زیتون طارم در دو راهی صادرات و خام‌فروشی؛ سود جیب چه کسی می‌رود؟

به گزارش مجله خبری نگار،شهرستان طارم به دلیل برخورداری از اقلیم منحصر‌به‌فرد مدیترانه‌ای که در میان کوه‌های البرز محصور شده، به «هندوستان ایران» شهرت یافته است. این موقعیت جغرافیایی خاص، بستری بی‌نظیر را برای پرورش یکی از استراتژیک‌ترین محصولات کشاورزی کشور یعنی زیتون فراهم کرده است. باغات گسترده زیتون در این منطقه، نه تنها بخشی از چشم‌انداز طبیعی شهرستان محسوب می‌شوند، بلکه شناسنامه اقتصادی و موتور محرک پیشرفت آن در چند دهه اخیر بوده‌اند.

شرایط جوی طارم، به‌ویژه بهره‌مندی از جریان آب رودخانه قزل‌اوزن و تفاوت دمایی مناسب در فصول مختلف، امکان تولید ارقام متنوع و باکیفیت زیتون را فراهم کرده است. تداوم تولید این محصول، طارم را به عنوان قطب اصلی تولید زیتون در ایران تثبیت کرده و بخش قابل توجهی از نیاز کارخانه‌های بزرگ فرآوری و صنایع روغن‌کشی کشور از این باغات تأمین می‌شود. کیفیت بالای محصولِ این منطقه، استاندارد‌های آن را با رقبای جهانی هم‌تراز کرده است.

اقتصاد معیشتی مردم این منطقه وابستگی عمیقی به این محصول دارد و زیتون به عنوان ستون فقرات اشتغال در طارم شناخته می‌شود. چرخه‌های کاشت، داشت، برداشت و فرآوری، سالانه هزاران نفر از نیروی کار بومی را به خود مشغول کرده و در ایام برداشت، جریان گسترده‌ای از فعالیت اقتصادی و تجاری در منطقه به راه می‌افتد. این محصول فراتر از یک کالای کشاورزی، ضامن پایداری سکونت در روستا‌ها و تقویت بنیه مالی خانواده‌های طارمی است.

با وجود این ظرفیت‌های عظیم، صنعت زیتون طارم همچنان با چالش‌هایی در مسیر نوسازی مواجه است. ضعف در زیرساخت‌های نوین برندینگ، وابستگی سنتی به واسطه‌ها در فروش محصول و نیاز به ارتقای صنایع تبدیلی مدرن، از جمله موانعی هستند که باعث شده تا سهم اصلی از ارزش‌افزوده نهایی، کمتر نصیب باغداران و تولیدکنندگان بومی شود. همچنین، مدیریت بهینه منابع آبی با توجه به تغییرات اقلیمی، ضرورتی حیاتی برای حفظ سلامت و بهره‌وری باغات موجود است.

ترسیم آینده صنعت زیتون در طارم نیازمند نگاهی کلان و توسعه‌محور به زنجیره ارزش است. حرکت به سمت بسته‌بندی‌های پیشرفته، بهره‌گیری از تکنولوژی‌های روز در فرآوری محصولات جانبی، و تسهیل مسیر صادرات بین‌المللی، می‌تواند این شهرستان را به قطب قدرتمند صادرات زیتون در خاورمیانه تبدیل کند. حمایت از نوسازی باغات و دانش‌بنیان کردن فرآیند‌های تولید، کلید اصلیِ تضمینِ امنیت اقتصادی برای فعالان این عرصه در سال‌های آتی است.

افزایش ۱۰ درصدی صادرات زیتون زنجان/ تمرکز بر برندسازی برای کاهش خام‌فروشی

در این خصوص مظفر یوسفی‌پور معاون توسعه بازرگانی و صنایع تبدیلی جهاد کشاورزی استان زنجان در گفت‌و‌گو با خبرنگار در زنجان با اشاره به وضعیت تولید و برنامه‌های صادراتی محصول زیتون اظهار داشت: پیش‌بینی تولید ۵۵ هزار تن زیتون در استان را داریم که از چند ماه قبل، برنامه‌های لازم برای صادرات این محصول هم در شهرستان طارم و هم در سطح سازمان جهاد کشاورزی تدوین شده است. خوشبختانه با ارتباطاتی که تجار و بازرگانان محلی شهرستان با بازرگانان کشور‌های هدف از جمله عراق، روسیه و ارمنستان برقرار کرده‌اند، پیش‌بینی داریم صادرات این محصول تا ۱۰ درصد افزایش یابد و با برنامه‌های پیش‌رو، شاهد رشد صادرات خواهیم بود.

وی با بیان اینکه قیمت تمام‌شده و نرخ فروش این محصول در باغ رو به افزایش است، افزود: از هفته آینده قیمت روی ۱۲۵ هزار تومان خواهد بود؛ البته دیروز نیز محصول با همین قیمت سر باغ به فروش رسید. بنابراین، فعالیت تولیدات و واحد‌های فرآوری در شهرستان، صادرات این محصول را رقم خواهد زد و نهایتاً منجر به افزایش قیمت محصول می‌شود. امیدواریم باغداران بتوانند سود و بهره مناسبی را از تولید این محصول گران‌بها کسب کنند.

یوسفی‌پور در پاسخ به این پرسش که آیا با فراهم شدن زمینه صادرات، خام‌فروشی به نفع باغداران است یا باید به سمت صنایع فرآوری و بسته‌بندی حرکت کرد، تصریح کرد: در ارتباط با واحد‌های فرآوری زیتون، ما در حوزه زیتون کنسروی ۳۳ واحد داریم که دارای پروانه بهره‌برداری و مجوز رسمی از جهاد کشاورزی هستند؛ ظرفیت این واحد‌ها ۱۹ هزار تن بوده و جذب ماده خام آنها ۱۵ هزار تن است. در ارتباط با واحد‌های روغنی نیز ۱۴ واحد با ظرفیت علمی تولید روغن زیتون ۲۶ هزار تن و جذب ماده خام ۸۹ هزار تن داریم؛ بنابراین در حوزه فرآوری زیتون واقعاً کمبود خاصی نداریم.

معاون توسعه بازرگانی و صنایع تبدیلی جهاد کشاورزی استان زنجان خاطرنشان کرد: به سمتی خواهیم رفت که برندسازی و برندینگ این محصول در شهرستان طارم اتفاق بیفتد و نهایتاً بتواند در بازار مصرف کشور و جهان معرفی شود و ارزش‌افزوده بیشتری برای باغداران استان ایجاد کند.

وی در خصوص وضعیت فعلی صادرات گفت: ما هم مجوز صادرات خام یا به اصطلاح بشکه‌ای و هم مجوز صادرات بسته‌بندی‌شده را داریم، اما واقعیت این است که صادرات به صورت طبیعی یا همان اصطلاحاً بشکه‌ای، از ارزش‌افزوده خیلی بالایی برخوردار نیست؛ لذا به سمتی خواهیم رفت که عمده محصول استان به صورت قوطی و بسته‌بندی در حالت کنسروی صادر شود تا بتواند ارزش‌افزوده بیشتری برای بازار‌ها ایجاد کند.

یوسفی‌پور پیرامون مباحث خرید تضمینی و قیمت‌گذاری تصریح کرد: هزینه تمام‌شده این محصول در باغ مشخص است؛ در حال حاضر قیمتی که این محصول سر مزرعه به فروش می‌رسد، تقریباً دو و نیم برابر هزینه تولید محصول است. قیمت فعلی، قیمت منطقی است و اگر نیاز باشد برای خرید توافقی نیز اقدام خواهیم کرد، ولی در بحث فروش، فعلاً قیمت‌ها در سطح مناسبی قرار دارد.