازه می‌تواند به ادعا‌های ناشر درباره منشأ و شیوه تولید یک کتاب اعتماد کند؟

تفاوت کتاب نوشته انسان و هوش مصنوعی

شاید در آینده، دانستن اینکه چه کسی کتاب را نوشته، دیگر کافی نباشد. مخاطب ممکن است بخواهد بداند هوش مصنوعی در کدام بخش‌های فرایند نشر حضور داشته و ناشر تا چه اندازه این موضوع را صادقانه اعلام می‌کند. در چنین شرایطی، شفافیت می‌تواند به‌اندازه خودِ نشان تألیف انسانی اهمیت پیدا کند.

منبع: جام جم-ریحانه رفیعی