آمریکا پس از ۲۵ سال هنوز پاسخگوی جنایات در افغانستان نیست

به گزارش مجله خبری نگار، دیدبان حقوق بشر اعلام کرد آمریکا و دیگر اعضای ائتلاف نظامی به رهبری این کشور، ۲۵ سال پس از آغاز جنگ افغانستان، هنوز برای قربانیان جنایات جنگی و دیگر موارد نقض جدی حقوق بشر در افغانستان عدالت را برقرار نکرده و جبران خسارت نیز نکرده‌اند.

این نهاد حقوق بشری در گزارشی که همزمان با بیست‌وپنجمین سالگرد آغاز جنگ افغانستان منتشر کرد، گفت دولت آمریکا هرگز درباره سوءاستفاده‌ها و شکنجه‌های نیروهایش در افغانستان به‌طور کامل پاسخگو نبوده و غرامتی نیز برای این موارد پرداخت نکرده است.

بر اساس این گزارش، نیرو‌های آمریکایی در افغانستان مواردی از شکنجه و بدرفتاری، از جمله ضرب‌وشتم، تحقیر، غرق مصنوعی، محرومیت طولانی‌مدت از خواب و شبیه‌سازی اعدام را مرتکب شده‌اند.

بسیاری از غیرنظامیانی که بازداشت شده بودند نیز پس از ماه‌ها یا سال‌ها بدون طرح اتهام آزاد شدند.

«پاتریشیا گاسمن»، مدیر ارشد بخش آسیای دیدبان حقوق بشر، گفت افغان‌هایی که در بازداشت آمریکا شکنجه شده‌اند و خانواده افرادی که به‌اشتباه کشته شده‌اند، همچنان مسیر روشنی برای طرح شکایت یا دریافت غرامت از دولت آمریکا ندارند. وی افزود دولت‌های مختلف آمریکا این موارد را نادیده گرفته‌اند و قربانیان را بدون غرامت و عدالت رها کرده‌اند.

دیدبان حقوق بشر همچنین به پرونده‌هایی از کشتار غیرنظامیان توسط نیرو‌های آمریکایی اشاره کرد که در برخی موارد به محکومیت نظامیان انجامید؛ با این حال تأکید کرد، بسیاری از پرونده‌های مهم هرگز به محاکمه نرسیدند. این گزارش همچنین به عفو شماری از نظامیان محکوم به کشتار غیرقانونی توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اشاره کرد.

دیدبان حقوق بشر در ادامه به عملکرد دیگر کشور‌های ائتلاف نظامی به رهبری آمریکا نیز پرداخت. این نهاد گفت استرالیا و انگلیس در رسیدگی به پرونده‌های مربوط به جنایات جنگی نیرو‌های خود در افغانستان با کندی عمل کرده‌اند. در استرالیا، نزدیک به شش سال پس از افشای جنایات جنگی نظامیان این کشور در افغانستان، تنها دو نفر بازداشت شده‌اند و هنوز محاکمه‌ای آغاز نشده و گزارشی از پرداخت غرامت به قربانیان یا خانواده‌های آنها منتشر نشده است.

دیدبان حقوق بشر تأکید کرد در انگلیس نیز رسانه‌ها شواهدی درباره اعدام‌های بدون محاکمه و دیگر جنایات جنگی نظامیان این کشور در افغانستان منتشر کرده‌اند، اما دولت‌های مختلف انگلیس درباره این رویداد‌ها پنهان‌کاری کرده و تحقیقات کیفری را متوقف کرده‌اند. این در حالی است که یک تحقیق مستقل درباره این موضوع در دسامبر ۲۰۲۲ تشکیل شد، اما دامنه آن به حوادث سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ محدود شده است.

این نهاد همچنین تأکید کرد موارد نقض حقوق بشر در افغانستان تنها به نیرو‌های خارجی محدود نبوده است. بر اساس این گزارش، نیرو‌های وابسته به دولت پیشین افغانستان و گروه‌های مسلح محلی مورد حمایت آمریکا نیز در مواردی مرتکب حمله علیه غیرنظامیان، شکنجه، تجاوز جنسی، ناپدیدسازی اجباری و اعدام‌های فراقضایی شده‌اند. دیدبان حقوق بشر همچنین از نیرو‌های ویژه افغانستان که با حمایت و آموزش آمریکا فعالیت می‌کردند، به‌عنوان یکی از عوامل اجرای عملیات‌هایی یاد کرده که در آنها غیرنظامیان کشته یا ناپدید شده‌اند.

در مقابل، این نهاد طالبان و دیگر گروه‌های شبه‌نظامی را نیز مسئول شمار زیادی از موارد نقض حقوق بشر دانست و تأکید کرد حملات شبه‌نظامیان علیه غیرنظامیان هزاران کشته و زخمی بر جا گذاشت و این گروه‌ها در ترور مقام‌های زن، خبرنگاران و حمله به مراکز عمومی، سفارتخانه‌ها، هتل‌ها، مراکز رأی‌گیری و سازمان‌های امدادی دست داشتند. استفاده گسترده از بمب‌های دست‌ساز نیز از عوامل اصلی تلفات غیرنظامیان بود.

دیدبان حقوق بشر همچنین به جنایات گروه داعش شاخه خراسان علیه غیرنظامیان، به‌ویژه شیعیان و هزاره‌ها و دیگر اقلیت‌ها، اشاره کرد.

دیدبان حقوق بشر در بخش دیگری از گزارش به تحقیقات دادگاه کیفری بین‌المللی درباره جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در افغانستان اشاره کرد. این تحقیقات در ابتدا جنایات احتمالی همه طرف‌ها، از جمله طالبان، داعش، نیرو‌های دولت سابق افغانستان و ارتش و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) را دربرمی‌گرفت، اما دولت دونالد ترامپ با تحقیقات درباره نیرو‌های آمریکایی مخالفت و برخی مقام‌های دادگاه کیفری بین‌المللی را تحریم کرد.

این نهاد حقوق بشری افزود «کریم خان»، دادستان دادگاه کیفری بین‌المللی، در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد تحقیقات خود را بر جنایات احتمالی طالبان و داعش متمرکز می‌کند و روند بررسی جنایات دیگر طرف‌ها از آن زمان پیشرفت قابل توجهی نداشته است.