ماجرای تحویل جنگنده‌های F-۳۵ بدون رادار به پنتاگون

به گزارش مجله خبری نگار، گزارش‌های رسمی تایید می‌کنند که تفنگداران دریایی ایالات متحده، دست‌کم شش فروند جنگنده اف-۳۵ جدید را در حالی تحویل گرفته‌اند که در دماغه آنها به جای رادار پیشرفته، تنها چند قطعه وزنه برای حفظ تعادل هواپیما قرار داده شده است. این رسوایی جدید، تیر خلاصی به شهرت این پروژه تریلیون دلاری در سال ۲۰۲۶ محسوب می‌شود.

براساس گزارش eurasiantimes، پروژه جنگنده اف-۳۵ همواره به عنوان جاه‌طلبانه‌ترین طرح نظامی تاریخ شناخته می‌شد، اما تکیه بیش از حد بر توسعه همزمان قطعات و تولید انبوه، اکنون پنتاگون را با بحرانی بی‌سابقه رو‌به‌رو کرده است. تاخیر‌های مداوم در ساخت رادار نسل جدید و ناسازگاری ساختاری بدنه‌های جدید با رادار‌های قدیمی، ارتش آمریکا را مجبور کرده تا هواپیما‌هایی ناقص را بپذیرد که عملا کارایی رزمی ندارند. این موضوع در کنار سقوط شدید شاخص‌های آمادگی پرواز، آینده این پرنده گران‌قیمت را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

وزنه‌های سربی به جای رادار؛ اعتراف تلخ فرماندهان در سنا

چند روز پیش، ژنرال گرگوری ماسیلو، مدیر دفتر برنامه مشترک اف ۳۵ (JPO)، در کمیته نیرو‌های مسلح سنای آمریکا رسما تایید کرد که ارتش شش فروند اف ۳۵ بدون رادار را تحویل گرفته است. اگرچه او به مدل دقیق اشاره نکرد، اما گزارش‌های معتبر نشان می‌دهند که این پرنده‌ها از نوع F-۳۵ B (مدل عمودپرواز تفنگداران دریایی) هستند. ماجرا زمانی عجیب‌تر می‌شود که بدانیم نیروی هوایی و نیروی دریایی آمریکا نیز به زودی مجبور خواهند شد تا اواخر امسال همین مسیر را دنبال کنند و اف ۳۵‌های بدون رادار خود را تحویل بگیرند؛ جنگنده‌هایی که فعلا فقط به درد آموزش‌های اولیه پرواز می‌خورند و در هیچ ماموریت رزمی قابل استفاده نیستند.

چرا رادار‌های قدیمی دیگر نصب نمی‌شوند؟

ریشه این مشکل به تاخیر گسترده در توسعه رادار پیشرفته AN/APG-۸۵ برمی‌گردد؛ راداری مدرن بر پایه گالیوم نیترید که قرار بود از سال ۲۰۲۵ روی جنگنده‌ها بنشیند، اما حالا تحویل آن تا سال ۲۰۲۸ عقب افتاده است. مشکل بزرگتر اینجاست که ارتش حتی نمی‌تواند به عنوان راهکار موقت از رادار‌های قدیمی‌تر (APG-۸۱) روی این بدنه استفاده کند. جنگنده‌های سری جدید (لوت ۱۷) با طراحی داخلی متفاوتی ساخته شده‌اند که کاملا برای ابعاد و سیستم خنک‌کننده رادار جدید بهینه‌سازی شده است. در نتیجه، به دلیل این عدم انطباق ساختاری، مهندسان مجبور شده‌اند دماغه هواپیما را خالی بگذارند و درون آن را با وزنه‌های تعادلی پر کنند تا مرکز ثقل و خصوصیات پروازی جنگنده به هم نخورد.

سقوط آزاد آمادگی رزمی

این جنگنده‌های بدون رادار در بدترین زمان ممکن به ارتش ملحق می‌شوند. بر اساس گزارش تکان‌دهنده‌ای که دیوان محاسبات آمریکا (GAO) منتشر کرده است، نرخ «آمادگی کامل ماموریتی» ناوگان اف ۳۵ ارتش آمریکا از ۳۸ درصد در سال ۲۰۲۱ به رقم فاجعه‌بار ۲۵ درصد کاهش یافته است. این یعنی در حال حاضر تنها یک‌چهارم از کل اف ۳۵‌های ارتش آمریکا قادرند تمامی ماموریت‌های محوله خود را انجام دهند! حتی در مدل F-۳۵ A متعلق به نیروی هوایی که بهترین وضعیت را دارد، این نرخ تنها ۲۸٫۵ درصد است؛ رقمی بسیار ناامیدکننده برای هواپیمایی که کل هزینه چرخه عمر آن از مرز ۲ تریلیون دلار عبور کرده است.

استراتژی اشتباه پنتاگون و ناامیدی خریداران بین‌المللی

مقامات ارتش آمریکا اعتراف کرده‌اند که ریشه این بحران، بلندپروازی بیش از حد و اتخاذ استراتژی «توسعه همزمان با تولید» بوده است؛ به طوری که پیش از نهایی شدن آزمایش‌های رادار و نرم‌افزار‌های بسته به‌روزرسانی (بلاک ۴)، خط تولید انبوه هواپیما با سرعت کار خود را آغاز کرد. در این میان، هزینه نگهداری سرسام‌آور و تاخیر‌های چندصد روزه در تحویل نهایی هواپیماها، شرکای بین‌المللی را نیز کلافه کرده است. گزارش‌ها نشان می‌دهند که تاخیر‌های پیاپی و نوسانات سیاسی، حتی برخی از خریداران بالقوه مانند کانادا، پرتغال و اسپانیا را به فکر تجدیدنظر یا تغییر مسیر به سمت پلتفرم‌های جنگی آزموده شده و پایدارتر انداخته است.