عاشورا ظرفیتی برای بازاندیشی مسئولیت اجتماعی دانشگاه است

به گزارش مجله خبری نگار، محمدرضا حسینی  با اشاره به فرارسیدن ایام عاشورا و ضرورت توجه علمی و اجتماعی به پیام‌های نهضت حسینی اظهار کرد: یکی از وجوه مهم عاشورا، ظرفیت آن برای فهم نسبت میان فرد، جامعه و مسئولیت اخلاقی است؛ موضوعی که در علوم اجتماعی نیز همواره مورد توجه قرار دارد.

وی خاطرنشان کرد: عاشورا را می‌توان از منظر‌های مختلف دینی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی مطالعه کرد، اما آنچه برای محیط دانشگاه اهمیت ویژه دارد، توجه به پیام‌های انسانی و اجتماعی این نهضت است. در جامعه امروز، دانشگاه فقط محل انتقال دانش تخصصی نیست، بلکه باید زمینه‌ساز پرورش نگاه انتقادی، اخلاق‌مدار و مسئولانه نسبت به مسائل جامعه باشد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه آیت‌الله‌العظمی بروجردی (ره) بیان کرد: نهضت عاشورا نشان می‌دهد که آگاهی، انتخاب و مسئولیت‌پذیری در برابر وضعیت جامعه تا چه اندازه اهمیت دارد. از منظر اجتماعی، هیچ جامعه‌ای بدون توجه به ارزش‌هایی مانند عدالت، کرامت انسانی، صداقت و اعتماد عمومی نمی‌تواند مسیر پایداری را طی کند. عاشورا یادآور این نکته است که اصلاح اجتماعی، پیش از هر چیز نیازمند انسان‌هایی آگاه، مسئول و متعهد به حقیقت است.

حسینی با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در بازخوانی علمی مناسبت‌های فرهنگی و مذهبی گفت: اگر مناسبت‌هایی مانند عاشورا صرفاً در سطح بیان احساسات یا تکرار مفاهیم کلی باقی بمانند، بخشی از ظرفیت تربیتی و اجتماعی آنها نادیده گرفته می‌شود. دانشگاه می‌تواند با رویکردی تحلیلی و در عین حال محترمانه، زمینه گفت‌و‌گو درباره ابعاد اجتماعی این واقعه را فراهم کند؛ گفت‌وگویی که هم به فهم عمیق‌تر تاریخ کمک می‌کند و هم نسبت آن را با مسائل امروز جامعه روشن‌تر می‌سازد.

رئیس مرکز آموزش عالی لامرد ادامه داد: در گروه‌های علوم اجتماعی، مفاهیمی مانند سرمایه اجتماعی، همبستگی، عدالت، کنش جمعی، هویت و اخلاق عمومی از مفاهیم بنیادین به شمار می‌روند. عاشورا از این جهت قابل تأمل است که در آن، مسئله انتخاب آگاهانه و ایستادگی بر مبنای ارزش‌ها برجسته می‌شود. این موضوع می‌تواند برای دانشجویان، به‌ویژه در شرایط پیچیده اجتماعی امروز، زمینه‌ای برای فهم بهتر مسئولیت فردی و جمعی فراهم کند.

او با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه شعاری به نهضت عاشورا افزود: پیام عاشورا زمانی در جامعه اثرگذارتر خواهد بود که با زبان عقلانی، اخلاقی و متناسب با نیاز نسل جوان تبیین شود. دانشجوی امروز پرسشگر است و دانشگاه باید به جای تکرار صرف گزاره‌ها، امکان پرسش، گفت‌و‌گو و تحلیل را فراهم کند. در چنین فضایی، مناسبت‌های دینی و فرهنگی می‌توانند به فرصتی برای رشد فکری و تقویت پیوند میان دانش، اخلاق و جامعه تبدیل شوند.

حسینی تصریح کرد: یکی از نیاز‌های جدی جامعه امروز، تقویت حس مسئولیت اجتماعی است. عاشورا می‌تواند یادآور این باشد که بی‌تفاوتی در برابر رنج، نابرابری، بی‌عدالتی و آسیب‌های اجتماعی با روح دینداری و اخلاق انسانی سازگار نیست. البته این مفاهیم باید با دقت، آرامش و دور از هیجان‌زدگی تبیین شوند تا به فهمی پایدار و اثرگذار در میان نسل جوان منجر شود.

این استاد علوم اجتماعی خاطرنشان کرد: در صورت برنامه‌ریزی مناسب، دانشگاه‌ها می‌توانند از ظرفیت محرم و عاشورا برای تقویت گفت‌و‌گو‌های علمی، فرهنگی و اخلاقی استفاده کنند؛ نه به معنای رسمی‌سازی بیش از حد مناسبت‌ها، بلکه با هدف ایجاد پیوندی زنده میان میراث دینی و مسائل واقعی جامعه. چنین رویکردی می‌تواند به ارتقای حساسیت اجتماعی دانشجویان و تقویت نگاه مسئولانه آنان نسبت به آینده کمک کند.

وی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: عاشورا برای جامعه دانشگاهی، یادآور ضرورت همراهی دانش با تعهد انسانی است. اگر دانشگاه بتواند در کنار آموزش تخصصی، به پرورش انسان‌هایی آگاه، اخلاق‌مدار و حساس نسبت به سرنوشت جامعه کمک کند، بخشی از پیام عمیق این نهضت در زندگی امروز ما معنا خواهد یافت.